Łódź 1960. Światowej sławy pianista Artur Rubinstein w bramie domu, w którym się urodził, przy ul. Piotrkowskiej 78. dl/meg PAP/Witold Rozmysłowicz
Wystawę poświęconą swojemu patronowi, wybitnemu pianiście Arturowi Rubinsteinowi, organizuje Filharmonia Łódzka. Ekspozycja, której wernisaż odbędzie się w piątek, będzie opowieścią o początkach muzycznej drogi pochodzącego z Łodzi artysty i jego późniejszych wizytach w tym mieście.
Jak zapowiada filharmonia, wystawa będzie opowiadać o „łódzkim” Rubinsteinie. Nazywany królem pianistów i obywatelem świata, podziwiany i oklaskiwany na obu półkulach, wspominając lata artystycznej kariery, wydarzenia, miejsca i ludzi, z którymi był związany, zawsze z wielkim sentymentem mówił o Łodzi.
„Ja ciągle mieszkałem w miastach, które mnie uznawały prawie-że za obywatela, jak Paryż, jak Nowy Jork, Hollywood, jak Los Angeles, ale wiedziałem, że tam (…) początku mojego nie było. A tutaj, dziwna rzecz – czuję to bardzo głęboko. Jest gdzieś jakieś przeżycie tych pierwszych lat (…) to zagrało we mnie bardzo, że nawet grając wczoraj, wzruszyłem się bardzo. To jest miasto, gdzie się urodziłem; tutaj pierwsze kroki, pierwsze myśli, pierwsze uczucia… wszystko się tu stało” - powiedział Rubinstein w swoim ostatnim udzielonym w Łodzi, po koncercie w Teatrze Wielkim, wywiadzie.
Wernisaż wystawy „Artur Rubinstein – Moja łódzka publiczność”, której kuratorką jest archiwistka Filharmonii Łódzkiej, Bożena Pellowska-Chudobińska, odbędzie się 23 stycznia o godz. 17 w foyer Sali Kameralnej im. Henryka Czyża. Ekspozycja przywołuje początki muzycznej drogi artysty i jego aktywność w mieście urodzenia, gdzie koncertował 34 razy.
W zapowiedzi wystawy podano, że jej ważną częścią będzie prezentacja powojennych występów Mistrza w Łodzi, a zwłaszcza jego ostatniego koncertu, który odbył się 30 maja 1975 roku. Ze względu na większą niż w istniejącym ówcześnie budynku filharmonii widownię zorganizowano go w Teatrze Wielkim w Łodzi. Jednak i wówczas Rubinstein odwiedził darzoną przez siebie ogromnym sentymentem „starą salę Vogla”, jak ją nazywał. Było to dla niego miejsce przepełnione wspomnieniami - to właśnie tam odbyły się wszystkie jego łódzkie publiczne koncerty, począwszy od estradowego debiutu w grudniu 1894 roku.
I dokładnie w tym samym miejscu - sali koncertowej dawnego gmachu filharmonii - ponad 80 lat później miała miejsce pierwsza próba Rubinsteina z orkiestrą przed jego ostatnim koncertem w rodzinnym mieście.
Na wystawie poznamy wspomnienia grających w tamtym koncercie muzyków, dotyczące wydarzeń, które rozgrywały się za kulisami sceny. Mistrzowi towarzyszyła wówczas Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii Łodzi pod batutą Henryka Czyża. Zapis tego koncertu na płytach CD ukazał się 50 lat później nakładem Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina. Jesienią 2025 roku nagranie to opublikowano także na płycie winylowej.
Artur Rubinstein urodził się 28 stycznia 1887 roku w Łodzi, jako siódme dziecko w żydowskiej rodzinie przedsiębiorcy. W tym mieście spędził pierwsze dziesięć lat życia; tu pobierał pierwsze lekcje muzyki i występował na dobroczynnych koncertach. W 1897 r. wysłano go do Berlina, by uczył się muzyki u Henryka Bartha i Józefa Joachima. Debiutował w 1900 r.
Koncertował w najważniejszych ośrodkach muzycznych całego świata. Propagował muzykę polską, zwłaszcza Fryderyka Chopina i Karola Szymanowskiego, z którym się przyjaźnił. Na stałe nigdy już do Polski nie wrócił, choć nieraz tu występował; był silnie związany z Polską. W 1945 r. podczas koncertu galowego z okazji podpisania Karty Narodów Zjednoczonych artysta - dostrzegłszy brak polskiej flagi - wyraził oburzenie i poza programem zagrał Mazurka Dąbrowskiego.
Rubinstein nagrał ponad 200 płyt. W 1969 roku pianista został laureatem specjalnej nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej za główną rolę w filmie biograficznym „L'Amour de la vie” („Kocham życie”). Figurka Oscara znajduje się w Muzeum Miasta Łodzi w Galerii Muzyki im. A. Rubinsteina.
Artysta zmarł 20 grudnia 1982 roku w Genewie. W 1984 roku Filharmonii Łódzkiej nadano jego imię, w 2019 r. w Alei Gwiazd na ul. Piotrkowskiej odsłonięto poświęconą mu tablicę. Największa na świecie ekspozycja pamiątek po Arturze Rubinsteinie znajduje się w Muzeum Miasta Łodzi.(PAP)
agm/ dki/
