Europa i świat 1918-1939

08.11.2018

Tablica upamiętniła 80. rocznicę spalenia przez Niemców synagogi w Pile

W Pile odsłonięto w czwartek tablicę upamiętniającą 80. rocznicę spalenia synagogi pilskiej gminy żydowskiej. Obiekt zniszczyli Niemcy w listopadzie 1938 roku podczas nocy kryształowej.

Okolicznościowa tablica została umieszczona na elewacji budynku stojącego w pobliżu dawnej synagogi.

Inicjatorem jej powstania było Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych EFFATA przy współudziale Poznańskiej Filii Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Odsłonięciu towarzyszyło otwarcie wystawy "Historia Żydów w Pile" i modlitwa przy pomniku upamiętniającym XVII-wieczny pilski cmentarz żydowski.

Jak poinformował Artur Łazowy ze Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych EFFATA, w pożarze synagogi spłonęła kronika pilskiej gminy żydowskiej, założona jesienią 1756 r. Ruiny synagogi rozebrano wkrótce potem. Po wojnie urządzono tam dworzec PKS. Obecnie w tym miejscu przebiega jezdna.

Główna synagoga pilskiej gminy żydowskiej powstała na miejscu poprzedniej synagogi, spalonej w 1834 roku. Pozwolenie na budowę gmina uzyskała 1 maja 1838 r. Ukończoną synagogę poświęcił berliński rabin Salomon Plessner 15 października 1841 r., w dzień urodzin króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV. Murowany, trójkondygnacyjny gmach synagogi wzniesiono na planie prostokąta w stylu eklektycznym, inspirowanym twórczością Karla Friedricha Schinkla.

W nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku (w tzw. noc kryształową) w Pile, tak jak w innych niemieckich miastach, doszło do pogromu Żydów. Zdemolowano mieszkania i sklepy do nich należące, wielu z nich wyciągnięto z mieszkań i pobito. Gestapo aresztowało wielu Żydów, których następnie przewieziono do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Pozostali Żydzi zostali wywiezieni z miasta w pierwszej połowie lutego 1940 roku.

Według różnych szacunków społeczność żydowska w Pile pod koniec lat 30. ub. wieku liczyła około 8-10 tys. osób. (PAP)

Autor: Rafał Pogrzebny

rpo/ joz/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL