obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych - Niezłomnych - 1 marca 2026 - Amerykańska Częstochowa
Modlitwa i hołd dla powojennego polskiego podziemia niepodległościowego wypełniły niedzielne uroczystości w amerykańskiej Częstochowie. Łączyły się z refleksją nad współczesnym znaczeniem patriotyzmu wśród Polonii.
Organizatorami uroczystości w Doylestown, w stanie Pensylwania, byli Komitet Smoleńsko-Katyński oraz Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP). Obchody rozpoczęły się przy odsłoniętym w 2016 roku pomniku Żołnierzy Niezłomnych dłuta Bożeny i Andrzeja Praszczyków. Uroczystościom towarzyszył Apel Pamięci oraz wspólna modlitwa.
Okolicznościowy list w imieniu prezydenta Karola Nawrockiego do Polonii wystosowała podsekretarz stanu Agnieszka Jędrzak.
Jak podkreślił komendant naczelny SWAP Tadeusz Antoniak, pamięć o bohaterach powojennego podziemia to nie tylko zapisy w podręczniku, ale żywa część naszej tożsamości. Dodał, że wspólne uroczystości i obecność kolejnych pokoleń są dowodem jedności oraz odpowiedzialności za przekazanie tej pamięci dalej.
– Ofiara żołnierzy konspiracji po 1945 roku była niesłychanie ważna. Chociaż wydawało się, że jest to wojna przegrana, ich misja, podobnie jak misję Powstańców Styczniowych i Listopadowych przejęli później działacze niepodległościowi i Solidarności. Walczyli oni, jakkolwiek w inny sposób, z reżimem komunistycznym i komunistycznymi oprawcami – powiedział Antoniak.
Prezydent uczcił pamięć por. Franciszka Majewskiego, Żołnierza Wyklętego
Komandor Albert Proszowski, przedstawiciel Wojska Polskiego przy Stałym Przedstawicielstwie RP przy ONZ, podkreślił, że jest poruszony tym, jak społeczność polonijna pielęgnuje pamięć o swoich bohaterach i o tych, którzy oddawali życie za niepodległą Polskę. Jak dodał, była to jedna z pierwszych takich uroczystości, w których uczestniczył od objęcia funkcji. Mówił również o obowiązku zachowania pamięci jako elemencie budującym wspólnotę narodową poza granicami kraju.
Osobisty charakter miało wystąpienie Stanisławy Dorr-Dorynek, wdowy po poruczniku Marianie Dorr-Dorynku, ostatnim żołnierzu Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych pochowanym na cmentarzu w amerykańskiej Częstochowie. Wspominała, że jej mąż „zawsze kochał Polskę” i marzył o powrocie do ojczyzny, co w czasach komunizmu nie było możliwe. Opowiadała też o swym pierwszym pobycie w kraju w 1961 roku oraz spotkaniu z matką porucznika, który jako 18-latek rozpoczął walkę o wolną Polskę.
Po części oficjalnej, złożeniu wieńców oraz mszy w intencji Żołnierzy Wyklętych aktor Marcin Kwaśny zaprezentował monodram „Grypsy z celi śmierci ppłk Łukasza Cieplińskiego”. Prezes IV Zarządu WiN pisał je do żony i syna w ostatnich miesiącach przed śmiercią w komunistycznym więzieniu.
Artysta podkreślał w rozmowie z PAP, że mimo świadomości nadchodzącej egzekucji, w słowach skazańców obecny był „ładunek nadziei i optymizmu”. Odnosząc się do postaci św. Maksymiliana Marii Kolbego oraz żołnierzy powojennego podziemia, zauważył, że łączy ich „rodzaj poświęcenia” — jedni oddawali życie za drugiego człowieka, drudzy za wolną Polskę.
Zaprezentowano również film „Triumf serca”, międzynarodową koprodukcję, w której Kwaśny wciela się w rolę św. Maksymiliana. Aktor spotkał się z uczestnikami uroczystości i podziękował Polonii za konsekwentne pielęgnowanie narodowych tradycji. Zauważył, że „czasami trzeba z Polski wyjechać, żeby tę Polskę odnaleźć”.
Z Nowego Jorku Andrzej Dobrowolski (PAP)
