Grób Jerzego Szaniawskiego na warszawskich Powązkach. Fot. Wikipedia/Grzegorz Petka
Aby uczcić pamięć swego patrona aktorzy Teatru Dramatycznego w Płocku spotkają się w poniedziałek, 16 marca, przy grobie Jerzego Szaniawskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Tego dnia minie 56 lat od śmierci dramaturga, którego 140. rocznicę urodzin obchodzono 10 lutego.
Jerzy Szaniawski (1886-1970) pisarz, autor sztuk teatralnych, opowiadań, słuchowisk radiowych i felietonów, urodził się w Zegrzynku, a zmarł w Warszawie. Patronem płockiego Teatru Dramatycznego, która rozpoczął działalność w 1975 r., został pięć lat później.
Zapowiadając uczczenie pamięci Jerzego Szaniawskiego 16 marca przy jego grobie na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, płocka scena podkreśliła, że dzieła tego pisarza i dramaturga charakteryzuje subtelna analiza psychologiczna i klimat tajemnicy. Szaniawski jest też twórcą postaci Profesora Tutki. Wspominając aktywność pisarską i dorobek patrona, teatr zwrócił uwagę, że są one naznaczone sukcesami w okresie dwudziestolecia międzywojennym, ale też samotnością oraz kryzysem w czasach stalinowskich.
Podczas spotkania upamiętniającego z udziałem płockich aktorów postać i twórczość Jerzego Szaniawskiego przypomni teatrolog i krytyk prof. Jadwiga Jakubowska-Opalińska.
W wywiadzie dla Polskiego Radia z początku lat 60. XX wieku Jerzy Szaniawski mówił, że ceni sobie takich odbiorców swoich utworów, którzy chcą „zaprzyjaźnić się z nimi” i wciąż na nowo je odczytywać. „I tak jest w przypadku naszej wspólnej idei, kultywowania pamięci o tym wybitnym dramaturgu. Traktujemy ją również jako istotny element budowania naszej tożsamości narodowej i pielęgnowania historii regionu” - podkreślił Teatr Dramatyczny w Płocku.
Przypomniał jednocześnie, że w 1987 r. Jerzy Szaniawski został także patronem Szkoły Podstawowej w Jadwisinie, niedaleko jego rodzinnego dworku w Zegrzynku, a także że obie te instytucje, płocka scena i szkoła, współpracują ze sobą.
Rzadko bywał nawet na premierach własnych sztuk - 140 lat temu urodził się Jerzy Szaniawski
W 50. rocznicę śmierci Jerzego Szaniawskiego w 2020 r. Teatr Dramatyczny w Płocku zrealizował czteroodcinkowy film „Szaniawski, dramaturg zapomniany?”, którego pomysłodawcą, autorem scenariusza i reżyserem był Marek Mokrowiecki, obecny dyrektor płockiej sceny.
Film w części dokumentalnej powstawał m.in. w dworku w Zegrzynku oraz w szkole w Jadwisinie, a w teatrze w Płocku w konwencji „teatru przy stoliku”, gdzie prezentowano fragmenty zapomnianych lub mało grywanych obecnie sztuk Jerzego Szaniawskiego jak „Murzyn”, „Papierowy kochanek”, „Ewa”, „Lekkoduch” czy „Kowal, pieniądze i gwiazdy”. Dwie z nich weszły następnie do repertuaru płockiej sceny: „Papierowy kochanek” w 2021 r. oraz „Lekkoduch” w 2023 r.
Wśród przedstawień opartych na twórczości swego patrona Teatr Dramatyczny w Płocku wystawił dotychczas m.in. „Most” - premiera w 1979 r., „Żeglarza” w 1980 r., „Dwa teatry” w 1984 r. i „Służbistę” w 1986 r. W następnych latach na scenie tej gościły również sztuki: „Zaszczepiłem mu tego motylka, panowie” - według „Opowiadań Profesora Tutki” oraz „Ptak”, a w formie czytania performatywnego także „Zegarek”.
W 2025 r. Teatr Dramatyczny im. w Płocku, który obchodził wtedy jubileusz 50-lecia, podjął starania o renowację płyty nagrobnej swego patrona na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Projekt, który miał być realizowany wspólnie ze Stowarzyszeniem „Zegrzynek Szaniawskiego” z Legionowa, nie został na razie zrealizowany m.in. z przyczyn proceduralnych, ale - jak zapewnia płocka scena - nie został zarzucony. (PAP)
mb/ aszw/
