Jehuda Widawski podczas głównych uroczystości upamiętniających 75. rocznicę likwidacji Litzmannstadt Getto, 2019 r. Fot. PAP/Grzegorz Michałowski
W wieku 107 lat zmarł Jehuda Widawski, najstarszy w Izraelu ocalały z Holokaustu. Widawski mieszkał w Łodzi, w czasie II wojny światowej naziści deportowali go do Auschwitz, gdzie zamordowano większość jego rodziny. Po wojnie wyjechał do Izraela. Wracał do Polski i poświęcił się renowacji żydowskich cmentarzy.
Widawski zmarł w niedzielę; był najstarszym żyjącym w Izraelu ocalałym z Holokaustu - podkreśliły izraelskie media.
Jehuda Widawski urodził się w Turku w 1919 r. w rodzinie przedsiębiorców tekstylnych. W 1933 r. rodzina przeniosła się do Łodzi i po zajęciu miasta przez Niemców została zmuszona do przeprowadzenia się do getta. Widawscy nadal produkowali tekstylia i zajmowali się działalnością społeczną, w tym prowadzeniem jadłodajni dla potrzebujących.
W sierpniu 1944 r. podczas likwidacji getta łódzkiego Jehudę deportowano do Auschwitz wraz z rodzicami, Abrahamem i Leą, oraz rodzeństwem. Jego rodzice i najstarszy brat Gabriel zostali zamordowani w komorze gazowej zaraz po przybyciu do obozu. Jehudę i jego młodszego brata Jehoszuę przeniesiono do obozu pracy przymusowej we Friedlandzie, gdzie doczekali wyzwolenia przez Armię Czerwoną w maju 1945 r. - przekazano we wspomnieniu muzeum Auschwitz-Birkenau.
„Auschwitz od A do Z”
W niemieckich obozach zabito także młodszego brata Jehudy, Chaima Moszego i jego młodszą siostrę Jochewed. Gdy Jehuda Widawski wrócił wraz z Jehoszuą i ich wujem po wojnie do Łodzi byli jedynymi ocalałymi członkami całej rodziny - dodał portal Times of Israel w sylwetce zmarłego.
Widawski wrócił do Łodzi w 1945 r. Odbudował rodzinne przedsiębiorstwo tekstylne, ożenił się, działał w organizacjach syjonistycznych, a w 1950 r. wyemigrował do Izraela, gdzie również zajmował się biznesem w różnych branżach.
W 1978 r. Widawski wrócił do Polski, by odszukać grób prababci na łódzkim cmentarzu żydowskim. Poruszony złym stanem nekropolii, poświęcił się badaniu, dokumentowaniu i renowacji żydowskich miejsc pochówku na terenie całej Polski. Jego praca przyczyniła się do zidentyfikowania ponad 3 tys. grobów i odrestaurowania tysięcy kolejnych.
Życie Jehudy Widawskiego było „wspaniałym świadectwem życia, pamięci i odrodzenia” - napisał prezydent Izraela Icchak Hercog w wiadomości na platformie X. Dodał, że Widawski powiedział niegdyś, że jego zemstą na nazistach było to, że „oni przegrali, a my mamy państwo Izrael”.
Holokaust był zorganizowanym przez nazistowskie Niemcy w czasie II wojny światowej ludobójstwem Żydów, w którym zabito ok. 6 mln z nich. Na świecie żyje jeszcze ok. 200 tys. ocalałych z Holokaustu, z czego ok. 110 tys. - w Izraelu. (PAP)
adj/ mal/
