Mozaika z dawnego Domu Kultury Radzieckiej przy ul. Foksal w Warszawie w rejestrze zabytków. Fot, Wojewódzki Mazowiecki Konserwator Zabytków
Kamienna mozaika zdobiącą ściany holu budynku biurowego (dawnego Pałacu Marii Przeździeckiej, a następnie Domu Kultury Radzieckiej), położonego przy ul. Foksal 10 w Warszawie została wpisana do rejestru zabytków.
W uzasadnieniu decyzji Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Marcin Dawidowicz wskazał, że wartość artystyczna kompozycji wynika z jej formy i opracowania.
„Nawiązuje do realizacji radzieckich z lat 60.- 80. XX w., kiedy mozaika monumentalna o charakterze propagandowym była powszechnie wykorzystywana w dekoracji reprezentacyjnych wnętrz i przestrzeni publicznej na terenie ZSRR. Podobną tendencję dostrzec można również na terenie Polski, gdzie mozaiki były chętnie używane w dekoracji monumentalnej” - zaznaczył Dawidowicz.
Podkreślił, że dekorację wyróżnia bogaty program symboliczny z alegoriami przemysłu (praca w przemyśle), nauki (astronomia, architektura, filozofia) i kultury (muzyka, literatura), uosabiane przez postaci z kompozycji (robotnicy, rolnicy, kosmonauci, inżynierowie i architekci, filozof, muzycy, pisarze/ czytelnicy), których przesłanie, pomimo ideologicznego zabarwienia nadanego im poprzez związek z Domem Radzieckiej Kultury i Nauki, ma obecnie wartość uniwersalną.
Mozaika w całości wypełnia powierzchnię ścian holu (od podłogi do wysokości fasety i dolnej linii podciągów - wys. 425 cm), a także obejmuje fragmenty ścian zlokalizowanych przy klatce schodowej. Wykonana została z kamienia naturalnego utrzymanego w odcieniach beżu, szarości, brązu, zieleni i fioletu (marmury, wapienie, serpentynity, zieleńce keratofirowe, czaroit). Poszczególne elementy układane są w powtarzające się rytmicznie segmenty (pionowe pasy).
Budynek, w którym znajduje się mozaika został wzniesiony w 1890 r. dla hr. Marii z Czapskich Przeździeckiej. W dwudziestoleciu międzywojennym pełnił funkcję Poselstwa Japonii, od 1937 r. Ambasady Japonii. W czasie II wojny światowej budynek został uszkodzony. Odbudowano go częściowo w 1950 r. na potrzeby Instytutu Polsko-Radzieckiego. W gmachu swoją siedzibę miał dział promocji kultury funkcjonujący pod nazwą „Dom Kultury Radzieckiej”, przekształcony przed 1985 r. na „Dom Radzieckiej Kultury i Nauki”, który działalność zakończył w latach 90. XX w. W kolejnych latach budynek pełnił funkcje biurowo-użytkowe. (PAP)
mas/ dki/
