29.10.2026
W Stacji Muzeum w Warszawie premiera książki o historii kolei
Spotkanie z autorami książki „Koleje Śląskie na torach historii” odbędzie się w czwartek o godz. 18 w Stacji Muzeum w Warszawie. Na przekór tytułowi publikacja opowiada o dziejach kolejnictwa nie tylko na Śląsku.
Dr Marcin Jarząbek - historyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz dr Dawid Keller, pasjonat kolejnictwa, który od wielu lat zajmuje się badaniem jej dziejów, napisali bogato ilustrowaną książkę „Koleje Śląskie na torach historii”. Publikacja ta ukazała się nakładem spółki Koleje Śląskie, która w 2026 r. obchodzi 15-lecie swojego istnienia.
Na przekór tytułowi książka jest poświęcona dziejom kolejnictwa nie tylko na Śląsku. To kompendium wiedzy o rozwoju tej gałęzi transportu - najpierw w Wielkiej Brytanii, a potem w innych krajach europejskich, w tym również na ziemiach polskich.
Autorzy opowiedzieli m.in. o tym, jak rodziły się Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska i linia kolejowa od Wrocławia do Mysłowic na styku Prus, Austrii oraz Rosji.
Napisali o tym, jaką rolę transport kolejowy odegrał w czasie powstania styczniowego, a także o tym, jak wpłynął na rozwój gospodarczy różnych terenów. Podali losy tych miejscowości, gdzie kolej nie powstała, albo dotarła tam z opóźnieniem. Tak było np. z Bytomiem, gdzie budowie linii kolejowej długo opierały się lokalne władze. W rezultacie to miasto w XIX wieku straciło swoje znaczenie na rzecz Katowic, bo tam kolej została doprowadzona.
W książce znaleźć można wiele szczegółów, statystyk, kalendariów, map i archiwalnych zdjęć.
Autorzy szczegółowo opisali różne typy lokomotyw i wagonów, m.in. taki, który został zbudowany na specjalne zamówienie pewnego potentata przemysłowego i był przeznaczony do przewożenia jego ulubionego wierzchowca.
Przedstawieni zostali również kolejarze, a autorzy przypomnieli, skąd się wziął prestiż tego zawodu. Napisali o czasach świetności kolejnictwa, wojennych zniszczeniach i postępującym długo (m.in. z powodu braku inwestycji) upadku.
Kolejom Śląskim poświęcony został ostatni rozdział i to jego zawartość częściowo wyjaśnia, dlaczego nie da się opisać dziejów kolejnictwa w Polsce w oderwaniu od dziejów tej branży na terenie obecnego województwa śląskiego.
Jak napisał w swojej recencji dr hab. Tomasz Przerwa, prof. Uniwersytetu Wrocławskiego „opracowanie Marcina Jarząbka i Dawida Kellera wychodzi poza utrwalone schematy, a autorzy nie poprzestali na standardowym omówieniu infrastruktury, połączeń czy taboru.
Wprowadzili niedoceniane wcześniej wątki i perspektywy, w tym zagadnienia społeczne. W efekcie otrzymaliśmy książkę nie tylko świeżą i wielobarwną, ale i koncepcyjnie nową na gruncie polskiej historiografii”.
Spotkanie pt. „Węzeł węzłów. Koleje śląskie na torach historii. Wokół nowej monografii śląskiej (i nie tylko) kolei” odbędzie się w czwartek, 29 października 2026 r. o godz. 18:00 przy ul. Towarowej 3 w Warszawie. (PAP)
