Muzeum Powstania Poznańskiego – Czerwiec 1956 w Poznaniu znów będzie miejską instytucją kultury. Władze regionu i Poznania podpisały w poniedziałek umowę, na mocy której samorząd województwa przekazał placówkę miastu.
W tym roku przypada 70. rocznica Poznańskiego Czerwca – jednego z pierwszych wystąpień przeciw komunistycznemu reżimowi w powojennym bloku wschodnim.
Do końca 2025 roku muzeum działało jako oddział Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości (WMN). W listopadzie sejmik województwa wielkopolskiego zdecydował o jego wyodrębnieniu. Od 1 stycznia jest samodzielną instytucją kultury, której organizatorem jest Samorząd Województwa Wielkopolskiego.
W 2022 r. Wielkopolskie Muzeum Niepodległości, wraz z Muzeum Czerwca, zostało przekazane przez władze Poznania samorządowi województwa wielkopolskiego. Miało to związek z planowaną budową nowej siedziby innego z oddziałów WMN – Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918–1919. Już wówczas zarówno władze miasta, jak i regionu, przyznawały, że Muzeum Czerwca docelowo powinno wrócić pod zarząd miasta.
„Przekazanie Muzeum Czerwca ’56 jest ostatnim ogniwem łańcucha zamian instytucji kultury z Miastem Poznaniem. Przejęliśmy WMN, które było zbiorem instytucji o różnorodnym charakterze. Z muzeum wydzieliliśmy Fort VII i połączyliśmy go z muzeum w Żabikowie i Chełmnie nad Nerem. Dzięki temu powstało muzeum martyrologii w czasie II wojny światowej. Kolejnym krokiem było wydzielenie części poświęconej Powstaniu Poznańskiego Czerwca ’56 i utworzenie samodzielnej instytucji. Po dopełnieniu szeregu formalności możemy przekazać ją miastu” – powiedział w poniedziałek marszałek województwa wielkopolskiego Marek Woźniak.
Prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak podkreślił, że miasto, będąc od lat głównym organizatorem obchodów rocznicowych, staje się teraz pełnoprawnym opiekunem pamięci o wydarzeniach z czerwca 1956 roku. „To wielki zaszczyt i zobowiązanie, by kontynuować misję pielęgnowania dziedzictwa Poznańskiego Czerwca. Przejęcie muzeum ma miejsce w wyjątkowym momencie – zbiega się w czasie z 70. rocznicą bohaterskiego zrywu, co nadaje tej decyzji szczególnego znaczenia” – powiedział.
Muzeum w obecnej formie zostało oficjalnie otwarte w 2007 r. Zlokalizowane jest w przyziemiu Zamku Cesarskiego, w rejonie historycznych wydarzeń Poznańskiego Czerwca. W gmachu tym w 1956 r. mieściła się Miejska Rada Narodowa, obok stał budynek Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W sąsiedztwie znajduje się także pomnik upamiętniający ofiary robotniczego zrywu.
Muzealna ekspozycja przedstawia historię pierwszego masowego wystąpienia robotniczego w czasach PRL, ale też warunki prywatnego życia Poznaniaków w powojennej Polsce. Zaprezentowano tam m.in. fragment „ulicy Wolności” z makietami czołgu i tramwaju, wnętrze typowego poznańskiego mieszkania z lat 50., miejsce pracy w fabryce, salę prezydialną KW PZPR oraz salę przesłuchań i celę w urzędzie bezpieczeństwa.
Poza eksponatami z epoki, rekwizytami oraz pamiątkami po ofiarach i uczestnikach Czerwca ’56 dostępne są nagrania dźwiękowe i filmowe, dokumenty, relacje świadków oraz fotografie. Muzeum prowadzi programy edukacyjne, jak np. „Światełko dla Czerwca ’56”, w ramach którego uczniowie poznańskich szkół opiekują się grobami uczestników robotniczego zrywu. Otacza opieką kombatantów bohaterskiego protestu.
„Kluczowym zadaniem na najbliższe lata będzie intensyfikacja działań związanych z dokumentowaniem relacji świadków historii. Gromadzenie nagrań audio i wideo z osobistymi wspomnieniami uczestników tamtych wydarzeń jest wyścigiem z czasem, który musimy wygrać” – powiedziała dyrektorka placówki Kinga Przyborowska.
Protest poznańskich robotników, który rozpoczął się 28 czerwca 1956 r., był jednym z najważniejszych wydarzeń w powojennej historii Polski. Robotnicy podjęli strajk generalny i zorganizowali demonstrację uliczną, krwawo stłumioną przez milicję i wojsko. Zginęło wówczas 58 osób. (PAP)
rpo/ aszw/
