Medal „Pro Patria” – polskie odznaczenie przyznawane przez kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Fot. wikipedia
W miejscowości Castelfiorentino w Toskanii uhonorowano w środę polskimi medalami siedmiu Włochów, którzy w czasie II wojny światowej ukrywali Wiktora Szołtyska (1925-1971). Jako młody Ślązak został on wcielony do Wermachtu, a później przedostał się na stronę polską i trafił do armii generała Władysława Andersa.
W uroczystości w miasteczku pod Florencją udział wzięli, między innymi, szef Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell i przedstawiciele lokalnych włoskich władz, wśród nich burmistrz Francesca Gianni. Obecni byli synowie Wiktora Szołtyska: Jan i Henryk.
Podczas ceremonii Lech Parell wręczył rodzinom siedmiu włoskich obywateli, które ukrywały Szołtyska, medale Pro Bono Poloniae i Pro Patria. Wyświetlony został fragment filmu dokumentalnego „Po dwóch stronach frontu”. Pamiętnik Szołtyska „Po dwóch stronach frontu. Dziennik śląskiego żołnierza 1943–1947” opracował i wydał jego syn Jan.
Wiktor Szołtysek urodził się w 1925 roku w Wyrach na Górnym Śląsku i, jak powiedział jego syn w filmie, należał do pierwszego pokolenia Ślązaków, urodzonych w wolnej Polsce. W sierpniu 1943 roku został wcielony do Wermachtu. Trafił do Włoch. Tam zrzucił mundur i uciekł z niemieckiego wojska.
W 1944 roku na drodze koło Castelfiorentino spotkał trzech młodych Włochów: Luciano Martiniego, Sergio Giorliego i Alighiero Casamontiego. Zapytał ich o możliwość noclegu. Trójka młodych mężczyzn postanowiła mu pomóc. Schronienie znalazł w miejscowym młynie, którego zarządcą był ojciec Sergio. Ukrywający się Wiktor został przyjęty przez jego rodziców i traktowany jak ich syn.
Gdy do miejscowości w Toskanii przyjechali Niemcy, prawdopodobnie poszukując Szołtyska, on zdołał uciec i się ukryć. Podczas niemieckiego bombardowania Szołtysek uratował córkę gospodarzy jednego z domów. Następnie przedostał się do polskich oddziałów. Wstąpił do 3 Dywizji Strzelców Karpackich, należącej do 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. Brał udział w walkach o wyzwolenie Włoch do zakończenia działań wojennych.
Po wojnie przebywał w Wielkiej Brytanii, gdzie kontynuował naukę i pracował dorywczo. W 1947 roku wrócił do Polski.
Wiktor Szołtysek zmarł 21 listopada 1971 roku i został pochowany w Gostyni. (PAP)
sw/ kj/
