Kultura i sztuka 1945-1989

41 lat temu zmarł Józef Mackiewicz – pisarz, niedoszły noblista, świadek ludobójstwa

31 stycznia 1985 r. zmarł Józef Mackiewicz, pisarz, świadek ekshumacji ofiar zbrodni katyńskiej w maju 1943 r. i – w październiku tego roku – masakry Żydów w podwileńskich Ponarach. Wedle ujawnionych niedawno akt Akademii Szwedzkiej w 1975 r. był nominowany do literackiej nagrody Nobla.

W Gdańsku proces odwoławczy w sprawie praw autorskich do piosenki „Biały miś” (nagranie)

Przed Sądem Okręgowym w Gdańsku rozpoczyna się proces odwoławczy dotyczący praw autorskich do słów i muzyki piosenki „Biały miś”. Piosenka powstała kilkadziesiąt lat temu, a batalia sądowa trwa od 2015 roku.

Reżyser, który był Polską - 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy

Wajda był Polską, jak Bergman był Szwecją - mówił niemiecki reżyser Volker Schlöndorff. Andrzej Wajda to jeden z najwybitniejszych twórców w historii światowego kina. Laureat Oscara za dorobek życia i Złotej Palmy w Cannes za „Człowieka z żelaza” został patronem roku 2026.

Poeta, ksiądz Jan Twardowski zmarł 20 lat temu

18 stycznia 2026 r przypada 20. rocznica śmierci księdza Jana Twardowskiego. Poeta, serdeczny, ujmujący człowiek był wybitnym kaznodzieją, na którego kazania do kościoła wizytek w Warszawie przychodziły tłumy. - W życiu - mówił ks. Twardowski - najważniejsze jest samo życie. A zaraz potem miłość.

5 lat temu zmarła Maria Koterbska - królowa polskiego swingu

Pierwsza powojenna polska pieśniarka, która umiała zwykłą piosenkę podnieść do godności sztuki - ocenił Lucjan Kydryński. 18 stycznia 2021 roku zmarła królowa polskiego swingu Maria Koterbska - śpiewała „Karuzelę”, „Brzydulę i rudzielca”, „Augustowskie noce”, „Wrocławską piosenkę” i „Parasolki”.

Andy Warhol, artysta z innej planety na wystawie w Muzeum Etnograficznym

Mówił, że jest z innej planety. Jego sztuka celebrowała amerykańską obsesję konsumpcjonizmu, a jednocześnie była jej satyrą. Od soboty (17 stycznia) na wystawie „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich” w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie można obejrzeć m.in. „Marilyn Monroe” Andy'ego Warhola.

50 lat temu zginął tragicznie Adam Pawlikowski, dziennikarz i aktor filmowy

17 stycznia 1976 r. popełnił samobójstwo Adam Pawlikowski, muzykolog, dziennikarz i aktor. Sceną ze Zbigniewem Cybulskim w „Popiele i diamencie” przeszedł do historii filmu polskiego; a w 1967 roku był świadkiem oskarżenia w procesie Janusza Szpotańskiego.

Jerzy Giedroyc - książę z Maisons-Laffitte

Książę z Maisons-Laffitte, redaktor, twórca „Kultury", polityk, wydawca, który wymykał się jednoznacznym ocenom. Jerzy Giedroyc sam o sobie mawiał, że ma umiejętność otaczania się ludźmi inteligentniejszymi od niego i lubi być szarą eminencją. Na mocy uchwały Senatu RP Giedroyc został jednym z patronów 2026 r.

Obdarzał szorstkością i sercem - 90 lat temu urodził się Marian Kociniak

Obdarzał szorstkością i sercem - 11 stycznia 1936 roku urodził się Marian Kociniak; Franek Dolas z „Jak rozpętałem drugą wojnę światową” i Marcin Kabat w „Igraszkach z diabłem”. Ról filmowych i telewizyjnych miał znacznie więcej ale to teatr był dlań „miejscem, które dało mu życie”.

Czy jest suchy chleb dla konia? - 25 lat temu zmarł Jarema Stępowski

11 stycznia 2001 r. zmarł w Warszawie Jarema Stępowski, aktor i piosenkarz - wykonawca m.in. „Statku do Młocin”, „Warszawskiego taksówkarza”, „Ballady o jednej Wiśniewskiej”. Widzowie „Wojny domowej” zapamiętali go jako zbieracza „suchego chleba dla konia".