Józef Dreyza. Fot z archiwum IPN w Katowicach
Znakiem pamięci „Tobie Polsko” oznaczony zostanie 6 lipca na cmentarzu parafialnym przy ul. Michałkowickiej w Siemianowicach Śląskich grób Józefa Dreyzy - na pamiątkę urodzin bohatera oraz 105. rocznicy zakończenia III powstania śląskiego, która przypada 5 lipca.
Józef Dreyza (1863-1951) to pochodzący z wielkopolskiej rodziny ziemiańskiej działacz spółdzielczy, społeczny i narodowy. Po przybyciu na Górny Śląsk w 1903 r. objął prezesurę Banku Ludowego w Koźlu, a pięć lat później został prezesem Banku Ludowego w Siemianowicach. Był organizatorem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” na Górnym Śląsku, w którym piastował godność Naczelnika Okręgu, a także twórcą struktur wojskowych najpierw w Strażach Obywatelskich i Związkach Wojackich, a po ich likwidacji przez Niemców w Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Był członkiem polskiej Rady Ludowej w Siemianowicach.
Minister obrony narodowej poinformował o remoncie Pomnika Czynu Powstańczego
Związany z władzami Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu sprzeciwiał się wywołaniu w 1919 r. powstania. Jako inicjator utworzenia Pierwszego Pułku Strzelców Bytomskich był zwolennikiem powołania górnośląskich formacji wojskowych u boku Wojska Polskiego, przygotowywanych do ewentualnej interwencji na Górnym Śląsku. Aktywnie uczestniczył w akcji plebiscytowej w 1921 r. na terenie Siemianowic. W trzecim powstaniu śląskim był burmistrzem tego miasta.
W latach 1923-1932 pełnił funkcję prezesa Dzielnicy Śląskiej Towarzystwa Gimnastycznego ,,Sokół”. Ponadto był posłem na Sejm Śląski III kadencji. Prześladowany w czasie II wojny światowej, został odznaczony m.in. Krzyżem Niepodległości i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Akcję oznaczania grobów znakiem pamięci, opracowanym przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Katowicach, rozpoczęto 5 lipca 2021 r. - w dzień setnej rocznicy zakończenia III Powstania Śląskiego. Znak pamięci "Tobie Polsko" ma formę proporczyka o rozmiarach ok. 20 x 8 cm wykonanego z porcelany nagrobnej. Umieszczono na nim inwokację Tobie Polsko", pod którą znajduje się wizerunek orła otoczonego datami powstań, a poniżej napisy "Grób Powstańca Śląskiego" i "Instytut Pamięci Narodowej". Proporzec jest wzorowany na sztandarze powstańczym "Tobie Polsko", który wykonano na początku 1920 r. w pracowni przy redakcji "Katolika" w Bytomiu, i który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Czynu Powstańczego w Górze Św. Anny. (PAP)
th/
