Warszawa, 27.05.2026 r. Prezentacja obrazu „Japonka” Józefa Pankiewicza w siedzibie Domu Aktukcyjnego DESA Unicum w Warszawie. Fot. PAP/Piotr Nowak
Na polski rynek wraca obraz, którego historia może stanowić scenariusz filmowy. Przez lata publiczności znana była przede wszystkim „Japonka” Józefa Pankiewicza z Muzeum Narodowego w Krakowie. Jej „siostrzana” wersja, która przez dekady pozostawała w prywatnych zbiorach, teraz trafia na aukcję w DESA Unicum.
Dzieło należy do niezwykle rzadkiego cyklu trzech kompozycji Pankiewicza o tym samym tytule, różniących się detalami. Jedna „Japonka” jest perłą kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie, druga zaginęła, trzecia po dekadach w prywatnych zbiorach trafi na aukcję. Płótno z historią, która łączy muzealne arcydzieło, tajemnicze zaginięcie, prywatny romans artysty i fascynację Japonią, wyceniane jest nawet na 20 mln zł.
– Są dzieła, które nie tylko pojawiają się na rynku, ale zmieniają sposób, w jaki rynek patrzy na artystę. „Japonka” jest właśnie takim obrazem. Przez lata Pankiewicz był obecny muzeach i historii sztuki jako jeden z najważniejszych polskich malarzy. Teraz rynek zaczyna coraz wyraźniej dopowiadać do tej pozycji własną skalę wartości. Wyniki ostatnich aukcji pokazują rosnące zainteresowanie jego twórczością, ale „Japonka” to obiektem zupełnie innej klasy. To obraz, który może ustanowić nowy punkt odniesienia dla Pankiewicza na rynku – mówi Agata Szkup, prezes DESA Unicum.
„Japonka” przedstawia Wandę Pankiewiczową, żonę artysty, stojącą tyłem do widza, w japońskim kimono. Pankiewicz poznał Wandę, kiedy była jeszcze żoną mecenasa Emila Waydla, a ich relacja rozwijała się w cieniu trudnych decyzji osobistych. Dlatego motyw lusterka, obecny w jednej z wersji „Japonki”, można czytać jako symboliczne spojrzenie Wandy na samą siebie w momencie, gdy miała zdecydować o odejściu od męża. Po rozwodzie, 5 marca 1908 w Gawłowie pod Bochnią, poślubiła Józefa Pankiewicza.
Obraz przez lata wisiał w MNP i uznawany był za oryginalne płótno Pankiewicza; okazał się kopią
„Japonka” była prezentowana na pośmiertnej wystawie Józefa Pankiewicza w 1946 roku. Wówczas jej właścicielką była doktorowa Skórczewska. Później obraz na wiele lat zniknął, pozostawał w prywatnych kolekcjach. Ostatni raz pokazany został dopiero w 2006 roku podczas wielkiej wystawy monograficznej Pankiewicza w Muzeum Narodowym w Warszawie. Od tamtego czasu dzieło nie było dostępne dla publiczności. Jego prezentacja w DESA Unicum jest więc unikatową okazją, by zobaczyć obraz, który przez lata funkcjonował poza głównym obiegiem wystawienniczym i aukcyjnym.
- „Japonka” ma szansę stać się jednym z najdrożej sprzedanych obrazów w historii polskiego rynku sztuki, tuż obok rekordowej „Rzeczywistości” Malczewskiego oraz „Dwóch Mężatek” Wróblewskiego – zaznaczają marszandzi z DESA Unicum.
Do 18 czerwca obraz można obejrzeć bezpłatnie w domu aukcyjnym przy ulicy Pięknej 1A, zanim po akcji zapewne ponownie trafi do prywatnej kolekcji. (PAP)
Anna Bernat
