II wojna światowa

26.08.2019

Henryk Zygalski (1908–1978)

Henryk Zygalski. Źródło: Wikimedia Commons Henryk Zygalski. Źródło: Wikimedia Commons

Polski matematyk i kryptolog, wynalazca koncepcji tzw. płacht Zygalskiego, dzięki którym złamano kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

Urodził się 15 lipca 1908 r. w Poznaniu. Ukończył Gimnazjum św. Marii Magdaleny oraz studia na Uniwersytecie Poznańskim. Jako jeden z najzdolniejszych studentów Instytutu Matematyki, będąc na III roku, został przyjęty na specjalistyczny kurs kryptologiczny zorganizowany na polecenie Sztabu Głównego Wojska Polskiego. Po ukończeniu studiów podjął pracę na uczelni, ale jednocześnie był zatrudniony w Biurze Szyfrów – w radiokontrwywiadzie wojskowym. Kiedy latem 1932 r. została rozwiązana poznańska filia Biura Szyfrów,
Zygalski znalazł się wśród wyróżniającej się trójki młodych matematyków, obok Mariana Rejewskiego i Jerzego Różyckiego, których zatrudniono w Biurze Szyfrów Sztabu Głównego WP mieszczącego się w Pałacu Saskim w Warszawie.

W 1933 r. trzej kryptolodzy złamali kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma, co pozwoliło na zbudowanie działającej kopii tej maszyny. Stało się to możliwe dzięki metodzie Zygalskiego perforowanych arkuszy papieru, pomagających w ustaleniu kolejności wirników kodujących Enigmy (płachty Zygalskiego).

We wrześniu 1939 r. razem z Rejewskim i Różyckim został ewakuowany do Rumunii. W Bukareszcie kryptolodzy nawiązali kontakt z ambasadą francuską, która umożliwiła im przedostanie do Francji. Wznowili prace nad rozszyfrowaniem niemieckich depesz w ośrodku o kryptonimie Bruno znajdującym się niedaleko Paryża. Po wkroczeniu Niemców do Francji zostali ewakuowani do Algieru. We wrześniu 1940 r. kryptolodzy wrócili do południowej Francji kontrolowanej przez rząd Vichy, aby pracować w zakonspirowanym ośrodku nasłuchu o kryptonimie Cadix. 

Po wkroczeniu Niemców do południowej Francji w listopadzie 1942 r. Zygalski z Rejewskim (Różycki na początku 1942 zginął w katastrofie statku na Morzu Śródziemnym) przedostali się do Hiszpanii, jednak zostali aresztowani przez hiszpańską policję na granicy w Pirenejach. Dzięki wstawiennictwu Polskiego Czerwonego Krzyża zwolniono ich i wysłano do Madrytu. Stamtąd kryptolodzy przedostali się do Portugalii, skąd popłynęli do Gibraltaru, a stamtąd 3 lipca 1943 r. zostali przetransportowani do Wielkiej Brytanii. Wstąpili do armii polskiej. Zygalski z Rejewskim kontynuował prace kryptologiczno-wywiadowcze w jednostce radiowej Sztabu Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych w Stanmore-Boxmoor pod Londynem.

Po wojnie Zygalski pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie uczył matematyki w prowincjonalnej szkole. W roku 1977 otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Polskiego na Obczyźnie. Zmarł 30 sierpnia 1978 r. w Liss, natomiast pochowany został w Londynie. (PAP)
 

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL