Źródło: organizator
Muzeum Saturn w Czeladzi prowadzi kampanię na rzecz popularyzacji gwary zagłębiowskiej. W jej ramach powstaje cyfrowy mini-słownik 25 regionalnych wyrażeń, a 25 listopada w muzeum odbędzie się konferencja poświęcona lokalnej mowie – poinformował PAP koordynator projektu dr Marcin Wądołowski.
Kampania „Nie bądź ciućmok!” ma zwrócić uwagę na zanikające słownictwo Zagłębia Dąbrowskiego i zachęcić mieszkańców do jego poznawania. Muzeum realizuje projekt dzięki dofinansowaniu z programu „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej.
– Gwara zagłębiowska jest pewnym fenomenem wymierającym. Chcemy ją niejako rekultywować. Zdajemy sobie sprawę, że to praca u podstaw, ale taka jest misja naszego muzeum – powiedział Wądołowski.
Jak zaznaczył, jeszcze około 50 lat temu badanie i dokumentowanie lokalnej mowy dawałoby znacznie większe możliwości. Obecnie wiele wyrażeń stopniowo wychodzi z użycia.
Kampania obejmuje m.in. billboardy w miastach Zagłębia Dąbrowskiego. Jej twarzą jest pochodzący z Sosnowca aktor Michał Czernecki. Muzeum przygotowuje także materiały audiowizualne oraz internetowy mini-słownik, w którym znajdzie się 25 wyrażeń wraz z objaśnieniem znaczenia i kontekstu ich użycia. Publikacja ma zostać zaprezentowana podczas listopadowej konferencji i udostępniona na stronie internetowej muzeum.
Wśród słów popularyzowanych w kampanii są m.in. „bojcyć”, czyli plotkować, „majgać się” – osunąć się, przewrócić lub kiwać się, „piterek” – portfel, a także „pozoudziorz”, określający osobę lubiącą słodycze. Jednym z wyrażeń, wokół którego muzeum planuje kolejne działania, jest „kormel” – określenie na Ślązaka używane w Zagłębiu.
Wądołowski zwrócił uwagę, że część słownictwa występuje po obu stronach Brynicy, co wiąże się z sąsiedztwem regionów i wieloletnimi kontaktami ich mieszkańców.
– Kampania ma też zachęcać do refleksji nad językiem. Zagłębie i Górny Śląsk są regionami sąsiednimi, a na przestrzeni wieków wiele elementów się mieszało – powiedział.
Muzeum odwołuje się również do wcześniejszych prób dokumentowania lokalnej mowy. Na wystawie stałej „Górnicza tożsamość Zagłębia”, otwartej w ubiegłym roku, prezentowany jest słowniczek zawierający 10 wyrażeń. Wądołowski wskazał także na publikację dotyczącą gwary zagłębiowskiej z końca XIX wieku, której można szukać w bibliotekach cyfrowych.
Zwieńczeniem kampanii będzie konferencja popularnonaukowa zaplanowana na 25 listopada w Cechowni dawnej kopalni Saturn przy ul. Dehnelów 43 w Czeladzi. Spotkanie ma potrwać od godz. 10 do 13, a jego program jest jeszcze dopracowywany.
Muzeum zamierza zaprosić językoznawców, etnografów i regionalistów, a także osoby popularyzujące gwarę w internecie. Wydarzenie ma być okazją do rozmowy o stanie lokalnej mowy, jej znaczeniu dla tożsamości regionu i sposobach zachowania jej dla kolejnych pokoleń.(PAP)
jms/ par/
