Inne

16.07.2016 aktualizacja 30.08.2016

Jan Paweł II ogłosił 14 encyklik

Papież Jan Paweł II przez ponad 26 lat pontyfikatu ogłosił czternaście encyklik. Ich fundamentem jest nauczanie Soboru Watykańskiego II, którego realizację uczynił ważnym zadaniem swej posługi apostolskiej.

Encyklika to pismo w formie listu papieża do biskupów i wiernych całego świata. Porusza najistotniejsze problemy z zakresu doktryny wiary, organizacji Kościoła, życia chrześcijańskiego, kultu oraz w kwestiach społecznych. Początkami sięga czasów apostolskich, gdy Piotr, Paweł, Jakub czy Jan kierowali listy do poszczególnych Kościołów lokalnych.

Po raz pierwszy terminu "encyklika" użył papież Marcin I w VII wieku. Od czasów Benedykta XIV tytuły encyklik wyznaczają pierwsze słowa tekstu zapowiadające podjętą problematykę.

"Redemptor hominis" ("Odkupiciel człowieka") - to pierwsza, programowa encyklika ogłoszona przez Jana Pawła II w marcu 1979 r. Program swego pontyfikatu papież streścił w zdaniu: "człowiek jest pierwszą i podstawową drogą Kościoła". W tym dokumencie papież podkreślił "niezbywalną godność i wartość każdej osoby ludzkiej bez względu na jej wyznanie czy kulturę". Jak napisał, każdy znajduje prawdziwą i niezbywalną godność w Chrystusie. "Człowiek odnajduje w nim swoją właściwą wielkość, godność i wartość swego człowieczeństwa" - podkreślił papież.

"Dives in misericordia" ("O Bożym miłosierdziu") - encyklika z listopada 1980 r. poświęcona jest w głównej mierze znaczeniu problematyki miłosierdzia bożego i moralności chrześcijańskiej. Jak napisał Jan Paweł II, boże miłosierdzie "w swoim właściwym i pełnym kształcie objawia się jako dowartościowanie, jako podnoszenie w górę, jako wydobywanie dobra spod wszelkich nawarstwień zła, które jest w świecie i człowieku".

"Laborem exercens" ("O pracy ludzkiej") - w dokumencie z września 1981 r. zawarta jest analiza problematyki pracy ludzkiej we współczesnym świata. Papież przedstawia ideę pierwszeństwa osoby ludzkiej wobec rzeczy i samej pracy, która - według Jana Pawła II - winna być środkiem utrzymania i pomnażania dobrobytu kraju oraz samorealizacji człowieka. Papież omawia też uprawnienia pracowników oraz rolę i zadania związków zawodowych.

"Slavorum Apostoli" ("Apostołowie Słowian", poświęcona dziełom misyjnym Kościoła) - w tej encyklice z czerwcu 1985 r. papież ukazuje misyjne i kulturowe znaczenie dzieła Cyryla i Metodego dla współczesnego Kościoła i świata. Wskazuje na związek między wiarą i kulturą. Przedstawia sposoby pokonywania podziałów między narodami i Kościołami chrześcijańskimi. Rysuje wizję powszechności Kościoła, obejmującego różne tradycje kulturowe z poszanowaniem ich odrębności.

"Dominum et Vivificantem" ("O Duchu Świętym w życiu Kościoła i świata") - w kolejnej encyklice ogłoszonej w maju 1986 r. papież nawiązuje do wiary Kościoła sformułowanej na Soborze Powszechnym w Konstantynopolu w 381 r. i wyznawanej do dzisiaj w Credo: "Wierzę w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela". Jest on dopełnieniem Ojca i Syna. To Duch Święty - nauczał - pozwala człowiekowi dostrzec grzech. "+Przekonanie o grzechu+ staje się równocześnie przekonaniem o tym, że grzech może być odpuszczony, a człowiek może odzyskać poczucie godności umiłowanego dziecka bożego".

"Redemptoris Mater" ("Matka Odkupiciela") - w wydanej w marcu 1987 r. encyklice Jan Paweł II ukazuje centralne miejsce i rolę Maryi w Kościele. W dokumencie tym papież wskazał na znaczącą rolę kobiety w Kościele.

"Sollicitudo rei socialis" ("Troska o sprawy społeczne") - w encyklice wydanej w grudniu 1987 r. papież koncentruje się na kwestiach społecznych. Encyklika ta zachęca do angażowania się w kształtowanie stosunków społecznych zgodnie z zasadą solidarności, a nie przez eliminację przeciwników politycznych czy przemoc. Solidarność - według papieża - to "mocna i trwała wola angażowania się na rzecz dobra wspólnego, czyli dobra wszystkich i każdego". Jan Paweł II pisze też o zagrożeniach życia ludzkiego i pokoju w wyniku podziałów na wrogie bloki polityczne. Akcentuje konieczność uwzględnienia w posłudze Kościoła osób cierpiących niedostatek materialny i duchowy.

"Redemptoris Missio" ("Misja Odkupiciela") - dokument z grudnia 1990 r. - omawia teologiczne podstawy ewangelizacji. Jan Paweł II charakteryzuje współczesną działalność misyjną; wskazuje, że powinna ona obejmować m.in. środowiska imigrantów, młodzież, skupiska biedy, wielkie miasta.

"Centesimus annus" ("W setną rocznicę encykliki +Rerum Novarum") - encyklika ogłoszona w maju 1991 r. poświęcona jest załamaniu się ideologii marksistowskiej i upadkowi systemu komunistycznego. Jan Paweł II rozwija główne tezy katolickiej nauki społecznej w aspekcie upadku doktryn totalitarnych. Uznając osiągnięcia gospodarcze kapitalizmu, zwraca uwagę na zagrożenie wartości etycznych, wynikające z zasad liberalizmu.

"Veritatis splendor" ("Blask prawdy") - ogłoszona w sierpniu 1993 r. omawia zagadnienia moralne. Encyklika ukazuje oparte na Piśmie Świętym, a także tradycji, racje moralnego nauczania Kościoła. Papież podkreśla w dokumencie nierozerwalny związek między wiarą i moralnością oraz między wolnością i prawdą.

"Evangelium vitae" ("Ewangelia życia") - w dokumencie opublikowanym w marcu 1995 r. Jan Paweł II broni wartości, a także nienaruszalności życia ludzkiego. Wykłada w niej i rozwija znane stanowisko Kościoła w sprawie aborcji i eutanazji oraz zajmuje się szczegółowo naturalnymi metodami planowania rodziny, zachęcając do ich stosowania. Występuje przeciwko eksperymentom biologicznym i genetycznym na człowieku, sprzecznym z "Bożym zamysłem".

"Ut unum sint" ("Abyśmy byli jedno") - encyklika ogłoszona w grudniu 1995 r. poświęcona jest działalności ekumenicznej. Papież omawia w niej zagadnienia dialogu katolików z chrześcijanami prawosławnymi i protestanckimi na temat zjednoczenia Kościoła chrześcijańskiego.

"Fides et ratio" ("Wiara i rozum") - ogłoszona w kwietniu 1998 r. ukazuje relacje zachodzące między wiarą i rozumem. "Filozofia otwarta na tajemnicę i na jej objawienie może dopomóc teologii w zrozumieniu, że mądrość treści wiary sprzyja godności człowieka i jego rozumowi" - napisał Jan Paweł II.

"Ecclesia in Eucharistia" ("O Eucharystii w życiu Kościoła" - to ostatnia encyklika Jana Pawła z kwietnia 2003 r. Papież podkreśla w niej, że "Kościół żyje dzięki Eucharystii. Ta prawda wyraża nie tylko doświadczenie wiary, ale zawiera w sobie istotę tajemnicy Kościoła". Papież odpowiada na nurtujące wielu chrześcijan pytanie, czy jest zgodne z nauką Kościoła wspólne sprawowanie Eucharystii przez różne Kościoły chrześcijańskie (np. przez katolików i prawosławnych lub katolików i protestantów).

Stanisław Karnacewicz (PAP)

skz/ mow/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL