Janowiec, 14.12.2025 r. Jarmark Bożonarodzeniowy na Zamku w Janowcu. Zamek to oddział Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym. Fot. PAP/Wojtek Jargiło
Spotkania poświęcone historii Zamku w Janowcu (Lubelskie) złożą się na program dwudniowych obchodów 500-lecia powstania. Usytuowany na wysokiej skarpie nad Wisłą naprzeciwko Kazimierza Dolnego zamek jest zabezpieczony w formie trwałej ruiny i częściowo zrekonstruowany.
Jubileuszowe obchody, zaplanowane na dwa dni — w sobotę i niedzielę, łączyć będą różne sposoby opowiadania o historii zamku. „Chcemy, aby jubileusz był nie tylko przypomnieniem pięciu wieków historii tego miejsca, ale także okazją do pokazania, jak wiele wciąż możemy o zamku odkrywać i jak ważne jest jego dziedzictwo» – zaznaczyła dyrektor Muzeum Zamek w Janowcu Marzena Brzezicka w komunikacie prasowym.
Obchody rozpocznie uroczyste odsłonięcie odrestaurowanych pozostałości po dawnej zamkowej kaplicy.
Zaprezentowany będzie m.in. drugi tom publikacji „Kroniki Zamku w Janowcu» autorstwa Karola Krajewskiego, a także książka Andrzeja Szymanka „Mieszkańcy zamku w Janowcu nad Wisłą w XVI–XX wieku. 500 lat zamku». O odkryciach i historii janowieckiej warowni opowie archeolog Igor Tarłowski podczas prelekcji nt. „Nowe źródła do poznania historii Zamku w Janowcu».
Można będzie też poznać komiks „Zamek» inspirowany historią i tajemnicami janowieckiej warowni. Na murach zamku wyświetlony będzie specjalny multimedialny pokaz dotyczący historii tego obiektu. Zorganizowane też zostanie oprowadzanie z przewodnikiem.
W programie jubileuszowych obchodów jest też koncert Maryli Rodowicz. Natomiast kwartet smyczkowy Prima Vista String Quartet Plus i duet akordeonistów wykonają „Cztery pory roku» Antonio Vivaldiego.
Janowiec 1986-1987. Polska z lotu ptaka. Zamek w Janowcu nad Wisłą, zamek bastejowy, wzniesiony na początku XVI wieku i rozbudowywany do XVIII wieku. Był on siedzibą magnackich rodów Firlejów, Tarłów i Lubomirskich. Fot. PAP/Ireneusz Sobieszczuk Leszek Wróblewski
Jubileusz 500-lecia Zamku w Janowcu ma charakter symboliczny – za początek jego historii organizatorzy przyjęli rok 1526, kiedy zmarł fundator zamku - Mikołaj Firlej.
Hetman wielki koronny Mikołaj Firlej, przedstawiciel jednego z najpotężniejszych rodów magnackich Rzeczypospolitej, wybudował Zamek w Janowcu nad Wisłą w XVI wieku, jako fortyfikację obronną. Po śmierci hetmana, jego syn Piotr Firlej przekształcał zamek w rezydencję mieszkalną z zespołem renesansowych apartamentów.
Firlejowie władali Janowcem przez 150 lat. Potem zamek przeszedł w ręce rodu Tarłów. W XVII wieku, spalony i ograbiony podczas najazdu Szwedów, został odbudowany i rozbudowany w stylu barokowym przez Lubomirskich.
Kilka razy przebudowywany zamek stracił charakter obronny na rzecz funkcji rezydencjalnej. W XIX wieku często zmieniał właścicieli, których nie było stać na jego utrzymanie. Zamek, znacznie zniszczony już podczas wojen napoleońskich, popadał w ruinę.
Muzeum Zamek w Janowcu nie będzie tylko oddziałem, ale samodzielną instytucją
W 1928 r. kupił go miłośnik historii Leon Kozłowski. Wyremontował tylko dwa pomieszczenia w baszcie. Zamek był jego własnością także w okresie PRL. W 1975 r. zamek odkupił skarb państwa z przeznaczeniem na muzeum; zabezpieczono ruiny i dokonano częściowej odbudowy zamku.
Zamek w Janowcu położony jest na wysokiej skarpie wiślanej, naprzeciwko położonego po drugiej stronie rzeki, malowniczego Kazimierza Dolnego. Atrakcją dla turystów są wielopoziomowe krużganki, z których podziwiać można piękne widoki na dziedziniec zamkowy i dolinę Wisły.
Muzeum Zamek w Janowcu od 1 stycznia 2025 r. działa jako samodzielna instytucja kultury, wcześniej był to oddział Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym.(PAP)
