Konstruktor rakiet i pionier radzieckiej kosmonautyki, Siergiej Korolow. Fot. Źródło: Wikipedia
Szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow ocenił, że kwestia wyboru postaci do Ukraińskiego Panteonu Narodowego wywoła ogromne spory, szczególnie w odniesieniu do osób żyjących w XX wieku. Wśród wymienionych przez niego postaci znaleźli się m.in. Siergiej Korolow, Igor Sikorski i Michaił Bułhakow.
Pytany o to, jakie postacie mogą zostać w przyszłości upamiętnione w Ukraińskim Panteonie Narodowym, Budanow zaznaczył, że lista osób nie została jeszcze ustalona, a ich wybór będzie przedmiotem dyskusji.
„Do tego jeszcze daleko. Najpierw trzeba go zbudować, a następnie komisja zdecyduje, kogo tam umieścimy, a to wywoła ogromne dyskusje i spory. W przypadku XX wieku spory będą duże, w odniesieniu do wszystkich wcześniejszych epok będzie łatwiej” – powiedział Budanow w ramach ogólnokrajowego telemaratonu.
Jak wyjaśnił, początkowo planowano umieścić zamkniętą listę osób, które miałyby zostać upamiętnione w Panteonie, bezpośrednio w ustawie, jednak już na etapie jej przygotowywania doszło do poważnych sporów.
Szef prezydenckiego biura przyznał, że szczególnie długo dyskutowano o postaci konstruktora rakiet i pioniera radzieckiej kosmonautyki, Siergieja Korolowa.
Według Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej (UINP) dorobek tego naukowca był związany nie tylko z podbojem kosmosu, ale także z rozwojem radzieckiego potencjału rakietowego, w tym opracowaniem pierwszej międzykontynentalnej rakiety balistycznej. Jednocześnie Instytut zaznaczył, że Korolow padł ofiarą stalinowskich represji i w latach 1938–44 przebywał w łagrach.
Budanow poinformował, że większość uczestników dyskusji ostatecznie opowiedziała się za upamiętnieniem Korolowa w Panteonie, przynajmniej w formie symbolicznego grobowca - cenotafu.
Dyskusje - jak podkreślił szef prezydenckiego biura - dotyczyły także konstruktora samolotów i śmigłowców Igora Sikorskiego, urodzonego w Kijowie.
Współpracownik głowy państwa wspomniał również o innej postaci urodzonej w Kijowie – pisarzu Michaile Bułhakowie, którego pomnik został usunięty w czerwcu 2026 r. z terenu w pobliżu poświęconego mu Muzeum Literacko-Memorialnego.
„Wszyscy mówią: to trudna sprawa, niech ktoś inny się tym zajmie” – przyznał Budanow.
Według niego podczas wstępnych konsultacji pojawiła się również zgoda na upamiętnienie w Panteonie pilota Iwana Kożeduba, trzykrotnego Bohatera Związku Radzieckiego, urodzonego w obwodzie sumskim asa lotnictwa myśliwskiego podczas II wojny światowej.
„Poruszyłem kwestię Sydira Kowpaka. Większość powiedziała mi: nie, mylisz się. Choć robił wiele dobrego, pracował w NKWD – nie można. A Kowpak przynajmniej leży na cmentarzu Bajkowa, ma normalny grób, dobrze (to miejsce) znam, więc nie jest tak źle” – powiedział szef Biura Prezydenta.
Sydir Kowpak był radzieckim dowódcą wojskowym i partyzanckim, dwukrotnym Bohaterem Związku Radzieckiego, jednym z najbardziej gloryfikowanych przywódców radzieckiego ruchu partyzanckiego w Ukrainie podczas II wojny światowej.
Były szef ukraińskiego wywiadu zaznaczył, że istnieje wiele innych postaci znanych na świecie Ukraińców, które mają jednak niejednoznaczną reputację. Jako przykład podał Nestora Machnę, anarchistycznego rewolucjonistę i przywódcę powstania chłopskiego, który w latach 1917–21 walczył na południu Ukrainy przeciwko większości sił politycznych uczestniczących w wojnie domowej w Rosji.
1 lipca Rada Najwyższa Ukrainy poparła utworzenie Ukraińskiego Panteonu Narodowego.
Zgodnie z ustawą w Panteonie, może w nim zostać uhonorowana pamięć byłych głów państwa i osób pełniących równorzędne funkcje w historycznych państwach ukraińskich, a także prezydentów Ukrainy, z wyjątkiem tych, którzy zostali usunięci z urzędu w drodze impeachmentu. W Panteonie mogą być również upamiętnieni naczelni dowódcy i dowódcy ukraińskich formacji wojskowych, w tym z okresu walki o niepodległość, oraz osoby, które wniosły znaczący wkład w odzyskanie i odbudowę niepodległego państwa ukraińskiego, obronę jego suwerenności i integralności terytorialnej, a także rozwój wojska, kultury, sztuki, nauki, sportu, języka literackiego, społeczeństwa obywatelskiego i religii. Ustawa przewiduje również możliwość upamiętnienia laureatów Nagrody Nobla oraz wybitnych naukowców i przedstawicieli kultury o światowej renomie, związanych z Ukrainą.
W wyjątkowych przypadkach szczątki danej osoby mogą zostać uroczyście przeniesione do Panteonu wraz ze szczątkami członków jej najbliższej rodziny pierwszego stopnia pokrewieństwa.
W sierpniu sprowadzono do Ukrainy i pochowano na Narodowym Cmentarzu Wojskowym prochy pierwszego przywódcy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Jewhena Konowalca, który zginął w 1938 r. z rąk sowieckiego agenta. Wcześniej, w maju, w ten sam sposób sprowadzono i pochowano tam prochy działacza politycznego i wojskowego, jednego z przywódców OUN Andrija Melnyka i jego małżonki.
Ihor Usatenko (PAP)
iua/ rtt/
