Rok 1968

21.02.2019

Premiera dokumentu o inwazji na Czechosłowację – 28 lutego w Katowicach

 „Za waszą i naszą niewolę” „Za waszą i naszą niewolę”

Relacje uczestników, wspomnienia protestujących i wypowiedzi historyków znalazły się w dokumencie pt. „Za waszą i naszą niewolę”, poświęconym inwazji na Czechosłowację w 1968 roku. Pokaz premierowy filmu odbędzie się 28 lutego w Muzeum Śląskim w Katowicach.

W 1968 roku Ludowe Wojsko Polskie wzięło udział w interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji. Po kilkudziesięciu latach autorzy filmu - Adam Turula i Marek Stremecki dotarli do świadków tamtych wydarzeń, ówczesnych żołnierzy i studentów. Film dokumentuje relacje uczestników zajść, zawiera m.in. niepublikowane dotąd prywatne materiały świadków. W produkcji wykorzystano materiały z kroniki filmowej, a także nieznane fotografie z tamtego okresu.

W dokumencie prezentowane są kulisy i przygotowania poprzedzające inwazję, przebieg agresji oraz jej reperkusje. Film przedstawia udział w interwencji żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego – nie unikając też epizodów tragicznych i wstydliwych, a także pokazuje opór i sprzeciw, jaki działania w Czechosłowacji wzbudziły u większości Polaków. Po raz pierwszy mowa jest również o zapomnianej roli Polaków z Zaolzia, którzy wspierając „Praską wiosnę” - ponieśli za to wysoką cenę.

W filmie wypowiadają się historycy - komentatorzy oraz zwykli obserwatorzy i uczestnicy, którzy w swych relacjach oddają ówczesny klimat i nastroje społeczne. Obraz pokazuje, jak dramatyczne wydarzenia sprzed ponad pół wieku wpłynęły na stosunki polsko-czeskie. W filmie zostały użyte także materiały z kroniki filmowej a także nieznane fotografie z tamtego okresu.

Uzupełnieniem projekcji w Muzeum Śląskim będzie dyskusja specjalistów na temat wydarzeń sprzed ponad pięćdziesięciu lat, którą poprowadzi Mirosław Sokół. W rozmowie udział wezmą dr hab. Grzegorz Studnicki, dr Józef Szymeczek oraz Stremecki, który jest współautorem scenariusza. Film powstał dzięki Muzeum Historii Polski i portalowi historycznemu dzieje.pl przy dofinansowaniu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Reżyserem i współscenarzystą filmu jest Adam Turula – historyk, dziennikarz i producent filmowy, wielokrotnie nagradzany za filmy o tematyce historycznej, autor głośnego dokumentu „Tragedia Górnośląska 1945”. Drugi współautor scenariusza – Marek Stremecki – jest dziennikarzem, publicystą specjalizującym się w tematyce PRL-u, scenarzystą filmowych dokumentów historycznych i rzecznikiem Muzeum Historii Polski.

Kolejny po Muzeum Śląskim pokaz dokumentu odbędzie się 15 marca we wrocławskim Centrum Historii Zajezdnia. Projekcja będzie połączona z panelem dyskusyjnym oraz oprowadzaniem kuratorskim po wystawie „Raj doczesny komunistów”.

W zeszłym roku obchodzono 50. rocznicę agresji na Czechosłowację, a w styczniu tego roku przypomniano o głośnym proteście czeskiego studenta Jana Palacha, który przeciwko inwazji wojskowej oraz bierności czeskiego społeczeństwa wobec komunistycznych represji dokonał aktu samospalenia w centrum Pragi.

600 tys. żołnierzy z pięciu państw Układu Warszawskiego (ZSRR, Polski, NRD, Węgier i Bułgarii) przekroczyły granice państwowe Czechosłowacji w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 r. Oznaczało to koniec marzeń o demokratyzacji tego kraju, którą przeprowadzał wówczas Alexander Dubček. O inwazji nie wiedziały władze państwowe i partyjne, które zostały internowane i przewiezione do Moskwy. Ogniska buntu przeciwko inwazji wybuchały spontanicznie i nie były przez nikogo kontrolowane – w ich wyniku śmierć poniosło łącznie ok. 100 osób. (PAP)

autor: Krzysztof Konopka

kon/ itm/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL