Warszawa, 19.11.2026 r. Były więzień polityczny, dziennikarz, działacz na rzecz praw człowieka Andrzej Poczobut odbiera nagrodę podczas gali VIII edycji Nagrody IPN Semper Fidelis w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie, 19 bm. Nagroda IPN Semper Fidelis została ustanowiona w 2019 roku. Otrzymują ją osoby, instytucje i organizacje społeczne za aktywny udział w upamiętnianiu dziedzictwa Kresów Wschodnich na terenie Polski oraz poza jej granicami. Fot. PAP/Szymon Pulcyn
Społecznicy i stowarzyszenie działający na Białorusi, Mołdawii, Ukrainie, Litwie i w Polsce zostali uhonorowani tegoroczną nagrodą Semper Fidelis. Jest ona przyznawana przez IPN za upamiętnianie dziedzictwa Kresów Wschodnich.
Uroczystość odbyła się w czwartek w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie. Wydarzenie objął patronatem honorowym Prezydent RP Karol Nawrocki.
Tegorocznymi laureatami zostali: Andrzej Poczobut, Krzysztof Kołtun, ks. Józef Aszkiełowicz, Mariusz Olbromski, Stowarzyszenie Odra-Niemien i pośmiertnie Włodzimierz Sławosz Dębski „Jarema”. To ósma edycja nagrody.
Prezydent skierował list do uczestników uroczystości, który odczytał Jan Józef Kasprzyk. „W czasach, gdy nie brakuje głosów przedstawiających trudną historię Polski i narodową martyrologię jako ciężar dla kolejnych pokoleń, laureaci Nagrody Semper Fidelis przypominają, że polskość jest szlachetną powinnością” – napisał Nawrocki.
Prezydent dodał, że uroczystość po raz kolejny odbywa się w cieniu rosyjskiej agresji przeciw Ukrainie: „Wojna przynosi nie tylko śmierć i cierpienie niewinnych ludzi, lecz także zniszczenie bezcennych świadectw wielowiekowej obecności Polaków na tych ziemiach – zabytkowych kościołów, cmentarzy, kamienic i miejsc związanych z naszą historią. Rosyjskie barbarzyństwo stanowi poważne zagrożenie dla zachowania polskiej schedy kulturowej na dawnych kresach. Tym większego znaczenia nabiera dziś troska o pamięć historyczną, o prawdę dotyczącą tragicznych doświadczeń naszych rodaków oraz o zachowanie materialnych świadectw polskiej obecności na tych ziemiach”.
List wystosował także Władysław Kosiniak-Kamysz, wicepremier i minister obrony. Również również zwrócił uwagę na znaczenie nagrody w kontekście działań za wschodnią granicą Polski: „Ta praca ma szczególne znaczenie dzisiaj, gdy za naszą wschodnią granicą toczy się wojna, a historia i pamięć narodowa stają się również przedmiotem manipulacji i dezinformacji. Nagroda Semper Fidelis jest pięknym wyrazem wdzięczności dla tych, którzy swoją działalnością dają świadectwo wierności polskiemu dziedzictwu”.
Andrzej Poczobut to dziennikarz, publicysta i aktywny działacz Związku Polaków na Białorusi. Za swoją postawę był wielokrotnie aresztowany i więziony. W 2023 r. został skazany przez białoruski sąd za rzekome wzniecanie wrogości i nienawiści społecznej. W rzeczywistości represjonowano go za niezależną działalność dziennikarską, w tym za używanie słowa „agresja” w odniesieniu do napaści ZSRR na Polskę w 1939 r. oraz upamiętnianie postaci ostatniego komendanta obwodu nowogródzkiego AK ppor. Anatola Radziwonika „Olecha”. Zdaniem białoruskiego reżimu działania te nosiły znamiona „rehabilitacji nazizmu”. Spędził pięć lat w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Dzięki długotrwałym zabiegom dyplomatycznym wyszedł na wolność pod koniec kwietnia 2026 r.

Były więzień polityczny, dziennikarz, działacz na rzecz praw człowieka Andrzej Poczobut odbiera nagrodę z rąk zastępców prezesa IPN Krzysztofa Szwagrzyka i Karola Polejowskiego. Fot. PAP/Szymon Pulcyn
Krzysztof Kołtun jest działaczem kresowym, pisarzem i antykwariuszem. Od 38 lat prowadzi Towarzystwo Rodzin Kresowych, od którego członków czerpie wiedzę wykorzystywaną w książkach. Jest też działaczem społecznym animującym wydarzenia kulturalne i dotyczące historii Kresów oraz pomysłodawcą i organizatorem ogólnopolskich konkursów poetyckich integrujących twórców literatury kresowej i przyciągających młode talenty, z których najważniejszym jest Konkurs Poetycki „U Progu Kresów”. Od 2005 r. prowadzi stronę internetową www.rymacze.pl poświęconą historii Lubomla i pamięci Wołynia. Tworzy filmy z udziałem Wołyniaków, umieszczane na platformie internetowej YouTube.

Krzysztof Kołtun odbiera nagrodę z rąk zastępy prezesa IPN Karola Polejowskiego. Fot. PAP/Szymon Pulcyn
Ks. Aszkiełowicz pełni posługę kapłańską w parafii św. Michała Archanioła w Butrymańcach i w Podborzu. Słynie na Wileńszczyźnie z zaangażowania w inicjatywy integrujące polską społeczność wokół ojczystego języka, kultury i historii. Jest współorganizatorem i duchowym opiekunem uroczystości patriotyczno-rocznicowych w Wilnie, Zułowie, Powiewiórce, Mejszagole i Ponarach. Regularnie celebruje msze święte odprawiane w ramach obchodów rocznic związanych z postacią marszałka Józefa Piłsudskiego oraz męczeństwem Polaków z Wileńszczyzny w czasie okupacji niemieckiej i sowieckiej.

Ks. Józef Aszkiełowicz odbiera nagrodę. Fot. PAP/Szymon Pulcyn
Mariusz Jerzy Olbromski jest pisarzem, muzealnikiem i animatorem kultury. W latach 80. działacz NSZZ „Solidarność” i współtwórca lubaczowskiego Klubu Inteligencji Katolickiej, w którym pełnił funkcję prezesa. Jako dyrektor Wydziału Kultury Urzędu Wojewódzkiego w Przemyślu oraz później dyrektor Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej aktywnie wspierał odradzające się po 1989 r. polskie życie kulturalne na Ukrainie, inicjując i współtworząc przedsięwzięcia służące zachowaniu wspólnego dziedzictwa historycznego. Przyczynił się do powstania Muzeum Juliusza Słowackiego w Krzemieńcu oraz Muzeum Józefa Conrada-Korzeniowskiego w Berdyczowie, a także do rozwoju polsko-ukraińskiego programu „Dialog Dwóch Kultur”, od lat integrującego przedstawicieli świata nauki i kultury obu narodów.

Mariusz Jerzy Obromski. Fot. PAP/Szymon Pulcyn
Stowarzyszenie Odra-Niemen od blisko 20 lat prowadzi działalność na rzecz upamiętniania i popularyzacji historii dawnych Kresów Wschodnich. Jednym z najważniejszych obszarów działalności stowarzyszenia jest opieka nad polskimi cmentarzami i mogiłami. Szczególne znaczenie mają realizowany od wielu lat program „Ocalić od zapomnienia”, obejmujący prace renowacyjne na polskich nekropoliach i miejscach pamięci na Litwie i Ukrainie, oraz organizowane corocznie obozy wolontariackie prowadzone m.in. na cmentarzach w obwodzie lwowskim.

Prezes stowarzyszenia Ilona Gosiewska (druga od lewej), wiceprezes Małgorzata Suszyńska (trzecia od lewej) oraz sekretarz zarządu Eugeniusz Gosiewski (czwarta od lewej) odbierają nagrodę dla Stowarzyszenia Odra-Niemen z rąk zastępców prezesa IPN Krzysztofa Szwagrzyka (pierwszy od lewej) i Karola Polejowskiego (czwarty od prawej). Fot. PAP/Szymon Pulcyn
Włodzimierz Sławosz Dębski „Jarema” był nauczycielem, muzykiem, badaczem folkloru muzycznego Lubelszczyzny, a także żołnierzem Armii Krajowej oraz dokumentalistą dziejów polskiej ludności Wołynia. W czasie okupacji sowieckiej uzyskał uprawnienia nauczycielskie i rozpoczął pracę w miejscowej szkole. Po wkroczeniu Niemców zaangażował się w działalność konspiracyjną ZWZ–AK. 11 lipca 1943 r. uczestniczył w obronie polskiej ludności Kisielina podczas ataku UPA na kościół i plebanię. Ciężko ranny w obie nogi, stracił jedną z nich. Wkrótce potem jego rodzice zostali zamordowani. W styczniu 1944 r. wstąpił do 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej, gdzie pełnił funkcję oficera informacji. Po wojnie powrócił do pracy pedagogicznej: był nauczycielem i dyrektorem szkół muzycznych w Wałbrzychu, Kielcach i Lublinie. jego staraniem w Kisielinie na mogile zamordowanych przez OUN-UPA Polaków został umieszczony pomnik, jedno z pierwszych tego typu upamiętnień na Wołyniu. Jest autorem książek „W kręgu kościoła Kisielińskiego”, „Antylitopys UPA” i „Było sobie miasteczko”, a także blisko 150 prac malarskich przedstawiających wołyńskie kościoły i kaplice. Był współorganizatorem Krypty Wołyńskiej oraz mauzoleum poległych żołnierzy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK zlokalizowanych w zamojskiej Rotundzie. Zmarł w 1998 r.
Nagroda IPN Semper Fidelis została ustanowiona w 2019 roku przez prezesa IPN. Otrzymują ją osoby, instytucje i organizacje społeczne za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu dziedzictwa Kresów Wschodnich na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz poza jej granicami, których działalność publiczna pozostaje zbieżna z ustawowymi celami IPN. Kandydatów do nagrody mogą zgłaszać instytucje, organizacje pozarządowe oraz indywidualne osoby.
Wyróżnienie ma charakter honorowy. Laureatów wyłania Kapituła, której przewodniczącym jest prezes IPN.
Jednym z patronów medialnych był portal historyczny Polskiej Agencji Prasowej Dzieje.pl. (PAP)