Ana Blandiana: odbieram poezję Herberta poprzez podobieństwa naszych losów

Tegoroczną laureatkę wyłoniło jury w składzie: Krystyna Dąbrowska (Polska), Edward Hirsch (USA), Michael Krüger (Niemcy), Mercedes Monmany (Hiszpania) oraz Aleš Šteger (Słowenia).

- W przypadku Any Blandiany występuje silna więź i łączność między jej poezją, a twórczością Herberta. Przede wszystkim jednak - jej poezja jest wybitna. Czytałam książkę, która dopiero co się ukazała, kojarzy mi się z dziedzictwem Emily Dickinson, angielskich metafizyków. To bardzo osobista poezja, z wielką wrażliwością na naturę i pytania, które nie są modne, jak pytania o możliwość wiary. Jest to wspaniały cykl wierszy miłosnych, adresowanych do ukochanego człowieka, który umarł, więc są to wiersze miłosne i żałobne jednocześnie - zauważyła podczas wtorkowej konferencji prasowej w warszawskim Pałacu Rzeczypospolitej członkini kapituły Krystyna Dąbrowska, mówiąc o wydanym nakładem Wydawnictwa Pogranicze tom „Zapada we mnie cisza” w tłumaczeniu Joanny Kornaś-Warwas.

„Jej wiersze są nie tylko świadectwem walki o prawdę, godność i sprawiedliwość, ale stanowią także przypomnienie, że na poecie, szczególnie w trudnych czasach, spoczywa moralny obowiązek. Jej poezja bliska jest Herbertowskiemu rozumieniu sztuki jako domeny cnót uniwersalnych i postaw etycznych, których należy bronić mimo wszelkich przeciwności” - napisano w przesłanym PAP w maju komunikacie o przyznaniu Blandianie tegorocznej Nagrody im. Zbigniewa Herberta.

Blandiana (właśc. Otilia Valeria Coman) jest przedstawicielką tzw. neo-modernistów, czyli pokolenia poetów lat 60., zrywających z narzuconą przez komunistyczne władze doktryną sztuki proletariackiej, nawiązujących do literackich tradycji okresu międzywojennego. Jej twórczość - zaznaczono w przesłanej informacji prasowej - jest „osadzona głęboko w tragicznych losach państw bloku wschodniego, w śmiały i bezkompromisowy sposób wyraża opór przeciw totalitaryzmom oraz wiarę w zwycięstwo świata wartości”.

Z uwagi na swoją antyreżimową działalność Blandiana trzykrotnie objęta była zakazem publikacji (1959-64, 1985, 1988-89). Po obaleniu dyktatury Ceausescu była współzałożycielką i prezeską Porozumienia Obywatelskiego (1991-2001), pozarządowej organizacji działającej na rzecz wolności i zmian demokratycznych. Ponadto odtworzyła rumuński PEN Club, zostając jego prezeską. Pod auspicjami Wspólnoty Europejskiej, powołała muzeum Miejsce Pamięci Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu w Sighet. Za zasługi na rzecz kultury, demokracji i praw człowieka została odznaczona francuskim orderem Legii Honorowej (2009), a także nagrodą Rumuńskiej Kobiety Odwagi (2014).

- Dla mnie, poetki z innego kraju, która doświadcza Herberta poprzez tłumaczenia, ta poezja jest pełna znaczeń. Dla mnie, poetki z kraju Wschodu, jest być może nawet ważniejsza niż dla poetów i czytelników z Zachodu. Odbieram ją poprzez podobieństwa naszych losów. Znajduję pewne podobieństwa między jego życiem, a moim - powiedziała rumuńska poetka. Zauważyła także, że „Herbert, choć nie dostał Nobla (...) poprzez tę nagrodę jest wciąż znany i echo jego poezji wciąż rozbrzmiewa. Doceniam fakt, że istnieje nagroda jego imienia”.

Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Zbigniewa Herberta to wyróżnienie przyznawane za zasługi na rzecz literatury – przede wszystkim w dziedzinie poezji. Przyznawana jest od 2013 r. z inicjatywy Fundacji im. Zbigniewa Herberta za wybitne dokonania artystyczne i intelektualne, nawiązujące do idei, które przyświecały twórczości Zbigniewa Herberta. „Nagroda przyznawana jest za wybitne dokonania artystyczne i intelektualne, nawiązujące do idei, które przyświecały twórczości Zbigniewa Herberta” - napisano na stronie fundacji. Dotychczasowymi laureatami są: W. S. Merwin, Charles Simic, Ryszard Krynicki, Lars Gustafsson, Breyten Breytenbach, Nuala Ni Dhomhnaill, Agi Miszol, Durs Grünbein, Yusef Komunyakaa, Marianna Kijanowska, Tomas Venclova, Yang Lian oraz Anne Carson.

Uroczystość wręczenia nagrody odbędzie się 27 maja w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie. (PAP)

pj/ aszw/