Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie - próby organizacji polskiej państwowości w przededniu odzyskania niepodległości./NAC
Rząd Ignacego Daszyńskiego był przełomowy, a jego wartości i wprowadzone zasady są aktualne – przypominali działacze lewicowi, którzy w sobotę uczcili 108. rocznicę utworzenia Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej. Rząd ten powstał Lublinie, przetrwał kilka dni.
Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej – znany również jako rząd Ignacego Daszyńskiego lub rząd lubelski – został utworzony w Lublinie w nocy z 6 na 7 listopada 1918 roku. 12 listopada Daszyński przekazał władzę Józefowi Piłsudskiemu.
Działacze i sympatycy Nowej Lewicy i PPS w Lublinie złożyli w sobotę kwiaty pod tablicą upamiętniającą Andrzeja Struga (właśc. Tadeusza Gałeckiego) - działacza ruchu socjalistycznego i wolnościowego, pisarza, który w rządzie Ignacego Daszyńskiego został wiceministrem ds. propagandy.
Przewodniczący Nowej Lewicy w Lublinie Piotr Zawrotniak podkreślił, że rząd Daszyńskiego był pierwszym zalążkiem polskiej władzy na ziemiach polskich po 123 latach zaborów i choć funkcjonował bardzo krótko, ma duże znaczenie w historii Polski.
- Takim namacalnym owocem jego działalności jest manifest, który był dokumentem bardzo wysokiej rangi jak na tamte czasy, bardzo nowatorskim, ponieważ przewidywał m.in. równouprawnienie płci, ośmiogodzinny dzień pracy i prawo do ziemi bezrolnych mieszkańców wsi – dodał Zawrotniak.
Pod tą samą tablicą dwie godziny później kwiaty złożyli działacze partii Razem. Rozdawali też przechodniom specjalnie wydaną z okazji rocznicy gazetę zatytułowaną „Daszyniówka”. Zamieszczono w niej artykuły dotyczące składu i działalności rządu Daszyńskiego.
- Powstanie rządu ludowego w Lublinie było aktem odwagi, aktem spojrzenia w przód, aktem odważnego myślenia o Polsce – powiedział PAP członek zarządu okręgu lubelskiego partii Razem Mateusz Roczon.
Podkreślił, że ideą tego rządu było służenie interesom i dobru wszystkich obywateli. - Była to Polska, w której jednoznacznie odrzucono przywileje stanowe, ogłoszono wolność i równość wszystkich obywateli, wprowadzono nowoczesne ustawodawstwo prawa pracy, ogłoszono powszechne szkolnictwo – zaznaczył.
Przypomniał, że wiele wartości i zasad ogłoszonych w Manifeście Rządu Ludowego pozostaje aktualnych. - To dla nas obecnie lekcja, w jaki sposób myśleć o państwie jako o dobru wspólnym, którego instytucje są stabilne, opierają się na równości obywateli, a nie na służeniu tej czy innej grupie interesów - dodał Roczon.
Z okazji rocznicy na Wydziale Politologii i Dziennikarstwa UMCS otwarto wystawę pt. „Ignacy Daszyński. Socjalista, patriota, demokrata” przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej. Ekspozycja składa się z 16 plansz ukazujących działalność Daszyńskiego, nazywanego jednym z ojców niepodległości Polski.
Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej powstał w Lublinie, na terenach okupowanych wcześniej przez Austrię. Jego premierem został Ignacy Daszyński (1866-1936), jeden z liderów Polskiej Partii Socjalistycznej, a ministrami byli m.in. Wacław Sieroszewski, Tomasz Arciszewski, Stanisław August Thugutt i Edward Rydz-Śmigły.
Program rządu przedstawiono w manifeście, w którym mówiono o równouprawnieniu obywateli pod względem politycznym, a także o wolności sumienia, druku, słowa, zgromadzeń, pochodów, zrzeszeń i strajków. Zapowiedziano ośmiogodzinny dzień pracy w przemyśle, handlu i rzemiośle. Postulowano nacjonalizację kopalń i wielkiej własności ziemskiej. Kształt przyszłego państwa polskiego określono jako demokratyczną republikę parlamentarną. Zapowiadano powszechne wybory do Sejmu.
Rządy Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej skończyły się po kilku dniach, gdy do Warszawy przybył Józef Piłsudski. 12 listopada 1918 r. gabinet Ignacego Daszyńskiego oficjalnie przekazał władzę w jego ręce. W skład kolejnego rządu, na czele którego stanął Jędrzej Moraczewski, weszło wielu ministrów z rządu lubelskiego. Program rządu Daszyńskiego był różnie oceniany przez współczesnych, ale wiele z jego postulatów realizowano w późniejszych latach. (PAP)
ren/ miś/
