Leszek Cichy podczas Ogólnopolskiego Spotkania Podróżników, Żeglarzy i Alpinistów w Gdyni w 2026 r. Fot. PAP/Andrzej Jackowski
Himalaista Leszek Cichy, który z Krzysztofem Wielickim, jako pierwszy człowiek w historii, wspiął się zimą na najwyższy szczyt świata - Mount Everest, 14 listopada świętuje 75. urodziny. Jest pierwszym Polakiem zdobywcą Korony Ziemi, czyli najwyższych szczytów siedmiu kontynentów.
Cichy i Wielicki weszli na Everest 17 lutego 1980 r. podczas narodowej wyprawy kierowanej przez pioniera zimowego himalaizmu Andrzeja Zawadę.
Zapoczątkowali tym samym epokę zdobywania, głównie przez Polaków, najwyższych wierzchołków zimą (biało-czerwoni weszli na 10 spośród 14 szczytów o tej porze roku).
O Evereście Jubilat mówi jako o swoim najważniejszym dokonaniu himalaistycznym.
- Nie mogę odpowiedzieć inaczej na pytanie, co cenię sobie najbardziej w górskim dorobku, niż Everest zimą. To coś zupełnie wyjątkowego, wyjątkowego dla mojego pokolenia, dla Polski, bo zapoczątkowało zimowe wejścia Polaków na najwyższe szczyty świata - powiedział PAP Cichy.
Dla Cichego Everest był drugim ośmiotysięcznikiem. 1 sierpnia 1975 r. zdobył wraz z Januszem Onyszkiewiczem i zmarłym w 2025 r. Krzysztofem Zdzitowieckim Gaszerbrum II (8034 m) w Karakorum i tym samym jako pierwsi Polacy stanęli na głównym wierzchołku jednego z 14 ośmiotysięczników globu. Było to trzecie w historii wejście na ten szczyt i w dodatku poprowadzone nową drogą.
Niewiele mniej niż Everest ceni zdobycie nową drogą (południowo-wschodnią ścianą) Zachodniej Kanczendzongi - Yalung Kang (8505 m n.p.m) w 1984 r. bez wspomagania tlenem. Przejście zostało uznane przez zagraniczne gremia za dokonanie roku w Himalajach.
- Mam dużą satysfakcję z wejścia nową drogą na Yalung Kang w wyprawie zorganizowanej przez KW Poznań. Na szczyt weszliśmy w dwóch zespołach: ja z Przemkiem Piaseckim oraz Wojtek Wróż z Tadeuszem Karolczakiem. Ta bardzo trudna technicznie droga jest mocno niedoceniana w historii polskiego himalaizmu. Przy każdej dyskusji o powiększeniu listy ośmiotysięczników o szczyty z bocznej grani o Yalung Kang mówi się jak o 15. górze powyżej 8000 m, bo jest najmocniej wyodrębniona spośród szczytów bocznych głównych wierzchołków - podkreślił.
Urodzony w Pruszkowie Cichy karierę wysokogórską rozpoczął jako nastolatek od Tatr i... jednego z najniższych szczytów - Kopieńca Wielkiego (1328 m). Jako 17-latek od razu poczuł, że góry, a szczególnie Tatry, staną się dla niego ważne.
- Tatry mają wyjątkowy urok, choć teraz są przedeptane... Zakochałem się w nich od początku. Przez wiele lat, mając za sobą wejścia w Himalajach i Karakorum, jeździłem w Tatry w październiku i chodziłem dużo sam, gdy nie było znaczących opadów śniegu. To wtedy na Kopieńcu poczułem, że coś takiego we mnie tkwi, że chcę wejść jak najwyżej, zawsze szukam tego najwyższego punktu. Nawet, jak ostatnio, na Suwalszczyźnie, gdy odwiedzałem znajomych - dodał.
Cichy na Evereście utworzył wspinaczkowy duet z Wielickim przez przypadek - ich partnerzy, z którymi się wspinali, wycofali się z próby ataku szczytowego. Zrządzenie losu z roku 1980 sprawiło, że przez kolejne lata ich drogi krzyżowały się na wielu wyprawach, m.in. na zimowej Lhotse (8511 m), zakończonej samotnym zdobyciem szczytu przez Wielickiego 31 grudnia 1988 r. Cichy, widząc schodzącego partnera, czyli przesuwające w dół światełko, wyszedł z obozu drugiego naprzeciw kolegi i przygotował mu w trzecim ciepły napój. Następnego dnia obydwaj zeszli do bazy.
- To wyjście Leszka to był bardzo silny bodziec, który mnie zmotywował do dalszej walki, choć przecież nikt mnie nie poprowadził za rączkę. Sama świadomość tego gestu sprawiła, że doświadczyłem psychicznego, można powiedzieć wirtualnego partnerstwa - mówił w jednym z wywiadów dla PAP Wielicki.
W 1984 r. Cichy zaczął myśleć o Koronie Ziemi. Miał już w dorobku Everest, Elbrus (5642 m, Europa) i Mont Blanc (4807 m, Europa), Aconcaguę (6960, Ameryka Płd.) i Denali (6190 m, Ameryka Płn). W 1998 r. z Markiem Kamińskim zdobył Mount Vinson na Antarktydzie (4892 m, drugie polskie wejście), Kilimandżaro (5895 m, Afryka) i Górę Kościuszki (2228 m, Australia), a w kolejnym roku Puncak Jaya (Piramida Carstensza, 4884 m, Australia i Oceania). To oznaczało, że jako pierwszy Polak skompletował najwyższe szczyty siedmiu kontynentów.
- Korona Ziemi pozwoliła mi poznać bardzo dużą część świata, ale gdy poproszono mnie o napisanie komentarza w wydawnictwie ExpressMap do Atlasu Gór Ziemi, to oglądając zdjęcia, stwierdziłem w przedmowie, że choć zdobyłem Koronę Ziemi, to widzę, że byłem nie wszędzie, ale prawie nigdzie - powiedział.
Cichy jest nadal aktywny górsko i do niedawna był zawodowo, jako wykładowca Politechniki Warszawskiej.
- Dwa tygodnie temu wróciłem z Armenii. Z tamtejszych szczytów pięknie widać Ararat Mały i Duży położony już po stronie tureckiej. W śniegu, po torowaniu, weszliśmy w grupie znajomych na najwyższy wierzchołek Armenii - Aragac (4095 m), jego wschodni szczyt niewiele niższy od głównego. Czuję się, jakbym miał pięć lat mniej, niż gdy obchodziłem 70. urodziny. Dopiero niedawno złożyłem wniosek emerytalny, choć prawa nabyłem przecież wcześniej - dodał.
Himalaista nie ukrywa, że ma jedno niespełnione wysokogórskie marzenie - wejście na K2 w Karakorum, drugi co do wysokości szczyt globu (8611 m).
- Byłem na K2 trzy razy, w zimie i lecie, powyżej 8200 m, ale się nie udało... Gdybyśmy podczas tej pierwszej polskiej wyprawy na K2 w 1976 r. mieli świadomość, że nasza aklimatyzacja jest bardzo dobra i nie musimy nosić butli tlenowych, które razem z plecakiem dawały wagę 17 kg, co nas mocno spowalniało. Gdybyśmy wtedy zawierzyli sobie, to pewnie weszlibyśmy na szczyt jako drudzy w historii, po Włochach. Ale wtedy istniało mocne przekonanie, że na wysokie ośmiotysięczniki wchodzi się, wyłącznie używając tlenu z butli... - wspomniał.
Cichy właśnie o tej wyprawie, w której kierownikiem był Janusz Kurczab, olimpijczyk-szermierz z Rzymu (1960), czołowy polski alpinista lat 60. i 70. XX w., a jego zastępcą Onyszkiewicz, poświęcił ostatnio wiele czasu i uwagi. Nakręcił o niej film. Prapremiera odbyła się na 31. Festiwalu Górskim im. Andrzeja Zawady w Lądku-Zdroju we wrześniu. Oficjalny pokaz odbędzie się podczas 24. Festiwalu Górskiego w Krakowie na początku grudnia.
- Wspinałem się wówczas na K2 z Jankiem Holnickim, a Wojtek Wróż z Gienkiem Chrobakiem, który także nagrywał wówczas film. To właśnie oryginalne nagrania oraz znakomitej jakości slajdy nieżyjącego ponad dziesięć lat Janusza Kurczaba, do których z trudem udało mi się dotrzeć, są osnową filmu - zdradził.
W 2003 r. alpinista został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla polskiego taternictwa i alpinizmu oraz za popularyzowanie sportu wspinaczkowego przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego. W latach 1995-1999 był prezesem PZA. W 1999 r. otrzymał Kolosa, w kategorii „Alpinizm”, czyli nagrodę przyznawaną podczas Ogólnopolskich Spotkań Podróżników, Żeglarzy i Alpinistów. Od 2000 r. jest członkiem Kapituły Kolosów.
Olga Miriam Przybyłowicz (PAP)
olga/ af/
