XIX wiek

20.02.2018 aktualizacja 21.02.2018

Pomnik Juliusza Lea stanął w Krakowie

Rzeźba byłego prezydenta Krakowa Juliusza Lea. Fot. PAP/S. Rozpędzik Rzeźba byłego prezydenta Krakowa Juliusza Lea. Fot. PAP/S. Rozpędzik

Rzeźba przedstawiająca Juliusza Lea - twórcę Wielkiego Krakowa i prezydenta miasta w latach 1904-1918 stanęła nad Wisłą nieopodal kładki Bernatka w Krakowie. Jej autorami są prof. ASP Karol Badyna i Łukasz Podczaszy. W środę mija 100. rocznica śmierci Juliusza Lea.

Juliusz Leo (1861-1918) był politykiem, prawnikiem, ekonomistą, posłem do Sejmu Krajowego. Od 1893 r. zasiadał w Radzie Miasta Krakowa, w latach 1901-1904 był wiceprezydentem Krakowa, a od 1904 r. do śmierci prezydentem miasta.

Na początku XX wieku doprowadził do realizacji idei Wielkiego Krakowa, czyli przyłączenia do miasta wsi i gmin podmiejskich, a w 1915 r. do połączenia z Podgórzem, które było wcześniej samodzielnym miastem. Za trzech kadencji jego rządów miasto rozrosło się prawie ośmiokrotnie, zmodernizowane zostały wodociągi i kanalizacja, rozbudowane linie tramwajowe, powstało obwałowanie Wisły, przesunięto koryto Rudawy. Leo uporządkował też miejskie finanse, wykupił Wawel z rąk armii austro-węgierskiej oraz utworzył jednostkę miejską, która zajęła się sprzątaniem ulic.

"Dzisiejszy Kraków w dużej mierze jest dziełem Juliusza Lea" – mówił podczas uroczystości odsłonięcia rzeźby prezydent Krakowa Jacek Majchrowski. Podkreślił, że usytuowanie pomnika u zbiegu ulic Józefińskiej i Nadwiślańskiej symbolizuje połącznie w 1915 r. Krakowa i Podgórza w jeden organizm, a jest on odsłaniany w przededniu 100. rocznicy śmierci prezydenta i w roku, w którym Polska świętuje 100 – lecie odzyskania niepodległości.

"To dzięki działalności Juliusza Lea Kraków wszedł w niepodległość przygotowany do niej pod każdym względem i to dzięki niemu przeszedł związaną z tym transformację prawie bezboleśnie" – mówił Majchrowski.

Przewodniczący Rady Miasta Krakowa Bogusław Kośmider podkreślił, że Juliusz Leo był jednym z najwybitniejszych prezydentów w historii miasta, choć przez współczesnych był mocno krytykowany. "Dziś nikt już o tym nie pamięta, a prezydent Leo patrzy przez kładkę Bernatka na Kraków i myślę, że może być dumny z tego, co przez te sto lat w Krakowie się zdarzyło, także dzięki jego genialnemu planowi" - podkreślił Kośmider.

Juliusz Wit Leo, najstarszy wnuk byłego prezydenta Krakowa, mówił dziennikarzom, że bardzo cieszy się, iż jego przodek dołączył do grona innych wybitnych prezydentów: Józefa Dietla i Mikołaja Zyblikiewicza upamiętnionych wcześniej pomnikami.

Podkreślił, że oprócz zasług Juliusza Lea dla miasta należy pamiętać także o tym, co robił dla Polski jako poseł do Sejmu Krajowego i prezes Koła Polskiego w parlamencie austriackim. Przypomniał, że to właśnie jego przodek był inicjatorem utworzenia z I Kompanii Kadrowej – Legionów. "To jest ta jego zasługa, o której bardzo mało się mówi" - powiedział Juliusz Wit Leo.

Podczas uroczystości Odeon Brass Quintet zagrał dwa utwory skomponowane specjalnie na tę okazję przez praprawnuka prezydenta - Juliusa Rene Leo.

Rzeźba odlana w brązie przedstawia prezydenta Lea stojącego przy biurku nad planami rozwoju Krakowa. Nieopodal na niewielkim postumencie zamontowana została istniejąca już wcześniej w tym miejscu tablica upamiętniające połącznie Podgórza i Krakowa.

W środę w sali obrad Rady Miasta odbędzie się konferencja poświęcona dokonaniom byłego prezydenta. Towarzyszyć jej będzie ekspozycja pamiątek po Juliuszu Leo z zasobów Archiwum Narodowego w Krakowie.(PAP)

autor: Małgorzata Wosion-Czoba

wos/ itm/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL