Janusz Tarabuła (1931-2026). Fot. mnk.pl/Kacper Trzmiel
W wieku 95 lat zmarł Janusz Tarabuła, wybitny artysta malarz, współzałożyciel Grupy Nowohuckiej oraz członek Grupy Krakowskiej – przekazał w piątek (2 stycznia) Marek Świca, dyrektor Muzeum Fotografii w Krakowie.
Janusz Tarabuła (ur. w 1931 r. w Krakowie) w 1956 roku ukończył studia na Wydziale Malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Związany był z nurtem malarstwa materii; poza malarstwem zajmował się również rysunkiem, grafiką oraz malarstwem monumentalnym, a w swojej praktyce artystycznej sięgał także po formy environmentu, który polega na pracy z przestrzenią, traktowaniu jej zarówno jako materii sztuki, jak i jej głównego tematu. Jest zaliczany do najważniejszych postaci krakowskiego środowiska artystycznego drugiej połowy XX wieku, które kształtowały lokalną scenę i zapisały się w historii polskiej sztuki.
Współzałożyciel Grupy Nowohuckiej (1956-61), od 1961 członek Grupy Krakowskiej. Jak wskazuje Archiwum Galerii Zderzak w notce biograficznej, Tarabuła wykonywał w latach 60. obrazy strukturalne o szlachetnych powierzchniach, tworzące z ówczesnej „polskiej biedy” wyrafinowaną estetykę. Ich hieratyczne układy oraz tytuły - „Chusta”, „Szata”, „Światło”, „Wieża”… – świadczą o ukrytych treściach symbolicznych wiązanych przez krytykę z podłożem filozoficzno-religijnym.
W latach 70. intelektualno-kontemplacyjny charakter malarstwa Tarabuły wzbogacony został o kolor, traktowany jednak bardzo oszczędnie, oraz o motywy geometrii i astronomii. Lata 80. to dalsze poszerzenie palety i powrót figuracji, niezwykle zresztą umownej.
Jego prace znajdują się w kolekcjach wielu muzeów i instytucji w Polsce, a także w zbiorach prywatnych w kraju i za granicą, m.in. we Francji, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Holandii i Austrii.
Był również pedagogiem – wykładał m.in. na UMCS w Lublinie oraz prowadził Pracownię Malarstwa na Wydziale Architektury Wnętrz ASP w Krakowie. W czasie stanu wojennego angażował się w działalność Ruchu Kultury Niezależnej.
Artysta odznaczony został Złotym Krzyżem Zasługi (2002), Odznaką Honoris Gratia (2015), Medalem Solidarności „Dziękujemy za Wolność” (2016).
W zeszłym roku ponad 60 obrazów Janusza Tarabuły z różnych okresów twórczości było prezentowanych na monograficznej wystawie w Muzeum Narodowym w Krakowie.
- Janusz Tarabuła jest niezwykłą postacią, która stworzyła specyfikę krakowskiego centrum artystycznego, naszego ośrodka związanego z Krzysztoforami w drugiej połowie XX wieku. Jego twórczość jest podsumowaniem ewolucji sztuki polskiej tamtych lat – mówił wtedy dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie prof. Andrzej Szczerski. (PAP)
rgr/ miś/
