Pomnik Józefa Czechowicza w Lublinie, ustawiony na miejscu jego śmierci 9 IX 1939 r. Fot. PAP/Wojciech Pacewicz
Postać poety Józefa Czechowicza, który zginął 87 lat temu w czasie bombardowania Lublina, przybliżają wystawy zorganizowane w centrum miasta. 9 września 1939 r. niemiecka Luftwaffe dokonała najbardziej niszczycielskiego nalotu bombowego na Lublin.
87 lat temu bomby spadały przede wszystkim na centrum Lublina, m.in. w rejonie Krakowskiego Przedmieścia, Starego Miasta oraz ulic Narutowicza, Kapucyńskiej, Chopina. Atakowane były zgrupowania wojskowe, kolumny uciekinierów, a także przypadkowi mieszkańcy. Zginął m.in. ratuszowy woźny Leon Gilas, który z narażeniem życia próbował wynieść bombę lotniczą z budynku, przebywający wówczas w Lublinie prezydent Torunia Leon Raszeja, a także poeta Józef Czechowicz – niemiecka bomba trafiła w kamienicę, gdzie był u fryzjera.
Kierownik Muzeum Literackiego im. Józefa Czechowicza prof. Aleksander Wójtowicz podkreślił w środę w rozmowie z mediami, że rocznica bombardowania Lublina i śmierć Czechowicza to szczególna data w kalendarium historii miasta. – Patron naszego muzeum zginął tego dnia tragicznie, pozostawiając po sobie bardzo zróżnicowany i bogaty dorobek, który mógł być bogatszy, gdyby nie przedwczesna śmierć poety – dodał.
Muzeum przygotowało wystawę „To niebo, to miasto rodzinne. Józef Czechowicz i Lublin”, którą można oglądać do 16 września na Placu Litewskim w Lublinie. Ekspozycja prezentuje wiersze, teksty, a także fotografie wykonane przez poetę. – Miasto było głównym tematem jego twórczości, ale opisywał je w specyficzny sposób, który przysporzył mu wielu zwolenników, naśladowców oraz sprawił, że stał się jednym z najwybitniejszych poetów ubiegłego stulecia – zaznaczył prof. Wójtowicz.
Dyrektor lubelskiego Instytutu Pamięci Narodowej Robert Derewenda wyjaśnił, że na początku września 1939 r. front znajdował się jeszcze daleko od Lublina, więc nikt nie spodziewał się tak potężnego ataku na miasto z powietrza. – Niemcy chcieli przede wszystkim sterroryzować ludność, żeby w przyszłości - kiedy dojdzie do okupacji Polski – móc nią łatwiej zarządzać. Wówczas chodziło również o cel doraźny – aby zastraszyć Polaków i aby ludność nie popierała wojska. To się oczywiście nie udało. Wiemy, że Polacy się bronili i bronili Lublina, naprędce przygotowując obronę miasta – podkreślił Derewenda.
Wystawę IPN „Józef Czechowicz 1903–1939” można oglądać na Placu Litewskim w Lublinie, obok Poczty Głównej. Ekspozycja prezentuje najważniejsze fakty związane z życiem i twórczością tego poety. Nazwy poszczególnych paneli nawiązują do miejsc, które pełniły istotne funkcje w biografii Czechowicza. Ostatnie panele poświęcone są tragicznym skutkom bombardowań w 1939 r.
Józef Czechowicz urodził się 15 marca 1903 roku, w suterenie nieistniejącej już kamienicy przy ul. Kapucyńskiej 3 w centrum Lublina. W jego poezji sielankowe opisy wsi i prowincji w miarę zbliżania się wojny ustępowały elementom katastrofizmu. Najsłynniejsze tomiki poetyckie Czechowicza to „Kamień” (1927), „Ballada z tamtej strony” (1932), „Nic więcej” (1936), „Nuta człowiecza” (1939). Jego „Poemat o mieście Lublinie”, który jest poetyckim zapisem nocnego spaceru po ulicach miasta, powstał w 1934 r. jako słuchowisko radiowe. Poeta zginął podczas bombardowania Lublina 9 września 1939 r., w wieku 36 lat. (PAP)
gab/ miś/
