Aleje przydrożne Gietrzwałdzie wpisane do rejestru zabytków. Fot. PAP/Michał Zieliński
Warmińsko-Mazurski Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków aleje przydrożne w Gietrzwałdzie i Unieszewie. Według specjalistów, aleje obsadzone ponad stuletnimi drzewami w większości klonami tworzą niepowtarzalny krajobraz kulturowy.
Gietrzwałd i pobliskie Unieszewo to warmińskie wioski niedaleko Olsztyna. Gietrzwałd jest znany z objawień Matki Bożej, które miały się dokonać w 1877 roku. W przyszłym roku obchodzony będzie jubileusz 150 -lecia objawień, jedynych w Polsce uznanych przez Kościół.
O wpisaniu alei do rejestru zabytków poinformował PAP rzecznik Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Bartłomiej Skrago. Wyjaśnił, że aleja przydrożna jest zabytkiem podlegającym ochronie prawnej i przed przystąpieniem do prac inwestycyjnych podmiot realizujący prace zobowiązany jest to uwzględnić.
- Wszelkie planowane działania muszą być prowadzone z poszanowaniem historycznego charakteru alei w sposób nienaruszający wartości historycznych i przyrodniczych zabytku. Należy również uwzględnić obowiązek uzyskania wymaganych prawem pozwoleń wojewódzkiego konserwatora zabytków przed rozpoczęciem prac ingerujących w zabytek — podkreślił Skargo.
Chodzi o aleje w Gietrzwałdzie przy jezdni w okolicach ulicy Szkolnej do wiaduktu pod drogą krajową nr 16 i Unieszewie w okolicach dworca kolejowego. Gietrzwałdzki odcinek jest dowiązaniem do już wpisanej do rejestru zabytków innej alei.
Zgodnie z opinią dendrologiczną wykonaną przez rzeczoznawcę Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wpisanym obecnie do rejestru zabytków odcinku gietrzwałdzkiej alei jest 116 drzew w 65 to starodrzewy klonu pospolitego oraz pojedyncze jesionu wyniosłego, wierzby iwy, gruszy, jabłoni i dębu. Obwody drzew oscylują między 169 cm a 294 cm, a największe okazy posiadają obwody od 301 do 342 cm. Natomiast przy alei w Unieszewie znajdują się pojedyncze drzewa, szpaler klonowy z domieszką jesionów. Największe okazy posiadają obwody od 3,1 m i 3,3 m. Według specjalistów aleja przydrożna zachowała się w dobrym stanie i choć występują prześwity, to zachowana jest pierwotna ciągłość i symetria założenia. Istnieją przesłanki uzasadniające wpisanie tej części alei do rejestru. Przemawia za tym przede wszystkim udział starodrzewów, a także możliwość wykonania nowych nasadzeń- wyjaśnili specjaliści.
Jak przekonują, obwody drzew potwierdzają nasadzenia alejowe powstałe na przełomie XIX i XX wieku. Drzewa przydrożne są świadkami rozwoju historycznych szklaków komunikacyjnych oraz kształtowania krajobrazu kulturowego, a tym samym historii regionu - zauważają.
- Aleje przydrożne starannie wkomponowane w pejzaż są jego ozdobą i ważnym szlakiem architektury krajobrazu- uznał konserwator zabytków.
Tymi alejami szli Warmiacy w tak zwanych łosierach, czyli wotywnych pielgrzymkach, z intencją błagalną albo dziękczynną.
Objawienia gietrzwałdzkie są jedynymi w Polsce uznanymi przez Kościół katolicki. Trwały od 27 czerwca do 16 września 1877 r. Według relacji wizjonerek Barbary i Justyny Matka Boża, przemawiając do nich, wzywała do pokuty i nawrócenia, głębokiej przemiany życia, zachowania trzeźwości i codziennej modlitwy różańcowej. Podkreślała też wagę życia sakramentalnego, zwłaszcza uczestnictwa w mszy.
W ocenie historyków objawienia gietrzwałdzkie miały duży wpływ na życie religijne i narodowe. Zaowocowały przebudzeniem świadomości narodowej warmińskiej ludności polskiej poddawanej wówczas silnej germanizacji i odrodzeniem się poczucia jedności z Polakami mieszkającymi w innych zaborach. Gietrzwałd dał także impuls do powstania ruchu polskiego na Warmii. (PAP)
ali/ wj/