"Katedra na Stokach" w Łodzi. Fot. PAP/Marian Zubrzycki
W Łodzi będzie można zwiedzić niedostępne na co dzień dzieło sztuki inżynierskiej – monumentalne zbiorniki wody pitnej na Stokach. Zabytkowe, nazywane „podziemną katedrą” wnętrza zostaną otwarte dla zwiedzających w październiku przy okazji opróżnienia zbiorników i niezbędnych prac technicznych.
Ulokowana kilkanaście metrów pod ziemią „katedra” na Stokach to jedno z najbardziej niezwykłych i tajemniczych miejsc w Łodzi. Jednocześnie jest to też działający i istotny element miejskiej infrastruktury, dlatego jego wnętrze można obejrzeć zaledwie kilka razy w roku.
Urząd Miasta Łodzi poinformował, że w tym roku oglądanie zabytku będzie możliwe od 5 do 30 października. Na chętnych czeka 6240 biletów, dostępnych wyłącznie w aplikacji Łódź.pl oraz na stronie Karty Łodzianina.
Zwiedzanie potrwa do 60 minut. Trzeba być do niego odpowiednio przygotowanym – we wnętrzu przez cały rok panuje temperatura ok. 10 stopni Celsjusza, dlatego konieczne są ciepłe ubrania i buty z antypoślizgową podeszwą. Ze względów bezpieczeństwa przed wejściem obowiązuje kontrola przy użyciu bramek do wykrywania metali. Fotografowanie i filmowanie jest dozwolone wyłącznie we wnętrzu zbiornika.
Zbiorniki na łódzkich Stokach zaprojektował na początku XX w. angielski inżynier William H. Lindley jako element nowoczesnego systemu wodociągowego w Łodzi. Zaproponował on władzom miasta zbudowanie w jednym z najwyższych punktów miasta, na wzgórzu Stokowskim (260 m n.p.m.), zespołu zbiorników na wodę pitną. Powstała w ten sposób naturalna wieża ciśnień, z której rurami woda trafia siłą grawitacji do domów położonych poniżej zbiorników. Różnica poziomu między lustrem wody a najniższym punktem zasilanym z sieci wodociągowej wynosi prawie 100 metrów.
Wysokie koszty inwestycji spowodowały, że pierwsze dwa zbiorniki o pojemności 15 tys. m sześc. każdy wybudowano już po śmierci projektanta, w latach 1935-1937. Dwa kolejne powstały po II wojnie światowej, w latach 1949-1953. Podobne podziemne zbiorniki zaprojektowane przez Lindleya ma tylko stolica.
Zbiorniki mają imponujące rozmiary – 60 na 60 metrów. Sklepienie każdego z nich tworzy 100 ceglanych kopuł wspartych na 81 kolumnach. „Las kolumn” z łukowo-żebrowymi sklepieniami przypomina wyglądem gotycką katedrę, stąd zbiorniki nazywane są „podziemną katedrą”. Konstrukcja została zaprojektowana tak, by wytrzymać ciśnienie 60 tys. ton wody.
Co ważne, zbiorniki nadal pełnią swoją pierwotną funkcję i są częścią miejskiego systemu zaopatrzenia w wodę. Trafia do nich woda z miejskich studni głębinowych, a następnie – dzięki położeniu zbiorników na wysokości – może być rozprowadzana grawitacyjnie do niżej położonych części miasta. (PAP)
agm/ joz/
