Pomnikiem pomordowanych w okolicach Żarkowa w obwodzie lwowskim. Fot. PAP/Vitaliy Hrabar
8 czerwca rozpoczynają się prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej. Ich celem jest odnalezienie, lokalizacja i udokumentowanie miejsc spoczynku ofiar zbrodni dokonanych na ludności polskiej podczas II wojny światowej - poinformowała w piątek na platformie X ministra kultury Marta Cienkowska.
Cienkowska zaznaczyła, że misja w Hucie Pieniackiej jest kontynuacją tegorocznych działań prowadzonych w Ukrainie w ramach ustaleń Grupy Roboczej ds. godnych pochówków z 16 grudnia 2025 r. „Każde odnalezione miejsce spoczynku, każde ustalone nazwisko i każdy godny pochówek przywracają ofiarom należne miejsce w naszej wspólnej pamięci. Tylko prawda, szacunek dla ofiar i odpowiedzialne podejście do historii pozwalają budować dobre relacje między narodami oraz myśleć o przyszłości w duchu pojednania i wzajemnego szacunku” - napisała szefowa resortu kultury.
Zaznaczyła, że 8 czerwca rozpoczynają się prace poszukiwawcze w Hucie Pieniackiej, prowadzone przez Instytut Pamięci Narodowej we współpracy ze stroną ukraińską, z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Stowarzyszenia Huta Pieniacka. „Ich celem jest odnalezienie, lokalizacja i udokumentowanie miejsc spoczynku ofiar jednej z najtragiczniejszych zbrodni dokonanych na ludności polskiej podczas II wojny światowej” - dodała.
Polskę i Ukrainę od wielu lat różni pamięć o roli Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińskiej Powstańczej Armii, które w latach 1943-1945 dopuściły się ludobójczej czystki etnicznej na blisko 100 tys. polskich mężczyzn, kobiet i dzieci. Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy, wprowadzonego przez ukraiński IPN. Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r.
Decyzja o zniesieniu obowiązującego od 2017 r. moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy. Ukraina potwierdziła wówczas, że „nie ma żadnych przeszkód do prowadzenia przez polskie instytucje państwowe i podmioty prywatne, we współpracy z właściwymi instytucjami ukraińskimi, prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych na terytorium Ukrainy, zgodnie z ustawodawstwem ukraińskim”. Zadeklarowała też „gotowość do pozytywnego rozpatrywania wniosków w tych sprawach”.
Wiosną 2025 r. strona polska przeprowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki w obecnym obwodzie tarnopolskim. W wyniku prac odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób. Zostały one pochowane w Puźnikach 6 września. W kwietniu prowadzone były prace w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu, gdzie odnaleziono kolejne miejsca pochówku polskich ofiar zbrodni z 1943 roku. W czwartek Ministerstwo Kultury Ukrainy wydało zgodę na przeprowadzenie tam prac ekshumacyjnych. Planowane są dalsze prace poszukiwawcze i ekshumacyjne w Puźnikach (kolejne), na terenie dawnych wsi - Ostrówka w obwodzie wołyńskim oraz Huta Pieniacka w dzisiejszym obwodzie lwowskim. (PAP)
maku/ aszw/
