Wydanie bazylejskie „De revolutionibus orbium coelestium” z 1566 r naotwartej wystawie „Astronomia i księgi. Wokół »De revolutionibus« Mikołaja Kopernika” w Galerii Atanazego Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, luty 2024 r. Fot. PAP/Jakub Kaczmarczyk
Do biblioteki opactwa na Monte Cassino powróciło wydanie dzieła Mikołaja Kopernika „O obrotach sfer niebieskich” ( „De revolutionibus orbium coelestium”), wydrukowane w Bazylei w 1566 roku. Księga została skradziona 15 lat temu- podała włoska agencja informacyjna Agi.
Agencja podkreśliła, że księga ma bezcenną wartość naukową i bibliograficzną.
Jak zaznaczyła, wśród gwaru turystów i tysiącletniej ciszy opactwa na Monte Cassino „dokonał się akt dziejowej sprawiedliwości”.
Dwóch karabinierów z operacyjnego wydziału do spraw ochrony dziedzictwa kultury przekroczyło próg klasztoru, by przekazać na ręce jego bibliotekarza ojca Alessandro Trespioliego wyjątkową przesyłkę: opakowanie skrywające skarb ludzkiej myśli- zaznaczyła Agi.
Egzemplarz wydania „O obrotach sfer niebieskich” z 1566 roku oszacowany został przez dom aukcyjny Christie's na 60-80 tysięcy dolarów. Wydanie to słynie z tego, że zawiera wstęp do dzieła autorstwa Retyka, o fundamentalnym znaczeniu dla upowszechnienia teorii heliocentrycznej.
Dzieło Kopernika wydano drukiem w Norymberdze w 1543 roku, a zatem edycja z Bazylei ukazała się 23 lata później.
Miłosne życie Kopernika – udokumentowane i mało znane
Tom ten zaginął między wiosną a latem 2011 roku i, jak wyjaśniono, padł ofiarą systematycznego rabunku dokonanego przez Massimo De Caro, byłego dyrektora Biblioteki Girolaminich w Neapolu. Podając się za uczonego i ministerialnego konsultanta wykorzystywał on swoich współpracowników do odwracania uwagi zakonników- strażników zbiorów, aby bez przeszkód wynosić rzadkie tomy. Za te kradzieże De Caro został skazany na 12 lat więzienia.
Odzyskanie egzemplarza Kopernika uznano za kluczowy etap tzw. „Operacji Girolamini”. Księga została sprowadzona przez włoskie siły porządkowe ze Stanów Zjednoczonych, dokąd przemycono ją przez Paryż.
Misja odzyskiwania zbiorów z opactwa na Monte Cassino jest kontynuowana. Z 15 zaginionych ksiąg, w tym kilku również pochodzących z XVI wieku, dotychczas powróciły 4, wśród nich pierwsza edycja dzieła Galileusza.
Opactwo benedyktynów na wzgórzu posiada jeden z najstarszych i najcenniejszych księgozbiorów monastycznych we Włoszech. Księgi, w tym wiele rękopisów, gromadzone są tam od ponad tysiąca lat. Są wśród nich inkunabuły, starodruki, kodeksy liturgiczne, kroniki i dzieła naukowe.
Z Rzymu Sylwia Wysocka(PAP)
