Warszawa, 10.06.2025 r. Pałac Rzeczypospolitej na pl. Krasińskich w stolicy. Fot. PAP/Albert Zawada
W warszawskich Ogrodach Krasińskich, z okazji rocznicy urodzin Tylmana z Gameren, odbędzie się 4 lipca koncert muzyki barokowej oraz spotkanie poświęcone historycznej architekturze stolicy. Pochodzący z Niderlandów architekt zaprojektował nie tylko Pałac Rzeczypospolitej, ale i wiele innych gmachów w Warszawie, a także pałace m.in. w Puławach, Nieborowie, Białymstoku.
Urodzony 3 lipca 1632 r. w Utrechcie architekt tworzył dla polskiego dworu królewskiego, magnaterii, szlachty i mieszczaństwa, projektując pałace, kościoły i kaplice. Wśród jego warszawskich projektów są Zamek Ostrogskich na Tamce - dziś Muzeum Fryderyka Chopina, Pałac Paca przy ul. Miodowej - obecnie Ministerstwo Zdrowia, kościół sakramentek przy Rynku Nowego Miasta, czy zniszczony podczas II wojny światowej Pałac Brühla przy ul. Wierzbowej (planowany do odbudowy).
– Tylman z Gameren należał do tych twórców, którzy nie tylko projektowali budynki, ale także współtworzyli tożsamość Warszawy. Chcemy przypominać mieszkańcom o postaciach, które kształtowały jej charakter. Zapraszamy do spotkania z historią Warszawy poprzez architekturę, muzykę i opowieść o człowieku, którego dzieła do dziś budzą zachwyt – powiedział Rafał Szczepański, społecznik i przedsiębiorca.
Mija 60 lat od śmierci Bohdana Pniewskiego - architekta, który łączył nowoczesność z tradycją (fotocast)
4 lipca o godz. 12 w Ogrodzie Krasińskich - przy Pałacu Rzeczypospolitej - zabrzmią kompozycje Bacha, Vivaldiego, Haendla i Monteverdiego w wykonaniu żeńskiego kwartetu smyczkowego kwARTEt. O Warszawie czasów baroku oraz dorobku Tylmana z Gameren opowie popularyzator wiedzy o architekturze, arch. Radosław Gajda.
– Gdy Jan Dobrogost Krasiński pod koniec XVII w. budował swoją warszawską rezydencję, pisano, że jest ona wielka jak całe miasto. Pałac Krasińskich do dziś onieśmiela skalą, a jednocześnie zachwyca przemyślaną kompozycją inspirowaną włoskimi willami oraz bogatym programem rzeźbiarskim. To wspólny triumf fundatora i architekta, którzy stworzyli jedną z najpiękniejszych magnackich rezydencji barokowej Warszawy – stwierdził Radosław Gajda.
Pałac Krasińskich został w 1765 r. zakupiony na siedzibę Komisji Skarbowej Koronnej i od tej pory nosi nazwę Pałacu Rzeczypospolitej. W latach międzywojennych mieścił się w nim Sąd Najwyższy. Zniszczony przez Niemców podczas powstania warszawskiego, został odbudowany w latach 1952-1961 i przekazany Bibliotece Narodowej, która przechowuje tutaj swoje najcenniejsze zbiory, m.in. Kazania świętokrzyskie, rękopisy kronik Galla Anonima i Wincentego Kadłubka.
Po remoncie zakończonym w 2023 r. Pałac Rzeczypospolitej po raz pierwszy w swej historii został udostępniony do zwiedzania.
Warszawa, 20.06.2021 r. Ogród Krasińskich. Fot. PAP/Albert Zawada
Tylman z Gameren nauki pobierał u Jacoba van Campena, który pracował przy budowie na Placu Dam w Amsterdamie ratusza, który później zaczął pełnić rolę Pałacu Królewskiego. Kilka lat przebywał potem we Włoszech, w 1660 r. przyjechał do Polski, potem został nadwornym architektem króla Polski Michała Korybuta Wiśniowieckiego. Był najwybitniejszym architektem czasów Jana III Sobieskiego i początków panowania Augusta II. Określany jest mistrzem klasycyzującego baroku.
Projektował nie tylko pałace i kościoły w Warszawie. Jest m.in. autorem Pałacu Branickich w Białymstoku, zwanego Wersalem Północy, Pałacu Czartoryskich w Puławach, pałaców w Nieborowie i Otwocku Wielkim, kościoła św. Anny w Krakowie. Zachowały się praktycznie wszystkie rysunki Tylmana z Gameren – około 800 arkuszy, od szkicu po gotowy detal.
Tylman van (z) Gameren, zwany też Tylmanem Gamerskim, w 1677 r. poślubił Polkę, Annę z Komorów. W 1685 r. został przyjęty do polskiej szlachty. Zmarł w 1706 r. Jego imieniem nazwano ulicę w śródmieściu Warszawy. (PAP)
