Miejsce, w którym w latach 1942-1943 mieścił się niemiecki obóz zagłady SS-Sonderkommando Sobibor, 2009 r. PAP/Mirosław Trembecki
Pamięć żydowskich ofiar hitlerowskich obozów koncentracyjnych i obozów zagłady uczono w środę w Lublinie, Bełżcu i Sobiborze na Lubelszczyźnie. W prowadzonej m.in. w tych obozach akcji „Reinhardt” od marca 1942 r. do listopada 1943 r. Niemcy wymordowali ponad 1,5 mln Żydów.
W Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu w Muzeum na Majdanku zorganizowano m.in. wykład i bezpłatne oprowadzanie po byłym obozie koncentracyjnym poświęcone sytuacji Żydów w latach 1943-1944, opisywanej m.in. we wspomnieniach byłych więźniów obozu. - W tym czasie na Majdanek przybyły największe transporty z ostatnich likwidowanych gett i skupisk żydowskich w Generalnym Gubernatorstwie – powiedział PAP Jakub Chmielewski z Muzeum na Majdanku.
Przypomniał, że 3 listopada 1943 r., w operacji „Erntefest” (tzn. Dożynki) większość Żydów, więzionych w obozie na Majdanku i innych obozach na terenie Lublina, została zamordowana. Na Majdanku jednego dnia zginęło wtedy ponad 18 tys. Żydów. Tego samego dnia w obozie w Trawnikach Niemcy zamordowali ok. 10 tys. Żydów, a następnego dnia w obozie w Poniatowej - ponad 14 tys.
- Nawet ci, którzy przetrwali na Majdanku i 22 lipca 1944 roku wyruszyli w marszu ewakuacyjnym do Auschwitz, w większości zginęli w kolejnych obozach, do których trafili, czy w marszach śmierci. Generalnie, z około 80 tysięcy Żydów, którzy trafili na Majdanek, stosunkowo niewielu przeżyło w ogóle wojnę – dodał Chmielewski.
Także w miejscach pamięci po byłych niemieckich obozach zagłady w Bełżcu i Sobiborze zorganizowano m.in. warsztaty edukacyjne na temat mowy nienawiści i czytanie fragmentów pamiętnika żydowskiej nauczycielki z Lublina Róży Fiszman-Sznajdman.
Niemieckie obozy zagłady w Bełżcu i Sobiborze były miejscami natychmiastowego uśmiercania Żydów w ramach akcji Reinhardt – czyli planowej eksterminacji Żydów na terenie Generalnego Gubernatorstwa, dokonanej przez Niemców w latach 1942-1943. W Lublinie mieścił się sztab tej akcji, którym kierował dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim Odilo Globocnik.
- To jesienią 1941 roku, jeszcze zanim w Auschwitz zaczęto mordować Żydów „na skalę przemysłową”, podjęta została decyzja o uruchomieniu pierwszego obozu zagłady w Bełżcu, a niedługo potem obozu w Sobiborze i następnie kolejnego w dystrykcie warszawskim, czyli Treblinki. Od wiosny 1942 roku do jesieni 1943 roku w tych obozach - w Bełżcu, Sobiborze, Treblince - a także w obozie koncentracyjnym na Majdanku wymordowano około 1,5 miliona dzieci, kobiet i mężczyzn tylko dlatego, że byli Żydami – dodał Chmielewski.
Jak dodał, do tej liczby trzeba doliczyć około pół miliona kolejnych osób, które zostały zamordowane w trakcie brutalnych wysiedleń do tych obozów.
Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu w centrum Lublina przed Pomnikiem Eksterminacji Ludności Żydowskiej kwiaty złożyli przedstawiciele władz samorządowych i młodzież szkolna. Przy Szkole Podstawowej nr 24 przy ul. Radziwiłłowskiej IPN otworzył plenerową wystawę poświęconą działalności pedagoga i pisarza Janusza Korczaka, który pomimo szansy opuszczenia getta pozostał ze swoimi wychowankami warszawskiego sierocińca, towarzyszył im w ostatniej drodze i zginął wraz z nimi w Treblince w 1942 r.
Zdaniem dyrektora lubelskiego oddziału IPN dr Roberta Derewendy postawa Korczaka może być wzorem dla współczesnych. - Otoczył opieką dzieci żydowskie w czasie, kiedy Niemcy stworzyli dla Żydów piekło na ziemiach okupowanej Polski. Starał się wyizolować od tragedii getta, stworzyć warunki, w których dzieci powinny się wychowywać – powiedział. Plansze prezentujące życie pedagoga można oglądać na ogrodzeniu szkoły do 13 lutego.
W Lublinie w ramach obchodów Dnia Pamięci O Ofiarach Holokaustu od godz. 16.40 do północy na żółto zaświecą się iluminacje na Placu Litewskim w centrum miasta m.in. na fontannie multimedialnej.
Przed II wojną światową społeczność żydowska w Lublinie liczyła ok. 43 tys. osób i stanowiła jedną trzecią mieszkańców miasta. Dzielnica żydowska rozciągała się wokół lubelskiego zamku. W czasie wojny Niemcy utworzyli tu getto, jego mieszkańców w 1942 r. wywieziono głównie do obozu zagłady w Bełżcu, gdzie zostali zamordowani. Dzielnicę żydowską hitlerowcy wyburzyli.
Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu jest obchodzony na całym świecie 27 stycznia, w rocznicę uwolnienia więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau.(PAP)
ren/ pin/ lm/
