Otwarcie wystaw „W kamień zmienione” i „Skarby minionych wieków” zorganizowanych z okazji 70-lecia Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego. Fot. PAP/Artur Reszko
Cenne znaleziska jak wczesnośredniowieczna biżuteria i zbiory monet, a także przyrodnicze eksponaty jak skamieniałości czy szczątki prehistorycznych zwierząt odnalezionych na terenie województwa podlaskiego - można oglądać na wystawie otwartej w piątek wieczorem w Muzeum Podlaskim w Białymstoku.
Wystawy wpisują się w obchody 70-lecia działu archeologii Muzeum Podlaskiego.
Dział ten rozpoczął działanie w strukturze muzeum 1 czerwca 1956 roku, a zbiory liczą tysiące zabytków - jak informuje muzeum - „z różnych okresów i epok pochodzące z prac badawczych prowadzonych na terenie województwa, głównie na obszarze między Biebrzą a Bugiem, a także znajdowanych przypadkowo”. Zbiory to także materiały przekazane muzeum w depozyt przez podlaskiego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Ekspozycje w jubileuszowym roku działu archeologii otwiera wystawa „W kamień zmienione”, która prezentuje kolekcję przyrodniczych eksponatów. Jak powiedział PAP kurator wystawy, archeolog Ireneusz Kryński, kolekcja ta tworzona jest od 1972 roku, kiedy muzeum otrzymało pierwszy eksponat - odkryte w rzece Narew poroże młodego jelenia. - Tak się zaczęła tworzyć nasza kolekcja przyrodnicza, która cały czas się rozwija - powiedział. Obecnie liczy ok. 100 eksponatów, na wystawie prezentowane są najważniejsze z nich. To m.in. róg jelonka z pierwszym numerem inwentarzowym.
Bogato prezentowane są szczątki prehistorycznych zwierząt z epoki lodowcowej. Można obejrzeć m.in. fragment żuchwy lwa jaskiniowego znaleziony w okolicach Bielska Podlaskiego, a także zęby nosorożca włochatego. Jednym z ostatnich darów przekazanych do kolekcji jest kość udowa najprawdopodobniej słonia leśnego odkryta w okolicach Dąbrowy Białostockiej, jest też cios i zęby mamuta znalezione w różnych częściach regionu. Są też m.in. łopaty reniferów, które odnaleziono w okolicach Lewkowa.
Wśród prezentowanych skamieniałości Kryński wyróżnił trylobit, skamieniałość stawonoga na otoczaku, a widać na nim całą konstrukcję organizmu. Jest też kilka przykładów flory lasu karbońskiego.
Druga wystawa „Skarby minionych wieków” prezentuje najcenniejsze skarby znajdujące się w zbiorach muzeum. Jak powiedział kurator, archeolog Aleksander Piasecki, z jednej strony prezentowany jest najdawniej pozyskany skarb dotyczący kultury łużyckiej, a także „najmłodszy” składający się z wczesnośredniowiecznych srebrnych ozdób, który trafił do kolekcji w ubiegłym roku.
Skarb ozdób z wczesnej epoki żelaza kultury łużyckiej został znaleziony przypadkowo podczas kopania fundamentów w Popławach pod Brańskiem - wyjaśnił Piasecki. Podkreślił, że ten spektakularny zespół ozdób kultury łużyckiej przeleżał pod ziemią ponad dwa i pół tysiąca lat i został odkryty w 1972 roku. Stanowi on bezcenny przykład kunsztu dawnych społeczności Podlasia i Mazowsza z okresu między 620 a 530 rokiem p.n.e.
Na skarb składają się naramienniki i naszyjniki. Początkowo skarb liczył 21 elementów, ale - jak dodał archeolog - jeden z nich został przed laty skradziony z wystawy i do dziś się nie odnalazł.
Najmłodszy skarb to wczesnośredniowieczna biżuteria datowana na przełom X i XI wieku, znaleziona w Brańsku. Piasecki powiedział, że to ozdoby znalezione podczas nielegalnych poszukiwań, które nie od razu trafiły do muzeum. - Po ponad 20 latach udało się trafić na ślad tego skarbu (...), u człowieka, który dalej go nie sprzedał i na szczęście polskie służby mundurowe przejęły go, przekazały do podlaskiego konserwatora zabytków, a on w ubiegłym roku przekazał nam - wyjaśnił archeolog.
Składa się nań ok. 50 sztuk różnych ozdób biżuteryjnych wykonanych ze srebra i brązu, m.in. paciorki srebrne i szklane, bransoletka, pierścionek, półkoliste zausznice, łańcuszek. Na wystawie prezentowana jest część skarbu, łącznie z glinianym garnkiem, w którym go znaleziono. Wstępnie oceniano, że biżuteria należała do bogatej mieszczanki. Archeolodzy podkreślają, że wartość materialna i historyczna, kulturowa tych przedmiotów jest ogromna.
Wśród innych skarbów prezentowane są zbiory monet. Jednym z nich jest zbiór ponad 230 różnych wczesnośredniowiecznych monet wykopanych w Złotorii niedaleko Białegostoku. Kolejny - to zbiór kilkunastu monet z 1699 roku znaleziony w okolicach Tykocina przez jednego z archeologów. Można też oglądać skarb ponad 190 monet rzymskich z II i III wieku.
Wystawy będą prezentowane do końca grudnia w głównej siedzibie muzeum w ratuszu.(PAP)
swi/ dki/
