Route 66. Fot. PAP/DPA/A. Held
Route 66 kończy 100 lat. Choć nie jest najstarsza, Droga 66 jest najbardziej ikoniczną autostradą w historii Ameryki, a może nawet świata. Obok gwiaździstego sztandaru, Coca-Coli, Elvisa Presleya i McDonalda, Droga 66 jest najbardziej rozpoznawalnym symbolem USA.
Route 66, nazwana przez Johna Steinbecka „Matką Dróg”, kształtowała amerykańską tożsamość i kulturę, obiecując „amerykański sen”, wolność, mobilność, przygodę i dając inspiracje twórcom. Droga 66 została otwarta 11 listopada 1926 r., ale można w niej odnaleźć echa wcześniejszego podboju Dzikiego Zachodu i hasła „Go west young man”. Kowboje i osadnicy ruszali na zachód wozami konnymi po bezdrożach, w poszukiwaniu lepszego życia. Gdy powstała Droga 66, ich potomkowie, z tymi samymi marzeniami, ruszyli na zachód samochodami. Choć zrodzona z pragmatyzmu, Droga 66 stała się symbolem romantycznym w kulturze amerykańskiej.
Dla emigrantów z Europy była to droga do lepszego życia. W czasie wielkiego kryzysu tysiące Amerykanów przemierzało ją ze wschodu na zachód i w odwrotną stronę w poszukiwaniu pracy, pozwalającej przetrwać trudny kryzysowy czas. Po zakończeniu II wojny światowej powracający z Europy amerykańscy weterani, przemierzając setki kilometrów, szukali na niej sensu życia. To oni stali się zalążkiem kilku subkultur tamtego czasu, m.in. Bitników i Hells Angels. Podobny cel, choć w innej oprawie ideologicznej, mieli również hipisi, jeżdżący Drogą 66. Pomiędzy wspomnianymi były miliony zwykłych Amerykanów, dla których „Matka Dróg” był codziennością. Route 66 to nie tylko droga, to nierozerwalna część amerykańskiej kultury i tożsamości.
W literaturze amerykańskiej symbolem tego, co reprezentowała Droga 66, były książki m.in.: „Grona gniewu” Johna Steinbecka (1939 r.), „W drodze” Jacka Kerouaca (napisana w 1951 r. wydana w 1957 r.) oraz „Zen a sztuka oporządzania motocykla” Roberta Pirsiga (1974 r.), uważana za najlepiej sprzedającą się książkę filozoficzną wszech czasów. W Polsce książką o Route 66 był „Asfaltowy saloon” Waldemara Łysiaka (1980 r.).
- Route 66 dała początek nurtowi drogi w muzyce country. Ta droga jest czymś więcej niż tylko trasą pokrytą asfaltem, to jest mit, legenda i nostalgia Ameryki – powiedział PAP Michał „Lonstar” Łuszczyński, od ponad 45 lat jedna z największych gwiazd muzyki country w Polsce. - Droga w muzyce country jest często utożsamiana z drogą życia. Jest metaforą wolności, zaprasza, żeby dokądś uciec albo żeby nią wrócić z miejsca niechcianego. Droga to połączenie dwóch pozornie skrajnych pojęć – romantyzmu i realizmu – tłumaczył „Lonstar”.
Na prezentowanej fotografii, wykonanej w 2011 r., widać historyczny fragment Drogi 66 w Arizonie.
Fotografię można zobaczyć tu: https://skroc.pl/RaoQHxD
Subskrybenci serwisu PAP mogą pobrać tę fotografię bezpłatnie do zilustrowania tego tekstu.
Przez setki lat główną opowieścią drogi była „Odyseja” Homera. W XX w. współczesną bazą do opowieści drogi stały się historie zainspirowane Route 66. Droga, pokonywana samochodem lub motocyklem, zawsze była metaforą, m.in. życia, poszukiwania sensu istnienia i tożsamości, ucieczki, podróży w nieznane lub wyprawy zapowiadającej przygody, poszukiwania źródła wiedzy i doświadczenia. Przez 100 lat ta autostrada inspirowała pisarzy, filmowców, muzyków i innych twórców kultury. Na micie Drogi 66 zbudowano znaczącą część amerykańskiej literatury, muzyki i filmu.
Route 66 dała podwaliny pod amerykańskie kino drogi, reprezentowane przez takie kultowe filmy jak: „Grona gniewu” (filmowa adaptacja powieści, 1940), „Easy rider” (1969), „Znikający punkt” (1971), „Pojedynek na szosie” (1971), „Mistrz kierownicy ucieka” (1977), „Konwój” (1978), „Autostopowicz” (1984), „Thelma i Louise” (1991). W latach 60. powstał serial telewizyjny „Route 66”, opowiadający o historii dwóch młodych mężczyzn podróżujących przez Stany Zjednoczone.
Piosenką, która stała się niemal hymnem Drogi 66, była „(Get your kicks on) Route 66” z 1946 r., skomponowana przez Bobby’ego Troupa i po raz pierwszy zaśpiewana przez Nat King Cole’a. Piosenka ta ukazała się też na debiutanckim albumie The Rolling Stones. Sięgało po nią również wielu innych wykonawców, m.in. Chuck Berry. Wątki o Route 66 można było też odnaleźć w wielu piosenkach country opowiadających o życiu i pracy kierowców wielkich ciężarówek.
Route 66 miała swój znaczący wpływ także na prozaiczne sfery życia. Zwiększająca się intensywność podróży samochodowych tą trasą przyczyniła się do wczesnego rozwoju restauracji typu fast food, które obsługiwały kierowców.
Droga 66, otwarta 11 listopada 1926 r., wiodła z Chicago (w stanie Illinois) przez Missouri, Kansas, Oklahomę, Texas, Nowy Meksyk i Arizonę do Los Angeles w Kalifornii. Jej długość wynosiła 2448 mil (3940 km). Powstała na bazie sieci dróg lokalnych. W pierwszych latach niektóre odcinki posiadały nadal nawierzchnię ziemną, pełne wyasfaltowanie drogi nastąpiło dopiero w 1938 r.
Wraz z budową systemu autostrad międzystanowych Route 66 była stopniowo zastępowana nowymi drogami. W 1979 r. władze zarządzające drogami w USA zarekomendowały usunięcie oznaczenia Route 66, ostatnie odcinki drogi usunięto z systemu autostrad w 1985 r. Obecnie wiele odcinków dawnej trasy zostało zachowanych jako element historyczny, stanowiąc dziś atrakcję turystyczną. Wielu turystów uważa, że przejechanie kawałka dawnej Drogi 66 jest niezbędne do poznania i zrozumienia historii i ducha Stanów Zjednoczonych.
To, co pozostało po Drodze 66, stało się z czasem zabytkiem narodowym. W 1999 r. prezydent Bill Clinton podpisał ustawę o ochronie Route 66, która zapewniła federalne wsparcie na rzecz ochrony i renowacji obiektów historycznych wzdłuż tej trasy. Ten krok spowodował ożywienie lokalnych inicjatyw upamiętniających Drogę 66 i jej znaczenia historycznego i kulturowego. Renowacji poddano zachowane budynki związane z infrastrukturą drogową (m.in. stacje benzynowe, motele, przydrożne restauracje), otwarto kilka lokalnych muzeów związanych z drogą. Filmowym pomnikiem Drogi 66 stał się film animowany „Auta” (2006 r.). Choć forma animowana mogłaby usprawiedliwiać wiele uproszeń treściowych i faktograficznych, film „Auta” jest bardzo rzetelną opowieścią o historii Route 66. Twórcom tego obrazu udało się stworzyć film, zarówno ciekawy dla młodych widzów, a zarazem wierny historii miejsca, o którym opowiada.
W 2018 r. wyznaczono trasę rowerową US Bicycle Route 66, przebiegającą fragmentami „Matki Dróg”. W 2026 r. poczta USA wydała okolicznościowy znaczek upamiętniający stulecie tej trasy.
Archiwum fotograficzne Polskiej Agencji Prasowej liczy około 20 milionów zdjęć i wciąż wzbogaca się o nowe kolekcje. Jego zasoby sięgają lat 20. XX wieku i stanowią ważną część dziedzictwa narodowego. Zatrzymane w kadrach obrazy rejestrują każdy aspekt życia społecznego, politycznego, gospodarczego, kulturalnego i religijnego na przestrzeni ostatnich 100 lat.
Profesjonalna digitalizacja zasobów fotograficznych PAP umożliwia szeroki do nich dostęp przez stronę PAP (https://fotobaza.pap.pl/). Nad prawidłową identyfikacją oraz szczegółowym opisem zdjęć pracuje zespół specjalistów, przeglądając materiały źródłowe w czytelniach i archiwach. Klienci są na bieżąco informowani o nowych zdjęciach w Bazie Fotograficznej PAP.
Tomasz Szczerbicki (PAP)
szt/ dki/
