Historyk prof. Maciej Janowski otrzymał Nagrodę im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego za najlepszą pracę naukową z obszaru humanistyki, opublikowaną w 2025 r. Werdykt kapituły nagrody ogłosił w niedzielę, podczas uroczystej gali w Filharmonii Łódzkiej, rektor Uniwersytetu Łódzkiego prof. Rafał Matera. Fot. Uniwersytet Łódzki
Historyk prof. Maciej Janowski otrzymał Nagrodę im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego za najlepszą pracę naukową z obszaru humanistyki, opublikowaną w 2025 r. Werdykt kapituły nagrody ogłosił w niedzielę, podczas uroczystej gali w Filharmonii Łódzkiej, rektor Uniwersytetu Łódzkiego prof. Rafał Matera.
Nagrodzona praca prof. Janowskiego nosi tytuł „Karpaty. Opowieść o pewnych górach” i została wydana oraz zgłoszona do konkursu przez Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie. Książka pokazuje Karpaty jako przestrzeń wielu kultur, języków i religii, które przez wieki wzajemnie na siebie wpływały. Autor prowadzi czytelnika od czasów przedrzymskich, przez średniowiecze i nowożytność, aż do XX wieku. Opowiada o pasterstwie, lasach, miastach, wsiach, wierzeniach i sztuce sakralnej.
Odbierając nagrodę, laureat podkreślił, że chciałby zachęcić wszystkich, którzy chodzą po górach z plecakiem, by uprzytomnili sobie, że może to być działanie jak najbardziej naukowe, humanistyczne i mające ogromny potencjał badawczy.
- Okazuje się, że można napisać książkę, która idzie w poprzek historii narodowych i obejmuje obraz pewnego regionu, który nie jest definiowany jako część historii narodowej, tylko jako region transnarodowy, region różnych kultur — zwalczających się, współpracujących, wchodzących w rozmaite kooperacje; w jakiś sposób w swojej różnorodności do siebie podobnych, których istnienie nas wzbogaca i które oby jak najdłużej przetrwały — zaznaczył prof. Janowski.
Przyznawana przez Uniwersytet Łódzki Nagroda im. prof. Tadeusza Kotarbińskiego za wybitną pracę naukową z zakresu nauk humanistycznych została ustanowiona, by „dawać dowód na istnienie niezwykle silnej grupy polskich naukowców, zajmujących się na co dzień humanistyką we wszystkich jej odmianach”.
Do obecnej edycji konkursu uczelnie, instytucje naukowe i wydawnictwa z całej Polski zgłosiły w sumie 81 książek wydanych w Polsce w 2025 roku. Kapituła we wrześniu wybrała spośród nich pięć pozycji, które nominowała do nagrody. Obok książki prof. Janowskiego znalazły się wśród nich prace: dr. Henryka Citki - „Kalendarium życia i twórczości Zbigniewa Herberta 1924-1998” t. I-II; dr hab. Aleksandry Derry - „Z czułością i wspólnie. Feminizm na XXI wiek”; dr. hab. Tomasza Widłaka - „Temida z charakterem. Filozoficznoprawny przewodnik po cnotach sędziowskich”; dr hab. Renaty Włoch - „Socjologia cyfrowa. O uspołecznieniu technologii i technologiach uspołecznienia”.
Laureat nagrody głównej otrzyma od UŁ 70 tys. zł na dalsze badania naukowe. Wyróżnienia w wysokości 5 tys. zł przekazano także pozostałym czterem finalistom i finalistkom konkursu.
Na konkurs, ustanowiony w 2015 r. przez Uniwersytet Łódzki, wpłynęło w dotychczasowych dwunastu edycjach blisko 770 prac z 200 polskich ośrodków naukowych i wydawnictw. W finałach znalazło się łącznie 60 książek z obszarów takich jak m.in. filozofia, historia, psychologia, socjologia, literaturoznawstwo. Jak podkreślają organizatorzy, nagroda pomogła skutecznie wypromować wszystkie wyróżnione nominacją dzieła i przedstawić je szerokiej publiczności. Kapitułę nagrody tworzą wybitni polscy naukowcy, reprezentujący różne dziedziny humanistyki i jednostki badawcze.
Nagroda im. Prof. Tadeusza Kotarbińskiego za wybitne dzieło naukowe z zakresu nauk humanistycznych została ustanowiona w 2015 r., w ramach obchodów 70-lecia UŁ. Pierwszym jej laureatem został Jan Strelau za publikację z dziedziny psychologii. W ubiegłym roku nagrodzono prof. Przemysława Czaplińskiego za monumentalną publikację „Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020”, a wcześniej otrzymali ją: Jerzy Zajadło, Ewa Kołodziejczyk, Dorota Sajewska, Andrzej Friszke, Grzegorz Ziółkowski, Zbigniew Szmyt, Maciej Świerkocki, Jakub Gałęziowski, Andrzej Turowski.
Patron nagrody — prof. Tadeusz Kotarbiński — był pierwszym rektorem UŁ, wybitnym etykiem, filozofem i wykładowcą akademickim. W swoim dorobku zwracał uwagę na to, jak istotna w pracy wykładowcy akademickiego jest etyka i rola „opiekuna spolegliwego”, czyli człowieka wrażliwego na potrzeby innych, empatycznego, otwartego. (PAP)