Planetoida. Fot. wikipedia
Rozrasta się grono planetoid z nazwami związanymi z Polską. W lipcu do katalogu nazw planetoid dołączyło pięć honorujących polskich naukowców z dziedziny astronomii i geologii: Annę Łosiak, Emila Wilawera, Karolinę J. Dziadurę, Krzysztofa Langera i Monikę Kamińską.
W lipcu ukazały się dwa wydania biuletynu Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU) poświęconego nazwom obiektów w Układzie Słonecznym, zatytułowanego „WGSBN Bulletin”, od nazwy grupy roboczej w strukturach IAU, zajmującej się tym zagadnieniem (grupa o nazwie: Working Group Small Bodies Nomenclature).
Tym razem w nazewnictwie planetoid skupiono się głównie na nazwiskach astronomów i innych naukowców z różnych krajów. Wyróżniono w ten sposób także pięcioro badaczy z Polski i jedną Argentynkę, która obecnie pracuje w Polsce.
Swoją planetoidę uzyskała Anna Łosiak (ur. 1982), geolożka planetarna z Instytutu Nauk Geologicznych PAN. Jej badania skupiają się na kraterach meteorytowych na Ziemi i innych ciałach niebieskich. Ostatnio zaangażowała się w próbę stworzenia Centrum Nauki Impakt Morasko w pobliżu kraterów meteorytowych Morasko w Poznaniu.
Planetoida (20160) Annałosiak znana była do tej pory pod oznaczeniem 1996 TH42. Została odkryta 8 października 1996 roku w Obserwatorium La Silla w Chile. Odkrywcą jest belgijski astronom Eric Wlter Elst (1936-2022), który ma na swoim koncie odkrycie kilku tysięcy planetoid co plasuje go w czołówce odkrywców indywidualnych tego rodzaju obiektów.
Kolejną „polską” planetoidą poszczycić może się Emil Wilawer (ur. 1993). To polski astronom zajmujący się fizycznymi właściwościami planetoid. Specjalizuje się w określaniu krzywych fazowych planetoid na podstawie gęstych krzywych blasku i rozproszonych danych z przeglądów takich, jak Gaia.
Asteroida (20322) Emilwilawer znana była pod oznaczeniem 1998 HZ20. Odkryto ją 20 kwietnia 1998 roku w obserwatorium w pobliżu Socorro w USA, w ramach amerykańskiego programu Lincoln Near-Earth Asteroid Research (LINEAR).
Karolina Jadwiga Dziadura (ur. 1995) to z kolei polska astronomka, która w 2024 roku uzyskała doktorat z astronomii planetarnej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jej badania dotyczą efektu Jarkowskiego (zjawiska związanego z pochłanianiem i wypromieniowywaniem ciepła przez wirujące planetoidy, co wpływa na prędkość orbitalną obiektu). Bada też gęstości planetoid, a na podstawie zakryć gwiazd przez planetoidy i danych fotometrycznych ustala ich rozmiary, obrót, kształty.
Planetoida (20446) Karolinadziadura, nosząca też oznaczenie 1999 JB80, została odkryta 14 maja 1999 roku przez program LINEAR.
Kolejnym Polakiem uhonorowanym wśród planetoid jest Krzysztof Langer (ur. 1989). Jest to polski astronom zajmujący się dynamiką planetoid, np. badaniami planetoidy podwójnej Didymos-Dimorphos w ramach misji DART i Hera.
Planetoida (20459) Krzysztoflangner znana jest od 9 września 1999 roku dzięki projektowi LINEAR.
Monika Kamińska (ur. 1982) to z kolei polska astronomka pracująca na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od wielu lat zajmuje się obserwacjami asteroid. Obecnie w szczególności odpowiada za obserwacje prowadzone Teleskopem Romana Baranowskiego (Poznański Teleskop Spektroskopowy 2) w Winer Observatory w Arizonie (USA)
Asteroida (20551) Monikakamińska, inne oznaczenie 1999 RE112, została odkryta przez program LINEAR 9 września 1999 roku.
Z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza i jego Instytutem Obserwatorium Astronomicznym UAM związana jest także Milagros Rita Colazo. To Argentynka zajmująca się naukami planetarnymi, która obroniła doktorat w 2023 roku na Narodowym Uniwersytecie Cordoby, a obecnie jest na stażu podoktorskim w Poznaniu. Zajmuje się analizami krzywych fazowych planetoid (czyli wykresów pokazujących, jak zmienia się jasność planetoidy w zależności od kąta fazowego, czyli kąta między Słońcem, planetoidą, a Ziemią), fotometrią i wielkimi przeglądami nieba, takimi jak rozpoczynający się LSSTT.
Planetoida (20280) Colazo, znana pod oznaczeniem 1998 FQ49, została odkryta 30 marca 1998 roku w ramach programu LINEAR. (PAP)
cza/ agt/
