Epoka nowożytna

06.08.2019

Dokumenty związane z historią regionu w zbiorach Książnicy Podlaskiej

Pierwsze wydanie powieści „Bene nati” Elizy Orzeszkowej. Źródło: Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku Pierwsze wydanie powieści „Bene nati” Elizy Orzeszkowej. Źródło: Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku

XVIII-wieczny starodruk i dokumenty z XIX i XX wieku związane z Podlaskiem oraz pierwsze wydanie powieści „Bene nati” Elizy Orzeszkowej kupiła na aukcjach antykwarycznych do swoich zbiorów Książnica Podlaska w Białymstoku.

Książnica Podlaska im. Łukasz Górnickiego w Białymstoku jest największą biblioteką w północno-wschodniej Polsce. Nowe nabytki trafiły do działu zbiorów specjalnych tej instytucji.

Jak powiedziała PAP rzeczniczka Książnicy Podlaskiej Justyna Sawczuk, instytucja śledzi różne aukcje antykwaryczne i stara się znajdować te pozycje, które są ważne dla historii i kultury regionu. W ostatnim czasie udało się się to kilkakrotnie.

Jednym z nich jest, datowany na 22 września 1791 r. - jak informuje Sawczuk - "kwit na podymne i półpodymne z dóbr wieyskich królewskich... dobra Rybniki". Dokument ten to rodzaj deklaracji, iż z dóbr Rybniki zostanie pobrane tzw. podymne, czyli podatek pobierany od każdego gospodarstwa. W dokumencie znalazła się też wysokość podatku oraz wysokość poszczególnych rat do zapłaty.

Dwa XIX-wieczne dokumenty to dane statystyczne guberni łomżyńskiej z 1892 r. oraz wypis z herbarza "Korona Polska" Kaspra Niesieckiego, dotyczący herbu Pomian, wystawiony dla Bartłomieja Sakowskiego około 1800-1802 r. Jak mówi Sawczuk, wypis miał być potwierdzeniem szlachectwa niejakiego Bartłomieja Sakowskiego, który w źródłach przedrozbiorowych został odnotowany jako szlachcic ziemi mielnickiej. "Kuriozum tego dokumentu polega na tym, że nigdy nie istniał ród Sakowskich herbu Pomian. Herbarz Niesieckiego nie obejmował wielu rodzin szlacheckich i ich herbów, nie było tam także rodziny Sakowskich, dlatego herb Pomian został +wypożyczony+ przez Bartłomieja Sakowskiego od rodziny Sakowiczów, która w tymże herbarzu figurowała" - dodała Sawczuk.

Książnica nabyła też zestaw jednodniówek z 1954 r. "Jednodniówki zawierają anonimowe teksty propagandowe piętnujące kułaków, pijaków i bumelantów, wymieniając ich z imienia i nazwiska i wychwalające gospodarzy nowej epoki" - dodała Sawczuk.

Oprócz dokumentów, w zbiorach Książnicy znalazło się też pierwsze wydanie powieści Elizy Orzeszkowej "Bene nati. Powieść wiejska" z 1891 r. z przedmową doktora Piotra Chmielowskiego, rysunkami Piotra Stachiewicza i portretem autorki.

Na początku roku do zbiorów Książnicy trafił kupiony na aukcji antykwarycznej starodruk z 1792 r. "Pieśni nabożnych" Franciszka Karpińskiego, poety związanego z Białymstokiem. Zawarte w dziele pieśni "Kiedy ranne wstają zorze" i "Wszystkie nasze dziennie sprawy", a także kolędę "Bóg się rodzi", poeta napisał właśnie w tym mieście.(PAP)

autorka: Sylwia Wieczeryńska

swi/ wj/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL