Piosenkarz Stan Borys (w 1973 roku). Fot. PAP/Mariusz Szyperko
Stan Borys – twórca takich utworów jak „Jaskółka uwięziona”, „Anna”, „Spacer dziką plażą” czy „Wiatr od Klimczoka” – świętuje 85. urodziny oraz 65-lecie pracy twórczej. Charyzma i niezapomniane interpretacje piosenkarza na stałe wpisały się w historię polskiej muzyki.
Od początku września kolejnymi benefisami, w Warszawie i Rzeszowie, a później w Nowym Jorku i Toronto, Stan Borys świętuje 85. urodziny i 65-lecie twórczości artystycznej. W programie tych wydarzeń są nie tylko jego największe przeboje, ale również poezja. Artysta jest bowiem autorem własnych wierszy, a jego twórczość od lat łączy muzykę ze słowem poetyckim.
- Z perspektywy czasu „Jaskółka uwięziona” była najważniejszym utworem w mojej karierze, ponieważ cenzura komunistyczna nie chciała jej dopuścić – powiedział PAP Stan Borys. Wokalista wielokrotnie podkreślał w wywiadach, że ta alegoryczna opowieść o wolności od początku przysparzała mu spore kłopoty z władzami.
Zapytany, jak udawało mu się łączyć charakterystyczną dla siebie ekspresję sceniczną z wokalną formą piosenek, Stan Borys odpowiedział: – To moja tajemnica, ale mogę zdradzić, że wrażliwość, którą zostałem obdarzony przez opatrzność, pozwalała mi tworzyć piosenki według tego, co czuję. W tekstach piosenek odgrywałem rolę, która łączyła się z tym, czego cenzura nie pozwalała, a ponieważ wydawało mi się to banalne, to drażniłem swoim wyglądem, który był formą buntu.
Dziś, z perspektywy lat, uważa, że jego twórczość muzyczna istnieje tylko dzięki wiernej publiczności. - To ona zawsze decyduje.
Piosenkarz, kompozytor, aktor i poeta Stan Borys (właśc. Stanisław Guzek) urodził się 3 września 1941 r. w Załężu (dzisiaj to dzielnica Rzeszowa). Od 1958 r. występował w założonym w WDK Teatrze Poezji – Towarzystwie Rybałtów. Jako 17-latek zagrał główną rolę w „Cyruliku sewilskim”. W latach 1963–1964 pracował w rzeszowskim Teatrze im. Wandy Siemaszkowej, początkowo jako rekwizytor, a następnie statysta i aktor. Współpracował też z kabaretem Porfirion przy Estradzie Rzeszowskiej oraz z Radiem Rzeszów.
W 1965 r. wraz z Tadeuszem Nalepą i Bogdanem Loeblem założył zespół Blackout. Grupa po raz pierwszy wystąpiła 3 września tego samego roku w rzeszowskim klubie Łącznościowiec. Stan Borys śpiewał z nią przez dwa lata. Później współpracował z zespołem Bizony, a następnie rozpoczął karierę solową.
Do jego najbardziej znanych utworów należą „Jaskółka uwięziona”, „Anna”, „Spacer dziką plażą” i „Wiatr od Klimczoka”. W 1973 r. za wykonanie „Jaskółki uwięzionej” otrzymał Bursztynowego Słowika na festiwalu w Sopocie oraz nagrodę dziennikarzy na festiwalu w Opolu.
Na prezentowanej fotografii, wykonanej w 1973 r. przez Mariusza Szyperkę, widać Stana Borysa w latach jego największej popularności w Polsce.
Fotografię można zobaczyć tu: https://skroc.pl/tggPrEW
Subskrybenci serwisu PAP mogą pobrać tę fotografię bezpłatnie do zilustrowania tego tekstu.
W sezonie 1974/1975 występował w Teatrze Syrena w Warszawie. W maju 1975 r. premierę miało oratorium „Zagrajcie nam dzisiaj wszystkie srebrne dzwony”, w którym wystąpił Borys. W 1976 r. ukazał się jego singiel nagrany w duecie z Marylą Rodowicz „Dziś prawdziwych Cyganów już nie ma”.
Po odejściu z Teatru Syrena Borys wyjechał z kraju, w kolejnych latach mieszkał w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. W 1981 r. zaśpiewał na uroczystościach żałobnych Krzysztofa Klenczona w Chicago. W 2004 r. był gwiazdą festiwalu muzycznego w Syracuse w stanie Nowy Jork. Od lat 90. zaczął ponownie występować w Polsce. W 2014 r. zaśpiewał „Jaskółkę uwięzioną” w koncercie „25 lat! Wolność kocham i rozumiem” podczas festiwalu w Opolu. W „stolicy polskiej piosenki” wystąpił też w 2017 r.
W 2019 r. rozpoczęły się jego problemy ze zdrowiem - najpierw przeszedł rozległy udar, a dwa lata później zawał serca. Polscy artyści zorganizowali wówczas dla niego charytatywny koncert „Nie jesteś sam”. 17 czerwca 2019 r. w Studiu Koncertowym Polskiego Radia wystąpiły gwiazdy polskiej estrady: Halina Frąckowiak, Włodzimierz Korcz, Alicja Majewska, Krzysztof Cugowski, Marek Piekarczyk, Izabela Trojanowska, Jerzy Grunwald, Andrzej i Jacek Zielińscy, Grzegorz Wilk, Olga Bończyk oraz Agata Dąbrowska.
Dorobek muzyczny Stana Borysa to 11 albumów (zespołowych i solowych) oraz sześć płyt kompilacyjnych. Do tego dochodzą setki koncertów w Europie, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.
W wywiadzie dla Radia Wnet z 3 września, dnia swoich 85. urodzin, artysta szczególnie ciepło mówił o autorach tekstów, z którymi współpracował. Zwracał uwagę, że dla niego słowo zawsze było równie tak ważne jak muzyka. „Radziłbym wszystkim, którzy chcą śpiewać, żeby zwracali uwagę na tekst” – mówił, wspominając utwory Blackoutu i poezję Bogdana Loebla.
Archiwum fotograficzne Polskiej Agencji Prasowej liczy około 20 milionów zdjęć i wciąż wzbogaca się o nowe kolekcje. Jego zasoby sięgają lat 20. XX wieku i stanowią ważną część dziedzictwa narodowego. Zatrzymane w kadrach obrazy rejestrują każdy aspekt życia społecznego, politycznego, gospodarczego, kulturalnego i religijnego na przestrzeni ostatnich 100 lat.
Profesjonalna digitalizacja zasobów fotograficznych PAP umożliwia szeroki do nich dostęp przez stronę PAP (https://fotobaza.pap.pl/). Nad prawidłową identyfikacją oraz szczegółowym opisem zdjęć pracuje zespół specjalistów, przeglądając materiały źródłowe w czytelniach i archiwach. Klienci są na bieżąco informowani o nowych zdjęciach w Bazie Fotograficznej PAP.
Tomasz Szczerbicki (PAP)
szt/ miś/
