Ratusz (C) w Sandomierzu, 20 bm. W tle most drogowy przez rzekę Wisłę. Fot. PAP/ Rafał Guz
Wpisanie Sandomierz listę światowego dziedzictwa UNESCO, budowa marki Zamku Królewskiego oraz rozwój badań archeologicznych i projektów muzycznych – to główne kierunki działań przedstawione przez nowego dyrektora sandomierskiego Muzeum Zamkowego, Marcina Adamczewskiego.
Nową strategię rozwoju instytucji dyrektor przedstawił w poniedziałek, inaugurując tym samym swoją kadencję na nowym stanowisku. Adamczewski podkreślił, że chce powrócić do historycznych korzeni Sandomierza i na nich budować nowoczesną markę instytucji. Zaznaczył, że jednym z jego priorytetów będzie ubieganie się o wpis miasta na listę UNESCO.
- Na pewno będę się starał, żeby Sandomierz został wpisany przynajmniej na wstępną listę – zadeklarował. Zapowiedział także pilną analizę dokumentacji archiwalnej, aby zrozumieć, dlaczego miasto dotąd nie figuruje w tym prestiżowym zestawieniu. O wpisie miasta na listę mówi się od ponad dwóch dekad.
Ważnym elementem nowej strategii ma być zmiana nazwy muzeum na Zamek Królewski w Sandomierzu. Według Adamczewskiego ma to podkreślić odejście od modelu muzeum regionalnego na rzecz instytucji o ambicjach ogólnopolskich i międzynarodowych. Dyrektor zwrócił uwagę na potrzebę uporządkowania identyfikacji wizualnej oraz ujednolicenia sposobu funkcjonowania placówki w przestrzeni publicznej i systemach informacji turystycznej.
Istotnym filarem działalności muzeum mają pozostać badania archeologiczne. Adamczewski zapowiedział rozszerzenie prac prowadzonych na terenie dawnej ziemi sandomierskiej, rozumianej szerzej – w granicach historycznego Księstwa Sandomierskiego. Muzeum ma pełnić funkcję koordynatora i patrona naukowego tych działań.
Dyrektor zamierza zmienić „środek ciężkości” promocji miasta. Sandomierz ma być pozycjonowany jako „perła regionu” położona między Kielcami a Rzeszowem. Zapowiedział współpracę z wydziałami artystycznymi uniwersytetów w obu tych miastach. Placówka ma stać się miejscem debiutu dla młodych twórców.
Instytucja planuje również mocniej zaistnieć na muzycznej mapie Polski. Dyrektor zapowiedział rozwój tzw. projektu chopinowskiego, którego osią ma być pozyskanie do zbiorów portretu Fryderyka Chopina autorstwa Louisa Gallaita z 1843 roku. Obraz namalowany za życia kompozytora miałby stać się impulsem do rozwoju cyklu koncertów fortepianowych organizowanych w zamku. Częstotliwość wydarzeń muzycznych ma wzrosnąć z kilku rocznie do jednego koncertu w każdym miesiącu. Program ma obejmować nie tylko muzykę klasyczną, ale także współczesną i elektroniczną.
Podstawą zmian infrastrukturalnych ma być projekt FEnIKS, w ramach którego powstać ma sześć nowych wystaw stałych. Wśród planowanych ekspozycji znalazły się m.in. „Ziemia sandomierska – archeologiczny raj” oraz „Krzemień pasiasty – klejnot Sandomierza”. Jak zaznaczył dyrektor, wystawy projektowane z myślą o 2030 roku powinny uwzględniać rozwój sztucznej inteligencji i nowoczesnych technologii interakcji z widzem.
Rozwijane mają być także badania nad polskim malarstwem współczesnym po 1945 roku. W planach dyrektora jest również pozyskanie „Pocztu królów polskich” Wojciecha Fangora. Nowy dyrektor nie ukrywa, że jego ambicją jest stopniowe przekształcenie muzeum w narodową instytucję kultury.
Marcin Adamczewski jest absolwentem filologii klasycznej na Uniwersytecie Warszawskim oraz malarstwa w Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie, gdzie uzyskał tytuł magistra sztuk pięknych. Od 2008 roku współtworzy pracownię architektoniczną NOKE. W latach 2016–2020 pełnił funkcję dyrektora, a wcześniej zastępcy dyrektora Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego. Wcześniej kierował także Biurem Inwestycji w Centrum Opatrzności Bożej. Adamczewski zastąpił na stanowisku dr. Mikołaja Getkę-Keniga, który kierował Muzeum Zamkowym w Sandomierzu od 2021 roku.
Zamek w Sandomierzu zbudowano na miejscu pierwotnej warowni istniejącej na wzgórzu co najmniej od X w. W 1139 roku – kiedy Sandomierz został stolicą księstwa dzielnicowego, a gród rezydencją książęcą – musiał być rozbudowany. Mieściła się tu kasztelania a od przełomu XII-XIII wieku – stolica księstwa dzielnicowego.
W XIV wieku Kazimierz Wielki wykorzystał miejsce grodu pod budowę murowanego zamku, który prawdopodobnie w tym okresie został połączony z murami miejskimi. Później był jeszcze wielokrotnie przebudowywany. W 1656 roku zamek sandomierski został wysadzony w powietrze przez wycofujących się z miasta Szwedów. Ocalało jedynie skrzydło zachodnie.
Od połowy XVII wieku w zamku nie rezydowali królowie ani nawet starostowie sandomierscy. Zamek stał się przede wszystkim budynkiem użyteczności publicznej. Po 1795 roku Austriacy przeznaczyli zamek na sąd i więzienie. Więzienie zlikwidowano w 1959 roku.
Obecnie zabytkowy obiekt jest siedzibą Muzeum Zamkowego. Od 1 stycznia 2022 roku Muzeum jest zarządzane przez dwóch organizatorów - Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz woj. świętokrzyskie. (PAP)
wdz/ dki/
