Władysław Strzemiński. Fot. NAC
Jedna z najważniejszych pozycji w polskiej historii sztuki - „Teoria widzenia” Władysława Strzemińskiego - doczeka się ekranizacji. Czteroodcinkowy artystyczny serial zrealizuje Muzeum Sztuki w Łodzi we współpracy z Instytutem Kultury Polskiej w Nowym Jorku.
Jak podaje Muzeum Sztuki w Łodzi, „Theory of Seeing” to projekt realizowany w ramach programu „Kultura inspirująca 2025-2026” we współpracy z platformą e-flux oraz Instytutem Kultury Polskiej w Nowym Jorku.
Celem przyświecającym twórcom serialu ma być nie tyle zilustrowanie tez traktatu Strzemińskiego, ile przełożenie na język ruchomych obrazów toku jego myślenia. Punktem wyjścia jest przekonanie, że widzenie nie jest niezmienną zdolnością, lecz procesem kształtowanym przez historię oraz społeczne warunki życia. Każda epoka tworzy własne sposoby patrzenia, a w tych przemianach uczestniczy sztuka.
Władysław Strzemiński – gigant sztuki i wielowymiarowa postać
Według założeń projektu każdy odcinek serialu ma się stać eksperymentem, który zaproponuje autorską aktualizację myśli Strzemińskiego. Dlatego do udziału w ich realizacji zaproszono artystki i artystów o międzynarodowej renomie. W ich gronie znalazł się jeden z najsłynniejszych współczesnych twórców, malarz i reżyser Wilhelm Sasnal; w filmie łączy on muzealną konserwację i materialność obrazu z pamięcią Zagłady, pytając o granice abstrakcji wobec historycznego doświadczenia.
Z kolei pochodzący z Ukrainy Mykoła Ridnyj konfrontuje teorię ruchomego widzenia z optyką wojenną, wpisując ją w historię okaleczenia Strzemińskiego i fikcyjną opowieść o snajperze. Żyjąca w Berlinie artystka wideo, autorka filmów fabularnych i anonimowanych oraz fotografka Agnieszka Polska przenosi rozpoznania Strzemińskiego w kontekst cybernetyki, ekonomii uwagi oraz obrazów wytwarzanych przez sztuczną inteligencję.
Muzeum Sztuki w Łodzi wydało "Teorię widzenia" Strzemińskiego
Natomiast Anton Vidokle i Liam Gillick traktują tezy książki jak instrukcje do ćwiczeń wykonywanych przez aktora, kamerę i miasto. Vidokle to artysta, reżyser filmów i kurator, a także twórca poświęconej kulturze i sztuce współczesnej międzynarodowej platformy internetowej e-flux; Gillick jest artystą multimedialnym, teoretykiem i kuratorem pracującym w Nowym Jorku.
Poszczególne fragmenty serialu spajają w całość czołówki opracowane metodą found footage przez Laurę Pawelę.
Projekt „Theory of Seeing” jest kontynuacją działań popularyzujących „Teorię widzenia” na świecie, które Muzeum Sztuki rozpoczęło w 2025 roku premierą pierwszego anglojęzycznego wydania książki Strzemińskiego. Międzynarodowa premiera serialu ma się odbyć w listopadzie. (PAP)
agm/ miś/
