Centralny Port Lotniczy Warszawa-Okęcie. Powitanie powracającej do kraju pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej, 12 lutego 1957 r. Fot. PAP/Pieńkowski
Pamięć Zofii Kossak, pisarki, więźniarki Auschwitz, Sprawiedliwej wśród Narodów Świata, uczci w czwartek w Górkach Wielkich katowicki oddział IPN. Jego rzecznik Monika Kobylańska przypomniała, że tego dnia przypadnie 58. rocznica jej śmierci.
Obchody rozpocznie wieczorem msza święta w kościele Wszystkich Świętych w Górkach Wielkich. Po niej prof. Krystyna Heska-Kwaśniewicz wygłosi prelekcję „Naglące wołanie. Z Warszawy do Górek Wielkich”.
- Po zakończeniu pierwszej części na pobliskim cmentarzu złożymy kwiaty na grobie pisarki oraz oznaczymy znakiem »Grób weterana walk o wolność i niepodległość Polski« miejsce spoczynku jej ojca - mjr. Tadeusza Kossaka – powiedziała Kobylańska.
Mjr Tadeusz Kossak żył w latach 1857-1935. Był synem malarza Juliusza Kossaka i Zofii z Gałczyńskich. W 1906 roku został aresztowany przez władze carskie i osadzony w twierdzy Dęblin. Po zwolnieniu został zmuszony do sprzedaży majątku. Przeniósł się na Wołyń. Po rewolucji w Rosji, pozbawiony dachu nad głową, wyjechał do Krakowa, gdzie wstąpił do Wojska Polskiego. Walczył z bolszewikami. Otrzymał Krzyż Wojenny Orderu Virtuti Militari. W 1922 roku wraz z żoną Anną z Kisielnickich osiadł w Górkach Wielkich, gdzie pozostał aż do śmierci. Zmarł 3 lipca 1935 roku.
Prof. J. Żaryn: Zofia Kossak-Szczucka nie mogła stać się ikoną w świecie poprawności politycznej
Zofia Kossak urodziła się 10 sierpnia 1889 roku. Studiowała malarstwo w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie i rysunek w Genewie. Wyszła za mąż za Stefana Szczuckiego, z którym gospodarowała w majątku na Wołyniu. Tam zastała ich rewolucja bolszewicka. Wydostali się z Wołynia i dotarli do Krakowa, gdzie pozostawali bez środków do życia. Zofia wydała wspomnienia z ogarniętych rewolucją Kresów. Ukazały się pod tytułem „Pożoga”. W jej późniejszym dorobku miała też powieści między innymi „Krzyżowcy” i „Bez oręża”.
Po śmierci męża w 1923 roku zamieszkała w dworze w Górkach Wielkich. Dwa lata później ponownie wyszła za mąż - za Zygmunta Szatkowskiego.
Podczas niemieckiej okupacji założyła konspiracyjne organizacje Front Odrodzenia Polski oraz Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom im. Konrada Żegoty, który zastąpiła Rada Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu na Kraj.
Zofia Kossak była więźniarką niemieckiego obozu Auschwitz. W obozie straciła drugiego syna Tadeusza. W 1944 roku Niemcy przewieźli ją do więzienia na Pawiaku i skazali na śmierć. Dzięki staraniom władz podziemia udało się doprowadzić do jej uwolnienia. Uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim.
W 1945 roku wyjechała do Londynu. Po powrocie z emigracji zamieszkała w Górkach Wielkich w domu ogrodnika położonym obok dworu, który spłonął. Zmarła 9 kwietnia 1968 roku w Bielsku-Białej.
W 2018 roku prezydent Andrzej Duda odznaczył pośmiertnie Zofię Kossak Orderem Orła Białego. Została uhonorowana tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. (PAP)
szf/ dki/
