Mieszkańcy Bredy dziękują żołnierzowi polskiej 1 Dywizji Pancernej za wyzwolenie ich miasta,30 października 1944 roku. Fot. Keystone Photographer, Public domain, via Wikimedia Commons
Rosyjska napaść na Ukrainę i barbarzyństwo okupacji sprawiają, że pamięć o II wojnie światowej staje się niezwykle aktualną lekcją. Pomysły nowego koncertu mocarstw przypominają haniebne doświadczenie Teheranu i Jałty — powiedziała w niedzielę w Bredzie w Holandii marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska.
Od soboty marszałek Kidawa-Błońska oraz senatorowie Gustaw Brzezin, Władysław Komarnicki i Waldemar Kraska biorą udział w uroczystościach z okazji 82. rocznicy wyzwolenia Bredy przez 1. Polską Dywizję Pancerną pod dowództwem generała Stanisława Maczka.
Drugi dzień wizyty w Niderlandach rozpoczął się od mszy św. w polskiej parafii pod wezwaniem św. Maksymiliana Marii Kolbego w Bredzie. Oprócz delegacji senackiej uczestniczyli w niej ambasador Polski w tym kraju Margareta Kassangana, wiceszef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych Michał Syska oraz wnuczka generała Stanisława Maczka Karolina Maczek-Skillen, a także licznie zgromadzeni wierni, członkowie polskiej społeczności.
Po mszy senacka delegacja z marszałek Senatu udała się na ceremonię złożenia wieńców na nagrobkach 80 żołnierzy 1. Dywizji Pancernej poległych w walkach o Ginneken, którzy spoczywają na Polskim Honorowym Cmentarzu Wojskowym w dzielnicy Bredy Ginneken.
Następnym punktem uroczystości było zwiedzanie Muzeum-Memoriału Generała Maczka, które uroczyście otwarto w 2021 r. Jest to przeszklony pawilon sąsiadujący z Polskim Cmentarzem Wojennym w Bredzie. Wewnątrz pawilonu, na interaktywnej ścianie, zwiedzający mogą się zapoznać z historiami poszczególnych żołnierzy, wysłuchując ich wspomnień. Na wystawie prezentowane są osobiste przedmioty żołnierzy i elementy sprzętu wojskowego, a także – dzięki interaktywnej mapie – można zapoznać się z ich szlakiem bojowym. Ściana multimedialna jest w trzech wersjach językowych: niderlandzkiej, angielskiej i polskiej. Marszałek Senatu spotkała się tam z wnuczką generała Karoliną Maczek-Skillen, także z przedstawicielami Fundacji Polonijnej Serce Polski oraz z generalicją.
Kolejna ceremonia złożenia wieńców miała miejsce na Polskim Cmentarzu Wojskowym przy Memoriale Generała Maczka. Cmentarz został otwarty w 1963 r. Jest miejscem wiecznego odpoczynku 162 polskich żołnierzy poległych w czasie wyzwalania Holandii, głównie żołnierzy 1. Dywizji Pancernej, lotników Polskich Sił Powietrznych oraz spadochroniarzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Zgodnie z jego ostatnią wolą, generał Stanisław Maczek spoczął wśród swoich żołnierzy w 1994 r.
Kasprzyk: Wyzwolenie Bredy w 1944 r. - triumfem polskiego oręża
Stojąc wśród grobów „maczkowców” i ich dowódcy, marszałek Senatu uhonorowała ofiarę, jaką ponieśli, walcząc „o waszą i naszą wolność”. Mówiła o przyjaźni polsko–holenderskiej, ale też o haniebnym odebraniu przez komunistów polskiego obywatelstwa generałowi i o trudnych, jakże często tragicznych losach przymusowych emigrantów – polskich żołnierzy I i II Korpusu.
Marszałek Senatu podkreśliła, że od kilku lat kontekst polsko-holenderskich spotkań rocznicowych jest inny, ponieważ nad Europą zawisło widmo wojny.
- Rosyjska napaść na Ukrainę i barbarzyństwo okupacji sprawiają, że pamięć o II wojnie światowej staje się niezwykle aktualną lekcją. Rakiety i drony spadają dziś z niszczącą siłą na ukochany przez generała Lwów. A pomysły nowego koncertu mocarstw przypominają haniebne doświadczenie Teheranu i Jałty. Tak często powtarzane nad żołnierskimi grobami słowa „nigdy więcej wojny” stały się pustym sloganem — oceniła.
Marszałek Senatu mówiła o Bredzie jako o miejscu szczególnym, które jest symbolem przyjaźni polsko-holenderskiej, ale też miejscem demonstrowanej przez mieszkańców wdzięcznej pamięci o żołnierzach wyzwolicielach.
- Wsparcie rządu Niderlandów dla generała Maczka, nadanie mu obywatelstwa Holandii, stała pamięć o polskich żołnierzach i ich dowódcy stanowi przykład szacunku dla fundamentalnych wartości cywilizacji europejskiej. Zbudowanej właśnie na pamięci, szacunku i poczuciu wspólnoty. Tych wartości potrzebujemy. To jest nasza tarcza przed agresją wrogów Europy — uznała.
Podziękowała Karolinie Maczek-Skillen za obecność na uroczystościach, „bo pamięć to przecież także sztafeta pokoleń”.
- Dla nas wszystkich pamięć o dziadkach czy rodzicach jest zobowiązaniem, by przekazywać kolejnym generacjom ich doświadczenie. Składając wieńce na grobach, mówimy „cześć ich pamięci”. W istocie jednak mówimy po prostu – pamiętamy (…). A więc: Panie generale, żołnierze I Dywizji Pancernej – pamiętamy! - podkreśliła.
Marszałek Senatu zakończy wizytę w Niderlandach spotkaniem z Polonią w Hadze.
W czasie II wojny światowej Holandia znalazła się pod niemiecką okupacją w maju 1940 r. Wyzwolenie kraju nastąpiło w 1945 r., jednak Breda odzyskała wolność wcześniej, dzięki polskim żołnierzom dowodzonym przez generała Maczka. Wyzwolenie miasta było częścią alianckiej operacji „Bażant”, rozpoczętej 20 października 1944 r., której celem było wyparcie wojsk niemieckich z Brabancji Północnej oraz dotarcie do rzeki Mozy.
Mieszkańcy Bredy z entuzjazmem powitali weterana dywizji pancernej gen. Maczka
Breda miała szczególne znaczenie strategiczne ze względu na swoje położenie i rozwiniętą sieć komunikacyjną. 27 października 1944 r. generał Maczek otrzymał rozkaz zdobycia Bredy. Chcąc ograniczyć straty wśród ludności cywilnej i ochronić zabudowę miasta, polscy żołnierze prowadzili trudne walki uliczne, niekiedy w bezpośrednim starciu z przeciwnikiem. Dzięki umiejętnym manewrom polskiej dywizji wojska niemieckie zaczęły się wycofywać. W rezultacie Breda uniknęła poważnych zniszczeń. 29 października miasto znalazło się niemal w całości w rękach polskich żołnierzy, a dzień później zlikwidowano ostatnie niemieckie punkty oporu.
Mieszkańcy Bredy z radością powitali swoich wyzwolicieli, odzyskując wolność po kilku latach okupacji. W dowód wdzięczności Rada Miejska Bredy przyznała honorowe obywatelstwo miasta wszystkim żołnierzom 1. Dywizji Pancernej, którzy uczestniczyli w wyzwalaniu miasta spod okupacji niemieckiej.
Wyzwolenie Bredy stało się ważnym symbolem polskiego udziału w walce o wolność Europy. Pamięć o żołnierzach 1. Dywizji Pancernej i generale Stanisławie Maczku jest pielęgnowana w mieście do dziś. Do najważniejszych miejsc upamiętniających ich zasługi należą Muzeum-Memoriał Generała Maczka, Polski Pomnik przy ulicy generała Maczka, Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej oraz Polski Cmentarz Wojskowy w Bredzie-Ettensebaan, gdzie spoczywa również generał Maczek. Pamięć o poległych polskich żołnierzach upamiętnia także cmentarz „maczkowców” w pobliskim Oosterhout. (PAP)
