Europa i świat po II wojnie światowej

21.08.2018 aktualizacja 22.08.2018

Czechy: rocznicowe uroczystości 50 lat po inwazji na Czechosłowację

Przed gmachem Czeskiego Radia w Pradze odbyła się we wtorek uroczystość upamiętniająca ofiary inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 r. Pierwszego dnia okupacji w tym miejscu zginęło 17 osób, które broniły budynku radia przed zajęciem przez wojska sowieckie.

Po złożeniu wieńców od władz państwowych i samorządowych Pragi oraz po wystąpieniach prezesa Czeskiego Radia Rene Zavorala i polityków na gmachu, w którym w 1968 r. mieściły się studia Czechosłowackiego Radia, odsłonięto nową tablicę, na której umieszczone są nazwiska ofiar sowieckiej inwazji. Obecnie dodano dwa nowe, które ustalili historycy.

Trwające kilkadziesiąt minut uroczystości wielokrotnie przerywane były gwizdami. Pierwsze towarzyszyły przyjazdowi pod budynek radia premiera Andreja Babisza oraz innych polityków związanych z jego ruchem Ano. Skandowano hasła: „Nie chcemy agenta STB” (tajna komunistyczna policja polityczna w komunistycznej Czechosłowacji), „Buresz, Buresz” – tak według dokumentów miał podpisywać raporty dla komunistycznej bezpieki obecny czeski premier. Sąd na Słowacji (Babisz jest z pochodzenia Słowakiem i tam w młodości mieszkał i studiował) uznał nieprawomocnym wyrokiem Babisza za agenta policji politycznej. Adwokaci premiera odwołali się od wyroku.

Hasła przeciwko premierowi i gwizdy były tak głośne, że o zachowanie powagi apelował moderator uroczystości, a także szef Czeskiego Radia.

„Wolność i demokracja polegają przede wszystkim na tym, że potrafimy przyznać, że ktoś ma inne poglądy lub wyborcze preferencje” – mówił Babisz, nawiązując do gwizdów.

W swoim trwającym około pięciu minut wystąpieniu podkreślił znaczenie ofiar sierpnia 1968 r. Jego zdaniem inwazja oznaczała brutalne zakończenie Praskiej Wiosny i „na długie lata zdefiniowała życie naszych obywateli, a miejsce entuzjazmu zajęły brak wiary i rozczarowanie”. Babisz oddał hołd wszystkim, którzy w tych czasach potrafili zachować się przyzwoicie, m.in. przypomniał czechosłowacką olimpijkę Verę Czaslavską, która zaprotestowała przeciwko okupacji, a po powrocie z igrzysk w Meksyku do Czechosłowacji była prześladowana przez komunistyczny reżim.

Kończąc przemówienie, Babisz, zwracając się do gwiżdżących, powiedział: „Dziękuje naszym kibicom, którzy zwiększają nasze szanse w wyborach". Premier nie odpowiadał na pytania dziennikarzy, którzy starali się uzyskać jego komentarz do przebiegu uroczystości i, nie czekając na ich zakończenie, odjechał spod budynku radia.

Oklaski towarzyszyły wystąpieniu przewodniczącego Senatu i przedstawiciela socjaldemokratów, współtworzących koalicyjny gabinet z ruchem Ano, Milana Sztecha. Przede wszystkim zwrócono uwagę na jego słowa poparcia dla mediów publicznych: agencji CTK, czeskiego radia i telewizji, które często są atakowane przez prezydenta Milosza Zemana oraz premiera.

Gwizdy uniemożliwiały także wystąpienie należącego do partii Babisza przewodniczącego Izby Poselskiej Radka Vondraczka. Zwrócił uwagę, że obecni pomylili wspomnieniowe uroczystości ku czci ofiar z demonstracją. „Rozróżnienie aktu pamięci i swobodnej politycznej demonstracji należy nie tylko do podstawowych aktów kultury politycznej, ale kultury w ogóle” – powiedział przewodniczący Izby Poselskiej.

Podkreślił, że rozpoczęta przed 50 laty okupacja Czechosłowacji zniszczyła nadzieje na wolność. Jego zdaniem zawsze trzeba występować w obronie wartości, jakimi są wolność i demokracja. Vondraczek stwierdził, ze inwazja wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację potwierdziła, że komunizm jest niereformowalny.

Wojska pięciu państw Układu Warszawskiego (ZSRS, Polski, NRD, Węgier i Bułgarii) przekroczyły granice państwowe Czechosłowacji w nocy z 20 na 21 sierpnia. O inwazji nie wiedziały władze państwowe i partyjne, które zostały internowane i przewiezione do Moskwy. O sytuacji w kraju informowały obywateli, w niezależnych od okupantów audycjach, Czechosłowackie Radio i Czechosłowacka Telewizja, których technicy i dziennikarze starali się utrzymać nadawanie jak najdłużej. W obronie gmachu Radia nad ranem 21 sierpnia zgromadzili się mieszkańcy Pragi. 17 z nich zostało zastrzelonych lub zginęło pod kołami wojskowych pojazdów. Pierwszego dnia sowieckiej inwazji w całej Czechosłowacji zginęły 54 osoby.

Z Pragi Piotr Górecki (PAP)

ptg/ ndz/ mal/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL