Jan Kasprowicz z żoną Marią w swojej bibliotece w willi "Harenda"./NAC
Zakopane w 2026 roku uczci pamięć Jana Kasprowicza – poety Młodej Polski, który ostatnie lata życia związał z miastem pod Giewontem i sto lat temu spoczął na swojej ukochanej Harendzie. Od maja do końca roku o poecie w Zakopanem przypominać będą wystawy, spektakle, koncerty i spotkania literackie.
Centralne uroczystości zaplanowano na przełom lipca i sierpnia – w okolicach rocznicy śmierci poety, który zmarł 1 sierpnia 1926 roku. Jak podkreślają organizatorzy – Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza – celem przedsięwzięcia jest nie tylko przypomnienie postaci poety, ale także refleksja nad aktualnością jego twórczości.
– Dla członków Stowarzyszenia postać Jana Kasprowicza i jego twórczość są niezwykle ważne, ale czas nie stoi w miejscu, wszystko przemija. Pojawiają się nowi artyści, nowe idee i trendy. Mamy nadzieję, że te wszystkie przedsięwzięcia dadzą nam odpowiedź na pytanie, czy nadal pamiętamy o fundamentalnych wątkach, istotnych dla całej ludzkości, które porusza w swojej twórczości poeta, i czy nadal mogą one inspirować – powiedziała kustosz Muzeum Jana Kasprowicza Małgorzata Karpiel, inicjatorka obchodów.
W uroczystości włącza się również Muzeum Tatrzańskie, które przygotowało wystawę „Jan Kasprowicz. W ogniska. Impresje biograficzne”. Ekspozycję będzie można oglądać od 2 maja do 10 października 2026 r. w Muzeum Kornela Makuszyńskiego przy ul. Tetmajera w Zakopanem.
Wystawa łączy wątki biograficzne z refleksją nad twórczością autora „Hymnów”. Punktem wyjścia jest motyw drogi – od kujawskich początków po zakopiańską Harendę – ukazany poprzez różne środki artystyczne. Obok odniesień do poezji Kasprowicza zaprezentowane zostaną prace twórców z różnych epok, podejmujące podobne, uniwersalne pytania o ludzkie doświadczenie. Ekspozycję przygotowano w miejscu nieprzypadkowym – w muzeum poświęconym Kornelowi Makuszyńskiemu, który należał do bliskiego kręgu przyjaciół poety.
Na 23 maja w Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie zaplanowano wernisaż wystawy „Poezja jest wszystkiem…”. Tytuł wydarzenia nawiązuje do słów samego Kasprowicza, które umieścił na znanym malowidle zdobiącym niegdyś ściany krakowskiej kawiarni „Pod Pawiem”, ważnego miejsca spotkań artystów początku XX wieku. Organizatorem wystawy jest Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie. W projekcie uczestniczą studenci, wykładowcy, absolwenci oraz władze uczelni. Ekspozycja będzie prezentowana w kilku przestrzeniach – w Muzeum Jana Kasprowicza, Domu Pracy Twórczej ASP na Harendzie oraz w sąsiednim kościele pw. św. Jana Apostoła i Ewangelisty – i obejmie zarówno malarstwo, jak i rzeźbę oraz instalacje.
– Chodziło o to, żeby nie robić wystawy naukowej ani wręcz archeologicznej „odkopującej poetę”, który pisał językiem sprzed 100 lat, nie zawsze zrozumiałym dla współczesnego odbiorcy. Zależało nam, by zainspirować artystów – zarówno początkujących, jak i uznanych – do odkrywania w twórczości Kasprowicza uniwersalnych pytań o człowieka, jego drogę i to, skąd przybywa oraz dokąd zmierza. Prezentowane interpretacje obejmują nie tylko malarstwo, ale także rzeźbę i instalacje – powiedział kurator ekspozycji, Adam Organisty.
3 czerwca na Krupówkach zostanie otwarta wystawa plenerowa poświęcona historii Harendy i związkom Kasprowicza z tym miejscem. Tego samego dnia odbędzie się także XV Rajd Szlakiem Jana Kasprowicza dla młodzieży szkolnej.
W lipcu i sierpniu zaplanowano najważniejsze wydarzenia rocznicowe. 31 lipca w muzeum na Harendzie odbędzie się premiera spektaklu Teatru im. Witkiewicza, opartego na „Dzienniku” Marii Kasprowiczowej. Dzień później, 1 sierpnia, w rocznicę śmierci poety w zabytkowym kościele pw. św. Jana Apostoła i Ewangelisty na Harendzie zostanie odprawiona msza święta, po której odbędą się uroczystości przy mauzoleum poety oraz koncert plenerowy.
Ważnym elementem programu będą także „Wieczory na Harendzie” – cykl spotkań literackich i naukowych, kontynuujący tradycję rozpoczętą w latach 60. XX wieku. Wydarzenia będą odbywać się od czerwca do grudnia i gromadzić pisarzy, poetów oraz badaczy literatury.
We wrześniu zaplanowano kolejną wystawę artystyczną pt. „Na Harendzie – w domu i ogrodzie Jana Kasprowicza”, przygotowaną przez zakopiański oddział Związku Polskich Artystów Plastyków. Ekspozycja będzie inspirowana życiem i twórczością Kasprowicza na Harendzie.
Jan Kasprowicz urodził się 12 grudnia 1860 r. w Szymborzu koło Inowrocławia. Był poetą, tłumaczem i wykładowcą akademickim, związanym m.in. ze Lwowem. Ostatnie lata życia spędził w Zakopanem, gdzie na Harendzie kupił góralską willę. Zmarł 1 sierpnia 1926 r. w Zakopanem i zgodnie ze swoją wolą został pochowany obok domu, w którym obecnie mieści się jego muzeum. Miejscem tym opiekuje się Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza. (PAP)
szb/ aszw/
