Ok. 20 tys. obiektów liczy Konińskie Archiwum Społeczne po pięciu latach działalności

Konińskie Archiwum Społeczne powstało pod koniec 2020 r. przy Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Zofii Urbanowskiej w Koninie. Od tego czasu do jego zbiorów trafiło ok. 20 tys. obiektów. To głównie fotografie, pocztówki i dokumenty, ale również bardziej niecodzienne pamiątki.

Archiwum społeczne – jak powiedziała PAP jego kierowniczka Barbara Andrzejewska – tworzą mieszkańcy. Jego celem jest gromadzenie pamiątek opowiadających o historii miasta i regionu w wydaniu najbardziej lokalnym. – Bardzo często uczymy się w szkole o dziejach politycznych, gospodarczych, a nie widzimy w tym wszystkim, że historia to przede wszystkim historia życia poszczególnych osób. O tym często nigdzie się nie uczy, a my to chcemy utrwalić – powiedziała Andrzejewska.

W zbiorach archiwum znajdują się albumy fotograficzne i pojedyncze zdjęcia indywidualnych osób, ale również zbiory profesjonalnych konińskich fotografów, np. Ryszarda Fórmanka. Wśród obiektów są też np. szkolne zeszyty, stare rejestry, które nie podlegały archiwizacji w zakładach pracy czy urzędach a nawet filmy. Czasami trafiają się przedmioty bardziej unikatowe. Andrzejewska wymieniła np. dokumentację i zbiór pamiątek z podróży na Karaiby, w tym muszle z tego regionu, pieczęć żydowską z przełomu XIX i XX w. czy przedmioty należące do zmarłego już konińskiego aktora i działacza opozycji Szymona Pawlickiego.

Przyniesione do archiwum przedmioty są opisywane, katalogowane i, w miarę możliwości, dygitalizowane. Te obiekty, dla których właściciele wyrazili na to zgodę, oglądać można w formie cyfrowej na portalu Centrum Archiwistyki Społecznej. Pozostałe są fizycznie dostępne dla badaczy w siedzibie biblioteki.

– To nie zbiór w pudełku rzeczy zakurzonych, które są gratem na strychu, ale coś, co jest drzwiami do dalszych poszukiwań, znajdywania powiązań między ludźmi, miejscami. Zbiory archiwów społecznych uzupełniają się ze zbiorami archiwów państwowych. Te rzeczy często marnowałyby się na śmietnikach, a teraz jest miejsce, gdzie mogą trafić, żeby zostać odnalezione – powiedziała pracująca w archiwum Ewa Jasiulewicz.

Te poszukiwania – jak zauważyła Andrzejewska – prowadzą często do ustalenia nowych faktów dot. lokalnych historii z życia Konina. W ten sposób odkryto np. rodzinę Kubiszewskich. Podczas sprzątania mieszkania po byłych właścicielach jednego z mieszkań przy Pl. Wolności w Koninie jego nabywca znalazł stare książki, które przyniósł do biblioteki. Wśród nich znalazł się słownik polsko-niemiecki ze stemplem niemieckiego obozu jenieckiego z czasów II wojny światowej oraz podpisem „Zygmunt Kubiszewski, Murnau, 2.II.1940 r.”. Pracownikom archiwum udało się ustalić, że Zygmunt Kubiszewski był podporucznikiem 68. pułku piechoty Wojska Polskiego.

– Zaapelowaliśmy do mieszkańców Konina o pomoc w zebraniu informacji o Zygmuncie Kubiszewskim i jego rodzinie. Zgłosił się jeden z mieszkańców Konina, który był sąsiadem rodziny. Podarował nam kilka fotografii, opowiedział ciekawą historię rodziny. Dowiedzieliśmy się również, że pan Zygmunt Kubiszewski z rodziną mieszkał w Starym Koninie na Placu Wolności. Po pewnym czasie trafiły do archiwum kolejne zdjęcia i w ten sposób zapomniana historia konińskiej rodziny ożyła – powiedziała Andrzejewska.

Konińskie Archiwum Społeczne przyjmuje pamiątki od wszystkich chętnych, by je udostępnić. Istnieje możliwość przekazania przedmiotów na stałe lub jedynie ich wypożyczenia w celu digitalizacji. W każdym przypadku spisywana jest umowa określająca warunki udostępniania obiektów na rzecz archiwum.

Według danych dostępnych na stronie Centrum Archiwistyki Społecznej, w Polsce istnieje 385 społecznych archiwów. Prowadzone są głównie przez lokalne biblioteki, ale również stowarzyszenia, fundacje czy OSP. Centrum Archiwistyki Społecznej wspiera zakładanie i działanie archiwów społecznych, oferując m.in. narzędzia do opracowywania i publikacji zbiorów. (PAP)

bsk/ dki/