Wystawa w Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku. Fot. Muzeum Pamięci Sybiru
Historię wywózek Polaków do Kazachstanu chce przypomnieć i upamiętnić w 90. rocznicę tych wydarzeń Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku. Zaplanowano cykl wydarzeń - wystaw, konferencji naukowych czy spotkań, które będą odbywać się przez cały rok w Polsce i w Kazachstanie.
Muzeum Pamięci Sybiru jest ogólnopolską instytucją zajmującą się m.in. tematyką deportacji Polaków na Wschód. Instytucja znajduje się w powojskowych magazynach przy ul. Węglowej, działa tam od 2021 roku.
„Pierwsi Polacy. 90. rocznica deportacji Polaków do Kazachstanu (1936)” to tytuł cyklu wydarzeń upamiętniających te wydarzenia, który we wtorek zainaugurowano w muzeum.
- Deportacje do Kazachstanu to jedna z najmniej znanych kart naszej historii. Obchodzimy w tym roku 90. rocznicę tych deportacji i jest to okazja, by przypomnieć o tych wydarzeniach, a przede wszystkim pogłębić nasze badania i naszą wiedzę - podkreślił prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski. Zaznaczył, że Muzeum Pamięci Sybiru powstało, by kultywować pamięć o Polkach, którzy „cierpieli na nieludzkiej ziemi”.
Dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru prof. Wojciech Śleszyński powiedział, że data inauguracji obchodów nie jest przypadkowa. - Równo 90 lat temu, 28 kwietnia 1936 roku, Rada Komisarzy Ludowych ZSRS przyjęła tajną uchwałę nr 776–120 nakazującą oczyszczenie pasa granicznego z tzw. wrogiego elementu - mówił historyk. Uchwała stanowiła podstawę prawną deportacji Polaków i Niemców z Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej do Kazachstanu.
Śleszyński powiedział, że były dwie fale deportacji: w czerwcu i na przełomie września i października 1936 roku. - Były to pierwsze wielkie deportacje społeczności polskiej - mówił. Dodał, że deportacje dotyczyły społeczności polskiej, która wtedy, po pokoju ryskim, znalazła się poza granicami państwa polskiego. Historyk podkreślił, że wywózki do Kazachstanu, który sam został wyludniony przez politykę sowiecką, miały być rodzajem kary. Łącznie deportowano ponad 70 tys. osób, z czego 75 proc. stanowiły osoby narodowości polskiej - podał w rozmowie z mediami.
W związku z 90. rocznicą tych wydarzeń przygotowano liczne wydarzenia, które będą odbywały się w Polsce i za granicą.
Jedno z ważniejszych wydarzeń odbędzie się 10 czerwca w Sejmie RP. Śleszyński poinformował, że tego dnia Sejm ma podjąć uchwałę upamiętniającą rocznicę tych deportacji. Zostanie też otwarta wystawa przygotowana przez Muzeum Pamięci Sybiru oraz odbędzie się spotkanie z potomkami deportowanych.
Symbolicznie cały cykl wydarzeń zamknie wystawa w Muzeum Narodowym Republiki Kazachstanu w Astanie „Deportowani na step”. Wystawę będzie można oglądać w dniach 3 września - 3 października.
Swoje wydarzenia - wystawy, spotkania, konferencje naukowe, promocje książek - przygotowały też m.in.: Muzeum Pamięci Sybiru, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Instytut Studiów Politycznych PAN, Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego a także organizacje polonijne w Kazachstanie.
Patronem medialnym wydarzenia jest portal Dzieje.pl.(PAP)
swi/ dki/
