Andrij Melnykuk, 1940 r Źródło/uk.wikipedia
Rząd Ukrainy podjął decyzję o ponownym pochówku szczątków przywódcy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Andrija Melnyka i jego małżonki na Narodowym Cmentarzu Wojskowym, który powstał niedawno w okolicach Kijowa. Uroczystości odbędą się 24 maja – poinformowano we wtorek.
Rozporządzenie w tej sprawie gabinet premier Julii Swyrydenko wydał z datą 15 maja. Szczątki Melnyka i jego małżonki Sofii Fedak-Melnyk zostaną przeniesione z cmentarza w Luksemburgu, gdzie małżeństwo było pochowane.
Urodzony w 1890 r. Melnyk był ukraińskim wojskowym i politykiem. W czasie I wojny światowej był oficerem Legionu Ukraińskich Strzelców Siczowych. Był pułkownikiem armii Ukraińskiej Republiki Ludowej, na czele której stał Symon Petlura.
Melnyk uczestniczył w tworzeniu Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Kierował organizacją w latach 1938-1940. Po rozłamie w OUN w 1940 r. Melnyk został przewodniczącym frakcji melnykowców, tzw. OUN-M (przeciwną frakcją była OUN-B Stepana Bandery). Od 1947 r. Melnyk pełnił funkcję dożywotniego przewodniczącego OUN-M.
Historyk Grzegorz Motyka wyjaśniał w jednej z rozmów z PAP, że profil ideowy melnykowców i banderowców był podobny, jednak różniło je nastawienie wynikające z różnic pokoleniowych. "Melnykowcy byli starsi, doświadczyli walki o niepodległość Ukrainy po I wojnie światowej. Banderowcy byli młodzieżą ukraińską, która nie wzięła udziału w tamtych wydarzeniach. Z tej przyczyny byli oni znacznie bardziej radykalni" - mówił.
"To w środowisku banderowców pojawił się pomysł rozwiązania problemów polsko-ukraińskich za pomocą czystki etnicznej. W sposób bezwzględny wprowadzili ten pomysł, ku konsternacji wielu melnykowców. Oddziały melnykowskie na Wołyniu brały udział w napadach na niektóre polskie miejscowości, jednocześnie jednak działacze OUN-M uważali, że generalna rozprawa z Polakami jest bezsensowna i odnosili się do niej z dystansem" - zaznaczał Motyka.
W 1941 r. Melnyk został aresztowany przez Gestapo. W 2021 r. Służba Wywiadu Zagranicznego Ukrainy opublikowała na swojej stronie artykuł, w którym zaznaczono, że areszt nastąpił mimo utrzymywania przez Melnyka kontaktów z Niemcami, w tym z Abwehrą. Źródła mówią, że Melnyk uznawany był przez Abwehrę za swojego agenta.
Według ukraińskich historyków, po aresztowaniu, do stycznia 1944 r., Melnyk przebywał w areszcie domowym w Berlinie. W lipcu został umieszczony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, gdzie znajdował się do października 1944 r. Po wojnie Melnyk zamieszkał w Luksemburgu; zmarł w 1964 r.
Polskę i Ukrainę od wielu lat różni pamięć o roli OUN i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), która w latach 1943-1945 dopuściła się ludobójczej czystki etnicznej na ok. 100 tys. polskich mężczyzn, kobiet i dzieci.
Dla polskiej strony była to godna potępienia zbrodnia ludobójstwa (masowa i zorganizowana). Dla Ukraińców był to efekt symetrycznego konfliktu zbrojnego, za który w równym stopniu odpowiedzialne były obie strony. Dodatkowo Ukraińcy postrzegają OUN i UPA wyłącznie jako organizacje antysowieckie (ze względu na ich powojenny ruch oporu wobec ZSRR), a nie antypolskie.
Z Kijowa Jarosław Junko (PAP)
jjk/ ap/ dafa/
