Gwarek pełni funkcję magazynu studyjnego eksponatów związanych z historią przemysłu oraz militariami. Fot. Muzeum Śląskie
Muzeum Śląskie udostępniło wystawę w budynku dawnej łaźni Gwarek, a także odremontowaną wieżę szybu Warszawa II, na której znów działa punkt widokowy - wynika z informacji placówki.
Od piątku do niedzieli w Muzeum trwa Techno Wiosna - minifestiwal muzyki techno, któremu towarzyszą oprowadzania po industrialnych budynkach, spotkania z artystami i opiekunami kolekcji przemysłowej czy warsztaty industrialne dla dzieci.
Placówka określa Techno Wiosnę jako „wydarzenie celebrujące udostępnienie zwiedzającym ikonicznych obiektów industrialnych Muzeum”.
W programie znalazło się m.in. zwiedzanie zabytkowego budynku dawnej łaźni Gwarek, który w rozpoczętym w 2022 r. projekcie został przebudowany i zaadaptowany na magazyn studyjny - przy wsparciu Funduszy Norweskich.
Sam remont łaźni ukończono pod koniec 2024 r.: urządzono tam otwartą przestrzeń halową uzupełnioną o dwukondygnacyjne antresole. Główną funkcją obiektu jest ekspozycja największych i najcięższych eksponatów wielkogabarytowych, gromadzonych przez MŚ od lat, a dotąd nieprezentowanych.
Wśród nich w łaźni umieszczono maszynę parową z huty Baildon czy elektryczną maszynę wyciągową z kopalni Rydułtowy. Ich waga wymagała zbudowania wewnątrz niezależnej konstrukcji; na górze zamontowano suwnicę.
Docelowa wystawa była aranżowana w łaźni w ostatnich miesiącach: obok dziedzictwa przemysłowego regionu, jak obrabiarki przemysłowe, maszyny drukarskie czy wyprodukowane w Tychach dwa Fiaty 126p, prezentowane są militaria, m.in. armata przeciwlotnicza Flak z czasów II wojny światowej.
Remont łaźni Gwarek kosztował ok. 36 mln zł. Dofinansowanie z Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego wyniosło ok. 15 mln zł.
Budynek Gwarka powstał na przełomie XIX i XX w. w stylu historyzującym z elementami neogotyckimi i neoromańskimi. Jego charakterystyczną cechą są wysokie arkadowe okna. Początkowo działała tam maszynownia szybu Grushka (później Gwarek). W latach 50. ub. wieku zaadaptowano go na łaźnię.
Ponadto w programie Techno Wiosny znalazło się zwiedzanie odremontowanej 40-metrowej wieży wyciągowej szybu Warszawa II, na której od 2015 r. działał punkt widokowy. Był on niedostępny od 2023 r. ze względu na pogarszający się stan wieży. W 2024 r. zamówiono prace konserwatorsko-restauratorskie o wartości 8,3 mln zł (2,8 mln zł zapewnił resort kultury, a 4,8 mln zł woj. śląskie).
Muzeum Śląskie w marcu br. potwierdziło też rozpoczęcie realizacji dwóch unijnych projektów dotyczących zabudowań na powierzchni. Jednym z nich jest adaptacja pokopalnianych budynków kuźni i warsztatu mechanicznego na funkcje ekspozycyjną i edukacyjną.
Zaadaptowane budynki mają zyskać głównie funkcję wystawienniczą - z przeznaczeniem na wystawę stałą prezentującą historię przemysłu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Ma się też w nich znaleźć przestrzeń warsztatowo-edukacyjna i pracownia konserwacji metalu.
Projekt MŚ o wartości 49,4 mln zł otrzymał przed dwoma laty 32,2 mln zł dofinansowania w pierwszym naborze Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-27. Wkład własny do tego projektu zapewnia Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Drugi projekt to rewitalizacja dawnej elektrowni, nadszybia szybu Bartosz oraz wieży wodnej, przy wsparciu środków Funduszu Sprawiedliwej Transformacji w programie Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-27 (FESL).
Dawna elektrownia i nadszybie Bartosza mają stać się wielofunkcyjną przestrzenią wydarzeń z zapleczem dla koncertów, spotkań i działań artystycznych. W maszynowni Bartosza już w sierpniu 2024 r. wyeksponowano zabytkową parową maszynę wyciągową – używaną w tym miejscu w latach 1892-1996.
Zmienić ma się też górująca nad muzealnym kompleksem, choć dotąd mocno zniszczona i doraźnie zabezpieczona, wieża ciśnień. Mają w niej powstać przestrzenie ekspozycyjne, punkt widokowy i kawiarnia. Całość ma uzupełnić urządzona zielona przestrzeń wokół budynków.
Obiekty te mają zostać zrewitalizowane dzięki dotacji z FESL w działaniu 10.09 „Ponowne wykorzystanie terenów poprzemysłowych, zdewastowanych, zdegradowanych na cele rozwojowe regionu”.
Projekt „Adaptacja zabytkowych budynków pokopalnianych na potrzeby Muzeum Śląskiego w Katowicach” został w tym działaniu wybrany do dofinansowania w procedurze niekonkursowej (jako uznany za strategiczny dla regionu) już w 2024 r. Jego całkowitą wartość oszacowano na 126,5 mln zł, przy wsparciu FST 39,5 mln zł.
Zobacz zdjęcia na stronie Muzeum Śląskiego.
(PAP)
mtb/ rbk/
