Intelektualista i jeden z twórców III RP. W PRL-u był ważnym działaczem opozycji demokratycznej: współzałożycielem Klubu Inteligencji Katolickiej w Warszawie, w 1980 r. ekspertem Komitetu Strajkowego na Wybrzeżu, a w stanie wojennym - doradcą Lecha Wałęsy i podziemnej Solidarności. Po 1989 r. zasiadał w Senacie, Sejmie i Parlamencie Europejskim.
Andrzej Wielowieyski urodził się 16 grudnia 1927 r. w Warszawie. Jego ojciec - oficer Wojska Polskiego walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, zaś po wybuchu II wojny światowej został internowany na Węgrzech i ponownie zobaczył się z rodziną dopiero w 1945 r.
Sam Andrzej Wielowieyski w czasie okupacji niemieckiej kształcił się na tajnych kompletach. W 1943 r. zrobił maturę i wstąpił do Armii Krajowej. Pod pseudonimem „Wir” walczył w szeregach 27 Pułku Piechoty AK.
Po zakończeniu wojny był członkiem Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1947 r. ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Początkowo pracował w Ministerstwie Skarbu, a następnie w Ministerstwie Finansów. W latach 1952-1955 był zatrudniony w Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych. Później - do 1961 r. w Miejskiej Komisji Planowania Gospodarczego w Warszawie. Od 1961 r. do 1978 r. pracował w redakcji miesięcznika „Więź”.
Przez wiele lat związany z Klubem Inteligencji Katolickiej w Warszawie: od 1965 r. do 1972 r. był jego wiceprezesem, a w latach 1972-1981 i 1984-1989 sekretarzem. Był także członkiem władz międzynarodowego ruchu intelektualistów katolickich „Pax Romana”.
W 1980 r. pełnił funkcję eksperta Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej, a następnie doradcy Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”.
W 1981 r. został powołany przez Krajową Komisję Porozumiewawczą na kierownika ekspertów „Solidarności" zgrupowanych w ramach Ośrodka Prac Społeczno-Zawodowych.
W latach 1981-1985 był członkiem Prymasowskiej Rady Społecznej. Od 1982 r. współpracował z redakcją „Królowej Apostołów” i „Gościa Niedzielnego”. W 1983 r. został doradcą Lecha Wałęsy. Od 1987 r. doradzał Krajowej Komisji Wykonawczej „Solidarności".
Wszedł w skład Komitetu Obywatelskiego przy przewodniczącym NSZZ „Solidarność”.
Odegrał bardzo istotną rolę w rozmowach przygotowujących Okrągły Stół. W trakcie jego obrad brał udział w pracach zespołu do spraw gospodarki i polityki społecznej.
W latach 1989-2005 był nieprzerwanie senatorem i posłem.
W wyborach w czerwcu 1989 r. dostał się do Senatu jako kandydat Komitetu Obywatelskiego "Solidarność". W Senacie I kadencji pełnił funkcję wicemarszałka oraz I wiceprzewodniczącego Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego (do 1990 r.).
W kolejnych trzech wyborach - w 1991, 1993 i 1997 r. - zdobywał mandat posła. Najpierw z listy Unii Demokratycznej, a później Unii Wolności.
W komisjach sejmowych zajmował się głównie budżetem, sprawami gospodarczymi oraz samorządem terytorialnym.
W 2001 r. został senatorem ze wspólnej listy Platformy Obywatelskiej, PiS, Unii Wolności i innych ugrupowań obozu posierpniowego.
W 2004 r. kandydował jako przedstawiciel Unii Wolności do Parlamentu Europejskiego. Nie dostał się, ale zajął w okręgu warszawskim drugie miejsce na swojej liście po Bronisławie Geremku i po jego śmierci (w 2008 r.) objął mandat. W 2009 r. bez powodzenia ubiegał się o ponowny wybór.
Pozostał aktywnym obserwatorem życia politycznego, m.in. w Stowarzyszeniu Euro-Atlantyckim i radzie Fundacji Otwarty Dialog. W 2011 r. został odznaczony przez prezydenta Bronisława Komorowskiego Orderem Orła Białego.
Zmarł 29 sierpnia 2026 r. w wieku 98 lat. (PAP)
kr/
