Fot. PAP/EPA/MOHAMMED BADRA
Van Eyck, Rubens, Matisse, Cezanne, Rothko, Goldin i wielu innych artystów znalazło w tegorocznych planach europejskich galerii sztuki i muzeów. Wystawa Mariny Abramović otworzy 61, Biennale Sztuki w Wenecji. Polskie akcenty znajdziemy w Madrycie i Wiedniu na ekspozycjach Ewy Juszkiewicz i Erny Rosenstein.
Za symboliczne otwarcie roku 2026 w europejskich galeriach można uznać ekspozycję fotografii Nan Goldin „The Ballad of Sexual Dependency” (Ballada o seksualnej zależności - tytuł zaczerpnięty z jednego z najsłynniejszych songów Bertolda Brechta i Kurta Weilla) w londyńskiej galerii Gagosian. Od wtorku do 21 marca można oglądać tam 126 zdjęć z książki fotograficznej z 1986 r. o tym samym tytule. Między 1973 r. i 1986 r. Goldin stworzyła intymny portret społeczności LGBT+. Artystka skupiła się m.in. na aspektach płci, bliskości oraz władzy, jej zdjęcia dokumentują też epidemię AIDS w Stanach Zjednoczonych.
Książka była reinterpretacją innego projektu artystycznego, który Goldin pierwotnie prezentowała jako pokaz slajdów. „The Ballad of Sexual Dependency” w tej formie to zbiór 700 fotografii uzupełniany przez artystkę aż do 2022 r. Pokaz w tej odsłonie zobaczymy już w marcu - i potrwa do czerwca - w paryskim Grand Palais w ramach wystawy „This Will Not End Well”. To przegląd filmowej twórczości Nan Goldin, w tym pokazów slajdów, które artystka opisuje jako „filmy z fotosów”. Ekspozycja przedstawia łącznie sześć projektów stworzonych na przestrzeni pięćdziesięcioletniej kariery. Wystawa, która trafi do Paryża, była dotychczas prezentowana w Sztokholmie, Amsterdamie, Berlinie, a do 15 lutego można ją oglądać w Mediolanie.
Wiosną, również w Grand Palais, otworzy się wystawa „Matisse. 1941-1954” poświęcona ostatnim latom twórczości artysty. Chory na nowotwór malarz poddał się operacji, po której musiał poruszać się na wózku. Artysta sięgnął po technikę, która nie wymagała spędzania wielu godzin przy sztaludze. Zamiast obrazów tworzył kolaże z papierów o intensywnych kolorach malowanych gwaszem (kryjącą farbą wodną, której spoiwem jest guma arabska). Ekspozycję wypełni 230 prac mistrza - obrazów, rysunków, kolaży, ilustrowanych książek, tkanin oraz barwionego szkła.
W Paryżu pasjonaci fotografii zobaczą wystawę kolejnej czołowej fotografki XX w. - Lee Miller. Jej prace pokazywać będzie Muzeum Sztuki Nowoczesnej (Musée National d'Art Moderne) od 10 kwietnia. Autorzy ekspozycji ukazują artystkę od jej początków jako jednej z najbardziej rozchwytywanych modelek w Nowym Jorku, przez otwarcie własnego studia fotograficznego, spędzony w Europie okres wojenny, pobyt w Egipcie, aż po osiedlenie się w Londynie. Ekspozycja to przegląd niemal 250 fotografii, określanych jako przecięcie sztuki i reportażu.
Na początku września ubiegłego roku w Paryżu zakończyła się retrospektywa Davida Hockneya w Fundacji Louis Vuitton, która ściągnęła do stolicy Francji setki tysięcy turystów. Do 2 marca galeria pokazuje prace Gerharda Richtera - czołowego przedstawiciela abstrakcjonizmu i jeden z najdroższych żyjących artystów. W tym roku fundacja świętuje stulecie przybycia do Francji oraz pięćdziesięciolecie śmierci Alexandra Caldera - amerykańskiego rzeźbiarza, malarza, ilustratora i grafika znanego ze swojego innowacyjnego wkładu w sztukę współczesną. Na 3 tys. metrów kwadratowych pojawi się niemal 300 prac artysty.
Ci, którym nie udało się zobaczyć rozległej retrospektywy Davida Hocneya w Paryżu, będą mieli szansę zobaczyć zupełnie nowe obrazy stworzone przez 88-letniego artystę. Ekspozycja otworzy się 12 marca w londyńskiej galerii Serpentine. Jak zapewnia muzeum, wystawę przygotowano w bliskiej współpracy z artystą, dzięki czemu udało się po raz pierwszy sprowadzić do Londynu dziewięćdziesięciometrowy fryz (poziomy pas dekoracyjny) „A Year in Normandie”. Artysta przedstawił na nim zmieniające się pory roku, które obserwował ze swojego studia w Normandii.
Galeria Tate Modern w Londynie tego lata stanie się domem dla artystycznego dorobku Fridy Kahlo. Wystawa „Frida Kahlo. The making of an Icon” to portret kobiety - artystki, aktywistki, intelektualistki i żony. Galeria zaprezentuje łącznie 130 dzieł, a wśród nich słynne obrazy Fridy Kahlo, współczesnych jej artystów, a także kolejnych pokoleń zainspirowanych jej twórczością. Na ekspozycji znajdą się również dokumenty, fotografie i memorabilia z jej archiwum.
Jesienią londyńska galeria Tate Britain zabierze widzów w nostalgiczną podróż przez lata 90. uwiecznione w obiektywach Juergena Tellera, Nicka Knighta, Davida Simsa oraz Corinnego Daya. Na wystawie „The 90's” obok fotografii pojawią się obrazy Damiena Hirsta, konceptualne prace Gillian Wearing oraz rzeźby Yinka Shonibare. Część wystawy poświęcono modzie lat 90., zwiedzający zobaczą charakterystyczne dla dekady kolekcje mody od Vivienne Westwood, Alexandera McQueena oraz Husseina Chalayana.
Z kolei 16 czerwca w Hayward Gallery w Londynie zobaczymy zbiór prac Anisha Kapoora - jednego z najsłynniejszych współczesnych rzeźbiarzy. Na ekspozycji znajdą się m.in. jego lustrzane rzeźby, a także nowsze prace z użyciem Vantablacku, czyli ultraczarnego tworzywa, które dzięki użyciu nanorurek węglowych absorbuje ponad 99,965 proc. światła. Anish Kapoor dzięki licencji wykupionej w 2016 r., ma wyłączność na wykorzystywanie Vantablacku w sztuce. Centralnym elementem wystawy będą trzy wielkoskalowe rzeźby. Prace Anisha Kapoora można było zobaczyć w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku w 2022 r. Przygotowanie tej eskpozycji stanowiło ogromne wyzwanie logistyczne, prezentowano je w dwóch przestrzeniach wystawienniczych. Dziewięć kamiennych rzeźb znalazło się w Muzeum Rzeźby Współczesnej, a trzy prace w Galerii Oranżeria.
W listopadzie w Galerii Narodowej w Londynie otworzy się wystawa „Van Eyck: The Portraits”, efekt współpracy kilku instytucji. Będzie to pierwsza w historii okazja, aby zobaczyć wszystkie znane dziś portrety Jana van Eycka. To łącznie dziewięć obrazów mistrza portretu realistycznego, twórcy efektu „patrzącego portretu” i aż połowa jego malarskiego dorobku, który przetrwał do dzisiaj.
6 maja rozpocznie się 61. Biennale Sztuki w Wenecji, a jednym z wydarzeń otwarcia będzie wystawa Mariny Abramović „Transforming Energy” w Gallerie dell’Accademia. To pierwsza w historii galerii tak duża wystawa twórczości żyjącej artystki. Abramović, otwierając jedno z najważniejszych wydarzeń roku w świecie sztuki, przekształci muzeum w przestrzeń życiową. Artystka zaprojektowała wystawę wspólnie z kuratorem Shaiem Baitelem. Ekspozycja zajmie galerie tymczasowe i przestrzenie stałe. Zwiedzający zobaczą słynne performansy Mariny Abramović, takie jak „Rythm 0” (1974 r.), w którym Abramović poddała się gestom publiczności, czy „Imponderabilia” (1977 r.). Artystka sama wiele lat temu odniosła sukces na Biennale w Wenecji w 1997 r., kiedy zdobyła Złotego Lwa.
W ramach otwarcia Festiwalu Sztuki w Rejkiawiku 30 maja zobaczymy nową artystyczną propozycję Björk. Piosenkarka, autorka tekstów i kompozytorka stworzyła dźwiękowe doświadczenie oparte na relacji głosu, ciała i natury. W projekcie zatytułowanym „Echolalia” łączy ona elementy rytuału, ekologii oraz islandzkiej mitologii.
Wśród tegorocznych wystaw nie zabraknie przeglądu najważniejszych nazwisk sztuki nowoczesnej. 13 lutego Muzeum Van Gogha w Amsterdamie skupi się na znaczeniu żółtego koloru w twórczości holenderskiego malarza i współczesnych mu artystów. Wystawa „Yellow. Beyond Van Gogh’s Colour” zgłębia sztukę, modę, muzykę i literaturę z przełomu XIX i XX w. badając, jak i dlaczego żółty stał się symbolem odwagi i odnowy. Wystawę otwiera jeden z najsłynniejszych obrazów van Gogha „Słoneczniki”. Odwiedzający będą mogli zobaczyć także instalację artystyczną współczesnego duńskiego twórcy Olafura Eliassona znanego z wielkoskalowych instalacji site-specific (stworzonej z myślą o funkcjonowaniu w precyzyjnie określonym miejscu).
Muzeum Fondation Beyeler w szwajcarskim Reihen 25 stycznia zaprasza na monograficzną wystawę poświęconą jednemu z pionierów sztuki modernistycznej Paulowi Cezanne'owi. Ekspozycja poświęcona jest późniejszym okresom twórczości malarza, martwym naturom, portretom i krajobrazom. Na wystawie pojawi się 80 obrazów olejnych i akwareli.
Niedługo później w Muzeum Sztuki Kunsthalle w Hamburgu zobaczymy ekspresjonistyczne obrazy Edvarda Muncha - twórcy słynnego „Krzyku” - zestawione z pracami malarki Marii Lassing. „Flow of Paint = Flow of Life” to pierwsza wspólna retrospektywa artystów. Choć ich twórczość dzieli ponad pół wieku, to łączą ich podobne życiorysy i pokrewieństwa drogi twórczej. W swoich pracach wykorzystują kolor do wyrażenia emocji, a na przedmioty i postaci patrzą wielowarstwowo. Wystawa 180 obrazów powstanie dzięki współpracy Muzeum Sztuki w Hamburgu oraz Muzeum Sztuki w Zurychu.
Florenckie Palazzo Strozzi 14 marca wypełni się obrazami pierwszoplanowego twórcy ekspresjonizmu abstrakcyjnego Marka Rothko. Dzięki współpracy z takimi galeriami jak Metropolitan Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Tate w Londynie oraz Narodowej Galerii Sztuki w Waszyngtonie na ekspozycji pojawi się 70 obrazów amerykańskiego malarza. Syn artysty, Christopher Rothko, jest jednym z kuratorów.
Historię portretu zgłębi również wystawa w Galerii Malarstwa w Berlinie „Portrety! Zaskakujące spotkania od Botticellego do Łempickiej”, która zostanie otwarta w październiku. Ekspozycja opowiada historię pięciu stuleci portretu przez arcydzieła Botticellego, Dürera, Rubensa, Łempickiej i wielu innych.
Twórczość klasyków przybliży także wystawa „Metaporphoses" w holenderskim Muzeum Narodowym Rijksmuseum w Amsterdamie. Na ekspozycji znajdzie się ponad 80 historycznych i współczesnych dzieł inspirowanych antycznym klasycyzmem. Przez stulecia był on odczytywany i reinterpretowany na nowo przez kolejnych artystów, takich jak Tycjan, Correggio, Cellini, Caravaggio, Rubens, Rodin, Brancusi, Magritte oraz Bourgeois.
W 2026 r. w europejskich galeriach sztuki pojawią się również dwie monograficzne wystawy polskich artystek. Muzeum Narodowe Thyssen-Bornemisza w Madrycie zaprasza w maju na wystawę malarstwa Ewy Juszkiewicz. Malarka tworzy charakterystyczne kobiece portrety. Wizerunki kobiet poddaje transformacjom w rozrośnięte korpusy owadów, bukiety roślin czy też maski plemienne lub udrapowane tkaniny.
Na początku wakacji w muzeum sztuki Belvedere w Wiedniu zobaczymy ekspozycję „Erna Rosenstein – po drugiej stronie ciszy”, czyli pierwszą austriacką retrospektywę jednej z najważniejszych postaci powojennej awangardy w Polsce. Na kanwie zagłady i politycznych wstrząsów w Polsce jej twórczość jest świadectwem wytrwałości artystki. W sześćdziesięcioletniej karierze Rosenstein stworzyła interdyscyplinarny, wizualny świat, w którym teraźniejszość przenika się ze wspomnieniami o przeszłości a indywidualne i grupowe doświadczenia są ze sobą zespolone.
Maria Kuliś (PAP)
maku/ aszw/
