Źródło: organizator
„Suwerenna i najedzona” to hasło 18. edycji Festiwalu Warszawa w Budowie odbywającego się m.in. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. W tym roku jego motywem przewodnim jest suwerenność żywieniowa.
Ekologiczna żywność jest coraz trudniej dostępna, jej ceny nie pozwalają niektórym na jej zakup. Jednocześnie zapominamy, że w Warszawie oraz na obszarach ją okalających jest żyzna gleba, która mogłaby służyć do jej uprawy.
- Wracamy do historii Urzecza i czasów średniowiecza, aby pokazać, że bezpieczne miasto to takie, które korzysta ze swojej strefy żywicielskiej. Podczas wydarzeń festiwalowych zastanowimy się, jak skracać łańcuchy dostaw, tak aby wspierać lokalnych rolników, żeby nie byli uzależnieni od dużych sieci handlowych. Będziemy się również zastanawiać nad wspólnym rozwojem wsi i miasta - powiedziała PAP dr Joanna Erbel, socjolożka oraz kuratorka festiwalu.
Temu zagadnieniu będzie poświęcony wykład francuskiego urbanisty Sébastiena Marota. Według niego, prawdopodobnym scenariuszem przyszłości, jest ten, w którym część mieszkańców miast wyprowadzi się na wieś, żeby uprawiać żywność. Jak zaznaczyła socjolożka, potwierdzają to światowe raporty. - W raporcie „Praca, której nie zabierze ci AI. O rolnictwie i naszej przyszłości”, który opracowałam z Olgą Turno, piszemy, że praca nad regeneracją krajobrazu jest zawodem, w którym będzie coraz większe zapotrzebowanie - dodała. Jak podkreśliła, współpraca wsi i miast oraz rozwój rolnictwa regeneratywnego, czyli bardziej ekologicznego i lepiej współistniejącego z osiedlami i domami jednorodzinnymi, to nasza przyszłość.
Podczas festiwalu odbędzie się m.in. spływ łodzią po Wiśle, prowadzony przez kolektyw FLOW oraz dyskusja, podczas której dr Grzegorz Lewicki, dr Michał Kuź i Ewa Smuk-Stratenwerth przyjrzą się koncepcji nowego średniowiecza. Postarają się odpowiedzieć na pytanie, jak budować suwerenność żywnościową, łącząc lokalne zasoby, zaplecze rolnicze, dawne formy organizacji i współczesne technologie. To także okazja do uczestniczenia w warsztatach z pieczenia chleba z podlaskim artystą Łukaszem Radziszewskim, który jest spadkobiercą rodzinnej receptury na zakwas oraz wykładzie Ryszarda Rawskiego z Ogrodu Botanicznego PAN w Powsinie, który opowie o historii jabłek - porach ich dojrzewania, odmianach jabłoni oraz związanych z nimi tradycjach.
W każdą festiwalową sobotę można odwiedzać także Spółdzielczą Farmę MOST. Odbędą się też rodzinne warsztaty z Anką Wandzel, która podczas nich opowie dlaczego przestrzeń farmy powinna być ważna dla rodziców. Będą także organizowane wycieczki - m.in. na Bazarek Egipska na Pradze i wyjazd do Bronisz, gdzie znajduje się największy lokalny rynek hurtowy dla Warszawy.
Celem festiwalu zawsze było wyjście z budynku i zachęcenie publiczności do rozejrzenia się po mieście. W Muzeum Sztuki Nowoczesnej odbywać się będą wykłady i pokazy filmowe, a 26 września przestrzeń instytucji zamieni się w duże targowisko, sąsiedzki ryneczek żywności. Autorką jego nawiązującej do historii Placu Centralnego architektury jest Aleksandra Wasilkowska.
Festiwal rozpocznie się w niedzielę na Spółdzielczej Farmie MOST, gdzie odbędą się dożynki oraz zostanie odsłonięta praca „Źdźbła” z wikliny Jana Sajdaka. Otwarcie uświetni koncert kolektywu Urzeczeni, którego utwory nawiązują do pieśni z regionu Urzecza. W trakcie wydarzenia będzie można jeść plony z farmy.
Organizatorzy festiwalu wraz z uczestnikami będą się zastanawiać, jak spojrzenie na miasto przez pryzmat żywności, miejskich i podmiejskich upraw oraz miejsc jej sprzedaży wpływa na sposób myślenia o nim. - Chcemy pokazać, że kiedy spojrzymy na miasto z perspektywy żywności, nagle okazuje się, że wszystkie ważne elementy - takie jak potrzeby osób starszych i środowiska naturalnego - zaczynają tworzyć spójną całość. Dobrze funkcjonujące miasta i wsie 15-minutowe (takie, w których spełnienie codziennych potrzeb mieszkańców znajduje się w zasięgu piętnastominutowego spaceru - PAP), to takie, w których mieszkańcy mają łatwy dostęp do dobrej jakości, lokalnej żywności - mówiła dr Joanna Erbel.
Działania podejmowane w ramach wydarzenia odwoływać się będą zarówno do przeszłości, współczesności, jak i przyszłości. Jednym z punktów odniesienia jest historia częściowo warszawskich i podwarszawskich mikroregionów Urzecza, które rozciągają się od terenów Siekierek i Saskiej Kępy, aż po Górę Kalwarię i Wilgę. - W średniowieczu te obszary „karmiły” Warszawę. Uprawy odbywały się na żyznych glebach madowych, osuszanych przez Olędrów, potomków Mennonitów posiadających rolnicze kompetencje - zaznaczyła kuratorka. - Nawiązujemy do tej tradycji, ponieważ stanowi przykład tego, w jaki sposób możemy wprowadzić rolnictwo regeneratywne, czyli takie, którego celem jest zarówno zapewnienie plonów i opłacalności produkcji, jak i odbudowa i poprawa zdrowia gleby, zwiększenie różnorodności biologicznej oraz lepsze gospodarowanie wodą - tłumaczyła.
Festiwalowi towarzyszy także perspektywa geopolityczna. Czasy pandemii oraz agresji Rosji na Ukrainę przyniosły ryzyko zerwania łańcuchów dostaw. - Trzeba dbać o rolnictwo w najbliższym otoczeniu miasta, czyli w tzw. strefach żywicielskich - podkreśliła kuratorka. Według niej kraje suwerenne żywnościowo, w których ludzie mają powszechny dostęp do żywności, są mniej podatne na ataki hybrydowe związane z dezinformacją, a także rozprzestrzenianie się antagonizmów pomiędzy różnymi grupami społecznymi.
„Suwerenność” w tegorocznym haśle wydarzenia odnosi się do samowystarczalności w kontekście żywności. - Powinniśmy mieć dostęp do warzywniaków i targowisk - zróżnicowanych kanałów dostępu do żywności, a magazyny żywności powinny być rozproszone - wskazała socjolożka. Słowo „najedzona” odwołuje się do smaku, który, jak mówiła Erbel, jest ważnym przewodnikiem po tym, jakie wybierać elementy diety. - Podążając za smakiem, kierujemy się w stronę sezonowej, zdrowej, odżywczej i smacznej żywności - uzupełniła.
Festiwal Warszawa w Budowie odbywa się cyklicznie co roku, koncentrując się na architekturze, planowaniu przestrzennym miasta oraz relacjach społecznych i potrzebach mieszkańców. Jego pierwsza odsłona miała miejsce w 2009 roku. Od 2023 roku wydarzenie jest naprzemiennie organizowane przez MSN oraz Muzeum Warszawy.
18. edycja festiwalu Warszawa w Budowie pod hasłem „Suwerenna i najedzona” potrwa od 30 sierpnia do 27 września. Szczegółowy harmonogram wydarzenia znajduje się na stronie artmuseum.pl. (PAP)
zzp/ dki/
